Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Health Science Institute
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11727/1393
Browse
164 results
Search Results
Item Beneslider ve minivida destekli pendulum apareylerinin dentoalveoler ve iskeletsel etkilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024) Bulut, Poyraz; Tunçer, Nilüfer İremBu retrospektif çalışmanın amacı, palatinale yerleştirilen minividalardan destek alan ve distalizasyon kuvvetini elastik kollar (minivida destekli Pendulum) ve rijit bir ark (Beneslider) aracılığıyla ileten iki maksiller molar distalizasyon sisteminin dentoalveoler ve iskeletsel etkilerini karşılaştırmaktır. Çalışmaya minivida destekli Pendulum (Grup 1; 15 kız, 3 erkek; ortalama yaş, 16,5±2,1 yıl) ve Beneslider (Grup 2; 11 kız, 7 erkek; ortalama yaş, 15,7±1,5 yıl) apareyleriyle tedavi edilmiş toplam 36 hasta dahil edilmiştir. Hastalardan molar distalizasyonu öncesi ve sonrasında alınan lateral sefalometrik film ve dijital modeller analiz edilerek dentoalveoler ve iskeletsel değişimler karşılaştırılmış ve ayrıca aparey başarı oranları değerlendirilmiştir. Tedavi başı kronolojik yaş, cinsiyet dağılımı ve Sınıf II maloklüzyon şiddeti gruplar arasında benzerdir. Tedavi süresi Grup 1’de anlamlı düzeyde daha kısadır; ancak 1. molarlar bu grupta daha fazla distale devrilmiş ve kron, trifurka ve kök ucu seviyelerinden ölçülen distalizasyon değerleri ve distalizasyon hızları daha az bulunmuştur. Ayrıca Grup 1’de SNB açısı anlamlı azalma, ANB ve SN.GoGn açıları anlamlı artış sergilemiş; aynı ölçümlerdeki değişimler ise Grup 2’de ihmal edilebilir düzeyde kalmıştır. Birinci molarlarda görülen distobukkal rotasyon Grup 1’de anlamlı düzeyde daha fazladır. Üst 2. molarlarda meydana gelen distalizasyon ve devrilme miktarları ile aparey başarı oranları gruplar arasında benzerdir. Minivida destekli Pendulum apareyi maksiller 1. molarlarda daha fazla distale devrilme ve distobukkal rotasyon ile kök apeksinde mezializasyon hareketine neden olmuştur. Buna karşın Beneslider apareyi birinci molar dişlerde paralele daha yakın bir hareket ile birlikte kökte anlamlı distalizasyon sağlayarak maksiller molar distalizasyonunda daha etkin olduğunu kanıtlamıştır. Apareyler, minivida destekli Pendulum grubunda %88,89, Beneslider grubunda %94,44 oranında başarılı olmuştur. The aim of this retrospective study was to compare the dentoalveolar and skeletal effects of two maxillary molar distalization systems anchored on palatal miniscrews, which deliver the distalization force through elastic arms (the miniscrew-supported Pendulum) and a rigid arch bar (the Beneslider). The study included a total of 36 patients treated with the miniscrew-supported Pendulum (Group 1; 15 girls, 3 boys; mean age, 16.5±2.1 years) and the Beneslider (Group 2; 11 girls, 7 boys; mean age, 15.6± 1.5 years) appliances. Lateral cephalometric radiographs and digital dental models taken before and after molar distalization were analyzed to compare dentoalveolar and skeletal changes, as well as the success rates of the appliances. Chronological age, sex distribution, and Class II malocclusion severity at the beginning of treatment were similar between groups. Treatment duration was significantly shorter in Group 1; however, the first molars tipped more distally in this group, and both distalization values and distalization rates measured from the crown, trifurcation and root tip levels were found to be less. Furthermore, the SNB angle showed a significant decrease, and the ANB and SN.GoGn angles showed a significant increase in Group 1, all of which were negligible in Group 2. Distobuccal rotation seen in the first molars was significantly higher in Group 1. The amounts of distalization and tipping in the upper second molars and the appliance success rates were similar between the groups. The miniscrew supported Pendulum appliance caused more distal tipping and distobuccal rotation of the maxillary first molars, along with mesial movement at the root apex. In contrast, the Beneslider appliance proved to be more effective in maxillary molar distalization by providing significant distalization at the roots with a more parallel movement of the first molars. The appliances were successful in 88.89% of cases in the miniscrew supported Pendulum group and 94.44% in the Beneslider group.Item Hemodiyaliz hastalarına verilen motivasyonel görüşme temelli danışmanlığın hemodiyaliz dayanıklılık ve tedavi uyumuna etkisi(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024) Özdemir Eler, Çiğdem; Kav, SultanBu araştırma hemodiyaliz hastalarına verilen motivasyonel görüşme temelli danışmanlığın, hemodiyaliz dayanıklılık ve hemodiyaliz tedavi uyumuna etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın birinci aşaması olan “Hemodiyaliz Dayanıklılık Ölçeği’nin Türk toplumu için geçerlilik ve güvenirlilik çalışması” Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Çiğdem Diyaliz Merkezi ve Yenikent Diyaliz Merkezi’nde 26 Nisan- 25 Mayıs 2021 tarihleri arasında 136 hasta ile tamamlanmıştır. Ölçeğin zaman içinde değişmezliği ve güvenilirliğinin incelenmesi amacıyla, ilk değerlendirmeden 2 hafta sonra örneklem içinde ulaşılabilen 50 hasta ile test-tekrar test çalışması yapılmıştır. Hemodiyaliz Dayanıklılık Ölçeği-TR için cronbach alfa katsayısı 0.940 olarak elde edilmiş olup ölçek 20 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Araştırmanın randomize kontrollü deneysel ikinci aşaması, Haziran 2021-Aralık 2021 tarihlerinde 56 hasta (27 hasta müdahale ve 29 hasta kontrol) ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, Hasta Bilgi Formu, Hemodiyaliz Dayanıklılık Ölçeği-TR (HDDÖ), Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği (SDBYUÖ), Motivasyonel Görüşme Tekniği Memnuniyet Formu ile elde edilmiştir. Müdahale grubuna 4 oturumdan oluşan motivasyonel görüşme yöntemi uygulanmıştır. Ayrıca ayda 1 kez telefonla görüşerek ve ayda 1 kez kısa mesaj ile hatırlatmalar yapılmıştır. Kontrol grubuna ise rutin bakım verilmiştir. Müdahale ve kontrol grubuna müdahale öncesi ve sonrası olmak üzere 2 kez veri toplama formları uygulanmıştır. Verilerin analizinde Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, Mann-Whitney U Testi, Spearman Korelasyon analizi, Cohen d etki büyüklüğü kullanılmıştır. İkinci değerlendirmede SDBYUÖ toplam puanı her iki grupta da artmasına rağmen bu artışın müdahale grubunda daha fazla olduğu ve bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p=0.02) görülmüştür. SDBYUÖ’nin HD katılım (p=0.52), ilaç kullanımı (p=0.46) ve sıvı uyumu (p=0.30) alt boyutları çeyrekler açıklıkları bakımından ikinci değerlendirmede gruplar arasında anlamlı bir farklılık görülmezken diyet kısıtlaması (p=0.001) alt boyutu çeyrekler açıklığının anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır. HDDÖ toplam puanı (p=0.002) ile F2 (p=0.003) ve F3 (p=0.014) alt boyutlarının medyan değerlerinin arttığı saptanmıştır. HDDÖ, F1 alt boyutu puan ortalamasının her iki grupta da arttığı fakat bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür (p=0.013). Cohen d analizi gruplar arasında elde edilen farkın orta-yüksek düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğunu göstermiştir. Müdahale grubundaki hastalar motivasyonel görüşme temelli danışmanlıktan memnun olduklarını (x̄ ±ss=9.37±0.42) ifade etmiştir. Araştırmanın sonucunda, motivasyonel görüşme yönteminin hemodiyaliz dayanıklılık ve hemodiyaliz tedavisine uyumlarını arttırmada etkili olduğu bulunmuştur. Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarla etkin iletişim kuran hemşirelerin motivasyonel görüşme yöntemi kullanımının yaygınlaşması önerilmektedir. This research was conducted to determine the effect of motivational interview-based counseling given to hemodialysis patients on their hemodialysis resilience and treatment adherence. In the first phase, ‘the validity and reliability of the Hemodialysis Resilience Scale for the Turkish population’ was conducted with a total of 136 patients at Başkent University Ankara Hospital Çiğdem Dialysis Center and Yenikent Dialysis Center between 26 April and 25 May 2021. Test-retest study was conducted with 50 patients within the sample who could be reached 2 weeks after the first evaluation. The cronbach alpha coefficient for the Haemodialysis Resilience Scale-TR was obtained as 0.940 and the scale consists of 20 items and 3 sub-dimensions. In the second phase, the randomized controlled experimental study was conducted between June 2021 and December 2021 with 56 patients (27 patients in the intervention and 29 patients in the control group). Data in the study were obtained through the Patient Information Form, Patients on Hemodialysis Resilience Scale-TR (PHRS), End-Stage Renal Disease Adherence Questionairie (ESRD), and Motivational Interviewing Technique Satisfaction Form. Motivational interviewing method consisting of 4 sessions was applied to the intervention group. In addition, reminders were made by phone call once a month and by text message once a month. The control group received routine care. Data collection forms were applied to the intervention and control groups twice, before and after the intervention. Wilcoxon Signed Rank Test, Mann-Whitney U Test, Spearman Correlation analysis, Cohen's d effect size were used to analyze the data. In the second evaluation, although the ESRD total score increased in both groups, it was observed that this increase was greater in the intervention group and this increase was statistically significant (p=0.02). While there was no significant difference between the groups in the second evaluation in terms of the quartile gaps of the HD participation (p=0.52), medication use (p=0.46) and fluid restriction (p=0.30) sub-dimensions of ESRD, the dietary restriction (p=0.001) sub-dimension had a lower quartile gap. It was found that it increased significantly. It was found that the median values of PHRS total score (p=0.002) and F2 (p=0.003) and F3 (p=0.014) subscales increased. It was observed that the PHRS, F1 subscale score average increased in both groups, but this increase was not statistically significant (p = 0.013). Cohen's d analysis showed that the difference between the groups had a medium-high effect size. Patients in the intervention group stated that they were satisfied with motivational interviewing-based counseling (x̄ ±sd=9.37±0.42). As a result, it was found that the motivational interviewing method was effective in increasing the resilience and treatment adherence in hemodialysis patients. It is recommended that nurses who communicate effectively with patients receiving hemodialysis treatment use motivational interviewing methods more widely.Item Farklı yüzey işlemlerinin ölçü maddelerinin dentin tübüllerine penetrasyonuna etkisinin incelenmesi(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024) Özer, Hasan Yıldırım; Erkut, SelimBu in vitro çalışmanın amacı, sabit protetik restorasyon amaçlı ölçü alımı öncesinde diş yüzeyine uygulanan farklı yüzey işlemleriyle; hidrofilik bir ölçü maddesi ve diş yüzeyindeki etkileşimin incelenmesidir. Bu amaçla ölçü alma aşamasında farklı retraksiyon solüsyonu ve immediat dentin sealing (IDS) protokolü etkisi de değerlendirilecektir. Bu işlemler sonrasında ölçü maddelerinin dentin tübüllerine olan penetrasyonu taramalı elektron mikroskopu (SEM) analiziyle incelenip kantitatif olarak gruplar arası karşılaştırmalar yapılacaktır. Çalışmada 60 adet dolgusuz 18-35 yaşlar arasındaki hastalardan çekilmiş molar diş kullanıldı. Dişler, 30.000 devir/dakika (Dentsply Sirona, Amerika) hızında aeratör ile su soğutması altında dişin okluzal minesinden dentin yüzeyine kadar önce büyük grid boyutuna sahip yeşil kuşaklı elmas shoulder frez ile (Lot: 22906) (GZ Instrumente, Avusturya) ardından daha küçük grid boyutuna sahip kırmızı kuşaklı elmas shoulder frez ile (Lot: 14181) (GZ Instrumente, Avusturya) horizontal olarak aşındırıldı. Bu aşındırma işlemi tamamlandığında dentin yüzeyinde düz bir zemin elde edildi. Preparasyonu tamamlanan 60 örnek rastgele 6 gruba ayrıldı (n=10): Grup K: Kontrol grubu, Grup A: AlCl3 grubu (ViscoStat™ Clear %25, Ultradent Products, Amerika), Grup F: Ferrik Sülfat grubu (Astringedent™ X %12.7, Ultradent Products, Amerika), Grup I: IDS grubu (Clearfil Se Bond, KURARAY, Japonya), Grup IA: IDS+ AlCl3 grubu, Grup IF: IDS+Ferrik Sülfat grubu. Yüzey işlemleri tamamlanan dişlere polivinilsiloksan (PVS) (KETTENBACH Panasil İnitial Contact X-Light, Amerika) ölçü materyali enjekte edildi ve daha sonra hafif hava basıncı kullanılarak ölçü yüzeyleri üzerinde hafifçe dağıtıldı. Materyal, üreticinin talimatları izlenerek klinik ortamda olduğu gibi normal şekilde sertleşmeye bırakıldı. Sertleşen ölçü dikkatli bir şekilde diş yüzeyinden ayrıldı. SEM analizi Gaziantep Üniversitesi ULUTEM ve Bilkent Üniversitesi UNAM’da yapıldı. Analizde dentin tübüllerine nüfuz eden ölçü materyali ve yapılan işlemlerin yüzeyde oluşturduğu değişikliklerin görüntülenmesi hedeflendi. Ölçü malzemesi uzantılarının (impression tags) uzunluklarını ve çaplarını belirlemek için SEM görüntüleri üzerinde Öklid analizi ölçümleri yapıldı. Şekil indeksi olarak, düzensiz şekilli nesnelerin bir ölçüsü olarak tanımlanan fraktal analiz kullanıldı. Sayısal değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Shaphiro Wilk testi ile test edilmiştir. Normal dağılan değişkenlerin 6 grupta karşılaştırılmasında ANOVA ve Tukey testi kullanılmıştır. Çalışmamızın sonuçlarına göre IDS uygulaması yapılan gruplarda hidrofilik ölçü maddesinin dentin tübüllerine penetrasyonu IDS uygulaması yapılmayan gruplara göre anlamlı oranda düşük bulunmuştur. Bu çalışma Başkent Üniversitesi Tıp ve Sağlık Bilimleri Araştırma Kurulu tarafından onaylanmış (Proje no: D-DA20/06) ve Başkent Üniversitesi Araştırma Fonunca desteklenmiştir. The aim of this in vitro study is to investigate the interaction between a hydrophilic impression material and the tooth surface with different surface treatments applied to the tooth surface prior to impression taking for fixed prosthetic restoration. For this purpose, the effect of different retraction solutions and immediate dentin sealing (IDS) protocols will also be evaluated during the impression taking phase. After these procedures, the penetration of the impression materials into the dentinal tubules will be examined by scanning electron microscope (SEM) analysis and quantitative comparisons will be made between the groups. In the study, 60 unfilled molars extracted from patients aged 18-35 years were used. The teeth were abraded horizontally from the occlusal enamel of the tooth to the dentin surface under water cooling with an aerator at a speed of 30,000 rpm (Dentsply Sirona, USA), first with a large grid size green-belted diamond shoulder bur (Lot: 22906) (GZ Instrumente, Austria) and then with a smaller grid size red-belted diamond shoulder bur (Lot: 14181) (GZ Instrumente, Austria). When this abrasion was completed, a flat surface was obtained on the dentin surface. The 60 prepared specimens were randomly divided into 6 groups (n=10): Group K: Control group, Group A: AlCl3 group (ViscoStat™ Clear 25%, Ultradent Products, USA), Group F: Ferric sulfate group (Astringedent™ X 12.7%, Ultradent Products, USA), Group I: IDS group (Clearfil Se Bond, KURARAY, Japan), Group IA: IDS+ AlCl3 group, Group IF: IDS+Ferric sulfate group. Polyvinylsiloxane (PVS) (KETTENBACH Panasil Initial Contact X-Light, USA) impression material was injected into the surface treated teeth and then gently distributed over the impression surfaces using light air pressure. The material was allowed to harden normally as in a clinical setting, following the manufacturer's instructions. The hardened impression was carefully removed from the tooth surface. SEM analysis was performed at Gaziantep University ULUTEM and Bilkent University UNAM. The aim of the analysis was to visualize the impression material penetrating the dentinal tubules and the changes on the surface caused by the procedures. Euclidean analysis measurements were performed on SEM images to determine the lengths and diameters of impression tags. Fractal analysis, defined as a measure of irregularly shaped objects, was used as a shape index. The conformity of numerical variables to normal distribution was tested by Shaphiro Wilk test. ANOVA and Tukey test were used to compare normally distributed variables in 6 groups. According to the results of our study, the penetration of the hydrophilic impression material into the dentinal tubules was found to be significantly lower in the groups with IDS application compared to the groups without IDS application. This study was approved by Baskent Üniversity Institutional Review Board (Project no: DDA20/ 06) and supported by Baskent University Research Fund.Item Görme kayıplı bireylerde periferik vestibüler sistemin baş savurma testi (vHIT) ve vestibüler uyarılmış miyojenik potansiyeller (VEMP) ile değerlendirilmesi(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024) Kale, Özge; Köycü, AlperBu çalışmada, görme kaybı olan bireylerin denge sisteminin analizinde baş savurma testi (vHIT), servikal vestibüler uyarılmış miyojenik potansiyeller (sVEMP) ve oküler vestibüler uyarılmış miyojenik potansiyeller (oVEMP) testleri kullanılarak sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmak amaçlanmıştır. Çalışmaya; bilateral az görme tanısı almış 23 birey, bilateral kör tanısı almış 20 birey ve 50 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara, vestibüler sistem değerlendirilmesi amacıyla vHIT, sVEMP ve oVEMP testleri uygulanmıştır. Kontrol grubuna görsel girdinin etkisini değerlendirmek amacıyla standart vHIT’e ek olarak iki koşullu (karanlık ortamda ve hedef olmadan gün ışığında) vHIT yapılmıştır. vHIT yanıtlarında tüm SSK’da çalışma grubuyla kontrol grubunun birbiri arasındaki mukayesesinde VOR kazançlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir ( p<0,001). Kontrol grubunun koşullu üç grubundaki (hedefsiz gün ışığı, karanlık ve standart) vHIT yanıtlarına bakıldığında tüm SSK’da her 3 grubun birbiri arasındaki mukayesesinde VOR kazançlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,001). Çalışma ve kontrol grubunun oVEMP yanıtları karşılaştırıldığında; bilateral az gören grup ile kontrol grubu arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). Bilateral kör grupta oVEMP yanıtı elde edilememiştir. Bilateral az gören, bilateral kör ve kontrol grubunun sVEMP yanıtları karşılaştırıldığında; sağ kulaktan elde edilen N23 latans değerinde (p=0,016; p <0,05), sağ kulaktan elde edilen N1P1 latans değerinde (p=0,009; p <0,05) sağ kulaktan elde edilen N1P1 amplitüd değerinde (p=0,006; p <0,05) ve sol kulaktan elde edilen N1P1 amplitüd değerinde (p=0,001; p <0,05) istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Hedefsiz gün ışığı ve karanlık koşullarda elde edilen VOR kazançlarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı daha düşük bulunması, görsel girdinin vestibüler sistem üzerinde önemli bir etkisinin olduğunu göstermektedir. Bilateral az gören grubun VOR kazançlarının kontrol hedefsiz gün ışığı grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düşük bulunması hedef olmasa bile gün ışığının var olması VOR kazancında iyileştirici bir etkiye sahip olabileceğini düşündürmektedir. Her ne kadar sağlıklı bireyleri görme yetisinden yoksun bıraksak da VOR yine de sağlıklı grupta anlamlı derecede yüksek bulundu. Bu sonuç sağlıklı gören bireylerde gelişen ortama adaptasyon mekanizması ve kör bireylerin uzun süre görsel girdiden yoksun olması sebebiyle elde edilmiş olabileceği düşünülebilir. Sonuç olarak çalışmamızda, az gören ve kör bireylerde istatistiksel olarak anlamlı elde ettiğimiz düşük VOR kazançları, görsel girdinin vestibüler sistem üzerindeki büyük etkisini göstermiştir. Buna ek olarak, sağlıklı bireylerde üç aşamalı (karanlık, hedefsiz gün ışığı ve standart) uygulamış olduğumuz vHIT sonuçları da bu hipotezimizi desteklemiştir. In this study, it was aimed to compare the balance system of individuals with vision loss with the healthy control group by using the video head impulse test (vHIT), cervical vestibular evoked myogenic potentials (sVEMP) and ocular vestibular evoked myogenic potentials (oVEMP) tests. The study included 23 individuals diagnosed with bilateral low vision, 20 individuals diagnosed with bilateral blindness and 50 healthy individuals. vHIT, cVEMP and oVEMP tests were applied to all participants to evaluate the vestibular system. In addition to the standard vHIT, two-condition vHIT (in the dark and in daylight without a target) was performed on the control group to evaluate the effect of visual input. In vHIT responses, a significant difference in VOR gains was detected in the comparison between bilaterally low vision, bilateral blind and control groups in all SSK (p <0,001). When the vHIT responses in the three conditional groups of the control group (untargeted daylight, darkness and standard) were examined, a significant difference in VOR gains was detected in the comparison of all 3 groups in the entire SSK (p <0,001). When oVEMP responses of the study and control groups were compared; No statistically significant difference was detected between the bilateral low vision group and the control group (p>0,05). No oVEMP response was obtained in the bilaterally blind group. When the sVEMP responses of bilateral low vision, bilateral blind and control groups were compared; N23 latency value obtained from the right ear (p=0,016; p <0,05), N1P1 latency value obtained from the right ear (p=0,009; p <0,05) and N1P1 amplitude value obtained from the right ear (p=0,006; p A statistically significant difference was detected in the N1P1 amplitude value obtained from the left ear (p=0,001; p<0,05). The fact that the VOR gains obtained in untargeted daylight and dark conditions were statistically significantly lower than the control group suggests that visual input has a significant effect on the vestibular system. The statistically significant lower left anterior SSC VOR gains and right posterior SSC VOR gains of the bilateral low vision group compared to the control untargeted daylight group suggests that the presence of daylight even in the absence of a target may have an improving effect on VOR gain. Although we deprived healthy individuals of their vision, VOR was still significantly higher in the healthy group. This result may be attributed to the adaptation mechanism developed in healthy sighted individuals and the prolonged absence of visual input in blind individuals. In conclusion, in our study, the large effect of visual input on the vestibular system was explained by the statistically significant low VOR gains in low vision and blind individuals. In addition, the results of our three-stage (dark, untargeted light and standard) vHIT in healthy subjects also supported this hypothesis.Item Continuum of care during pregnancy, delivery, and postnatal care among ever-married women in Somalia(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024) Mohamed, Adam Abdulkadir; Akın, AyşeIntroduction: Somalia remains one of the most dangerous places for women to give birth, with a current maternal mortality ratio of 621 deaths per 100,000 live births, ranking among the highest globally. In this study, we aim to investigate the level of completion, factors associated with it, and barriers along the maternity continuum of care in Somalia. Method: This study used secondary data from the Somalia Health and Demographic Survey 2020 and primary qualitative data. In the quantitative analysis, we restricted our analysis to ever-married women who had a live birth in the five years preceding the survey (n = 2432). In the qualitative section, we used focus group discussion with childbearing mothers purposively sampled from urban, rural, internally displaced persons, agro, and nomadic pastoralists and in-depth interviews from healthcare providers, policymakers, recently delivered and childbearing mothers, community leaders, and traditional birth attendants. Completion of the continuum of maternity care was the outcome variable and was constructed into a binary variable, with complete coded as one and incomplete coded as 0. We categorized it into three models: Antenatal Care (ANC4+) as the first model, Antenatal Care plus Skilled Birth Attendant (ANC4+ & SBA) as the second model, and Antenatal Care, Skilled Birth Attendant, and Postnatal Care (ANC4+ & SBA & PNC) as the third model. Results: More than half of the women (53.1%) had their most recent births at ≤ 19 years old. Only 14 (0.6%) mothers received all three maternal healthcare services (ANC4+, SBA, and PNC within 48hrs). Maternal age at birth, residence, mother's education, employment, healthcare decision-making, radio exposure, and wealth quintile were variables significantly associated with Model 2 (ANC4+ and SBA) at p-value <0.05. The maternity continuum of care gaps varies across different community categories, such as urban areas, rural areas, IDPs, agro-pastoralists, and nomadic pastoralists, due to diverse reasons, including service availability, access to care (financial, distance, and transportation), socioeconomic disparities, infrastructure, climate-related, and security issues. Conclusion: The completion of the maternity continuum of care is more skewed towards urban residents; maternal health care utilization decreases as they progress from ANC4+ to PNC utilization. The government and partners should design and implement strategies to improve maternal healthcare utilization specific to rural and nomads who are less educated, not working, low income, and have less power in decision-making. Giriş: Somali, dünyada kadınlar için doğum yapmanın en riskli olduğu ülkelerden biridir. Her 100.000 canlı doğumda 621 olan anne ölüm oranı, küresel olarak en yüksek seviyeler arasındadır. Bu araştırma, Somali'de annelik bakımının tamamlanma düzeyini, bakım sürekliliği ile ilgili faktörleri ve süreklilik boyunca karşılaşılan engelleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırmada, Somali Sağlık ve Demografi Araştırması 2020'den elde edilen ikincil verilerle birlikte, nitel birincil veriler kullanılmıştır. Nicel analiz için veriler, araştırmadan önceki beş yıl içinde canlı doğum yapmış ve evli olan kadınlarla sınırlanmıştır (n = 2432). Nitel analizde ise çocuk doğuran annelerden seçilen örneklerle odak grup görüşmeleri yapılmış, sağlık hizmeti sağlayıcıları, politika yapıcılar, toplum liderleri ve geleneksel doğum görevlileri ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Annelik bakımının tamamlanması, DÖB4+, DSB, ehliyetli kişilerce gibi üç temel hizmetin alınması ile değerlendirilen ikili bir değişken olarak yapılandırılmıştır: Tamamlanmış bakım sürekliliği "1", eksik olan ise "0" olarak kodlanmıştır. Sonuçlar: Katılımcı kadınların %53,1'i ilk doğumlarını 19 yaş ve altında yapmıştır. Araştırmaya katılan kadınların yalnızca %0,6'sı (14 kişi) tüm annelik bakım hizmetlerini (DÖB4+, DSB ve ehliyetli kişilerce) alabilmiştir. Annenin doğumdaki yaşı, ikametgah türü, eğitim durumu, istihdam durumu, sağlık hizmetlerine erişim kararı, radyo maruziyeti ve refah düzeyi Model 2’de (DÖB4+, DSB) istatistiksel olarak anlamlı ilişkili faktörlerdir (p<0,05). Annelik bakım sürekliliğindeki eksiklikler, hizmetlerin mevcudiyeti, finansal, mesafe ve ulaşım engelleri, sosyoekonomik eşitsizlikler, altyapı yetersizlikleri, iklim koşulları ve güvenlik sorunları gibi çeşitli nedenlerle farklı topluluklar arasında farklılık göstermektedir. Sonuç: Annelik bakım hizmetlerinin tamamlanması genellikle kentte yaşayan kadınlar için daha yüksek orandadır. DÖB4+, hizmetinden DSB’ye kadar geçen süreçte bakım sürekliliğinde ciddi bir düşüş gözlemlenmektedir. Bu doğrultuda hükümet ve işbirliği yapılan kuruluşların, kırsal ve göçebe topluluklarda, özellikle de eğitim seviyesi düşük, çalışmayan, düşük gelirli ve sağlık hizmeti kararlarına katılımı sınırlı olan kadınlara yönelik iyileştirici stratejiler geliştirmeleri önem arz etmektedir.Item Farklı iki seramik sistemde geleneksel yöntem ile pürüzlendirme ve lazer ile pürüzlendirmenin karşılaştırılması(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024) Bekiroğlu, İpek Gizem; Kaya, BurçakAmaç: Bu çalışmanın amacı, in vitro olarak seramik sistemlere braket yapıştırırken farklı pürüzlendirme yöntemlerinin bağlanma dayanıklılıklarının incelenmesidir. Bu çalışma sonunda pürüzlendirmede zorluk yaşanan ve yeterli bağlanma kuvvetine ulaşılamadığı için ortodontik tedavi sürecinde sorun yaratan seramik yüzeylerin pürüzlendirilmesinde daha iyi tutuculuk sağlanması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: 6x5x2 mm boyutlarında üretilen 45 adet feldspatik porselen numune 15'erli olacak şekilde 3 gruba, 45 adet monolitik zirkonya numune ise 15'erli olacak şekilde 3 gruba ayrılmıştır. Çalışmada kullanılan pürüzlendirme yöntemleri Er,Cr:YSGG lazerle pürüzlendirme (L) , hidroflorik asitle pürüzlendirme (HF) ve hidroflorik asit + Er,Cr:YSGG (HF + L) lazerle pürüzlendirme olacak şekilde belirlenmiştir. Tüm numunelerin glaze tabakası elmas frezle kaldırılmıştır. Lazer uygulaması 20 Hz frekansında, 3 watt gücünde, H modunda, %50 su ve %50 hava oranıyla yapılmıştır. Hidroflorik asit uygulanan gruplarda %9’luk hidroflorik asit 90 sn uygulanmış, ardından 20 sn yıkama ve 20 sn kurutma yapılmıştır. Pürüzlendirme sonrası maksiller lateral metal braketler adeziv sistemle numunelere yapıştırılmış, ardından 20 sn LED ışıkla dondurulmuştur. Tüm numuneler 37°C'de 1 gün distile suda bekletilmiş, devamında sıcaklığı 5°C ile 55°C aralığında değişen 5000 devirlik termosiklusa tabi tutulmuştur. Tüm numunelerin Universal test makinasında 1 mm/dk hızla bağlanma dayanım kuvveti ölçülmüş ve bu değerler MPa olarak çevrilmiştir. ARI skorlaması yapabilmek için tüm yüzeyler stereomikroskopta incelenmiştir. Her grubu temsil edecek 1'er numunenin ve her seramik tipinden 1 adet glaze tabakası kaldırılmış numunenin SEM altında x3000 büyütme ile görüntüleri alınmıştır. İstatistiksel analiz için Mann-Whitney U testi ve Kruskall-Wallis H testi kullanılmıştır. Bulgular: SBS ve ARI skoru değerlerinin feldspatik porselen grubunda (11,11 MPa, ARI:3,1) monolitik zirkonya grubuna (4,23 MPa, ARI: 0,6) göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Pürüzlendirme teknikleri arasında SBS değerleri ve ARI skorları açısından anlamlı bir farklılık görülmemiştir (p>0,05). İstatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte L tekniğinde ARI skorları daha düşük görülmüştür. Feldspatik porselen materyalinde; pürüzlendirme teknikleri arasında SBS değerleri ve ARI skorları açısından anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,05). Feldspatik porselen için HF tekniğinde (8,32 MPa) SBS değerlerinin diğer tekniklere göre (L için 11,04 MPa, L + HF için 13,97 MPa) anlamlı derecede daha düşük olduğu görülmüştür. Yine feldspatik porselen için L tekniğinde ARI skorunun 1,13 değerleriyle diğer tekniklere göre (HF için 4,13, L + HF için 4,07) anlamlı derecede daha düşük olduğu görülmüştür. Monolitik zirkonya materyalinde; pürüzlendirme teknikleri arasında SBS değerleri açısından anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,05). Monolitik zirkonya için L + HF tekniğinde SBS değerlerinin (2,42 MPa) diğer tekniklere göre (HF için 5,69 MPa , L için 4,58 MPa) anlamlı derecede daha düşük olduğu görülmüştür. Monolitik zirkonya materyelinde pürüzlendirme teknikleri arasında ARI skoru değerleri açısından ise anlamlı farklılık görülmemiştir (p>0,05). İstatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte HF grubunda ARI skoru değerlerinin daha düşük olduğu görülmektedir. Sonuç: Feldspatik porselende uygulanan pürüzlendirme teknikleri ile optimum bağlanma dayanımı sağlanmıştır ancak monolitik zirkonyada bu durum sağlanamamıştır. Çalışmamızın bulgularına göre 3 W değerindeki Er,Cr;YSGG lazer sistemi feldspatik porselen pürüzlendirmesinde hidroflorik aside alternatif bir yaklaşım olabilmektedir. Ancak monolitik zirkonya materyalinde hiçbir pürüzlendirme tekniğinde yeterli ve güvenilir bağlanma kuvveti sağlanamamıştır. Aim: The aim of this study is to examine the bond strengths of different etching methods when bonding brackets to ceramic systems in vitro. At the end of this study, it is aimed to provide better retention in the roughening of ceramic surfaces, which cause problems in the orthodontic treatment process because of the difficulty in roughening and the insufficient bonding strenght. Material and Method: Produced in 6x5x2 mm dimensions 45 feldspathic porcelain samples were divided into 3 groups of 15 pieces, and 45 monolithic zirconia samples were divided into 3 groups of 15 pieces. The roughening methods used in the study were determined as Er,Cr:YSGG laser roughening (L), hydrofluoric acid roughening (HF) and hydrofluoric acid + Er,Cr:YSGG (HF + L) laser roughening. The glaze layer of all samples was removed with a diamond bur. Laser application was performed at 20 Hz frequency, 3 watt power, H mode, with a ratio of 50% water and 50% air. In the hydrofluoric acid applied groups, 9% hydrofluoric acid was applied for 90 seconds, followed by 20 seconds of washing and 20 seconds of drying. After etching, maxillary lateral metal brackets were bonded to the samples with an adhesive system, and then cured with LED light for 20 seconds. All samples were stored in distilled water at 37°C for 1 day, and then subjected to a 5000-cycle thermocycle with a temperature ranging from 5°C to 55°C. The bond strength of all samples was measured at a speed of 1 mm/min on a Universal testing machine and these values were converted to MPa. All surfaces were examined under a stereomicroscope to perform ARI scoring. Images of one sample representing each group and one sample from each ceramic type with the glaze layer removed were taken under SEM at x3000 magnification. Mann-Whitney U test and Kruskall-Wallis H test were used for statistical analysis. Results: It was observed that SBS and ARI score values were significantly higher in the feldspathic porcelain group (11.11 MPa, ARI:3.1) than in the monolithic zirconia group (4.23 MPa, ARI:0.6) (p<0.05). No significant difference was observed between the roughening techniques in terms of SBS values and ARI scores (p>0.05). Although not statistically significant, ARI scores were lower in the L technique. In feldspathic porcelain material; a significant difference was observed between the roughening techniques in terms of SBS values and ARI scores (p<0.05). It was observed that SBS values were significantly lower in the HF technique (8.32 MPa) for feldspathic porcelain than in the other techniques (11.04 MPa for L, 13.97 MPa for L + HF). For feldspathic porcelain, the ARI score was found to be significantly lower in the L technique with a value of 1.13 compared to the other techniques (4.13 for HF, 4.07 for L + HF). In monolithic zirconia material; a significant difference was found in terms of SBS values between the roughening techniques (p<0.05). For monolithic zirconia, the SBS values (2.42 MPa) were found to be significantly lower in the L + HF technique compared to the other techniques (5.69 MPa for HF, 4.58 MPa for L). In monolithic zirconia material, no significant difference was found in terms of ARI score values between the roughening techniques (p>0.05). Although not statistically significant, it was seen that the ARI score values were lower in the HF group. Conclusion: Optimum bond strength was achieved with the roughening techniques applied to feldspathic porcelain, but this situation could not be achieved in monolithic zirconia. According to the findings of our study, the 3 W Er,Cr;YSGG laser system can be an alternative approach to hydrofluoric acid in feldspathic porcelain roughening. However, sufficient and reliable bond strength could not be achieved in any roughening technique in monolithic zirconia material.Item Değişen gürültü tipi ve sinyal gürültü oranının kortikal işitsel uyarılmış potansiyellere etkisinin incelenmesi(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024) Kocabaş, Ece; Özlüoğlu, Levent NaciArka planda gürültü varlığında konuşmayı anlama zorluğu yaygın olarak bildirilen bir sorundur. Beynin gürültüde konuşmayı nasıl işlediğini anlamak, klinisyenlerin gürültüde konuşmayı anlamada zorluk yaşayan kişilere yardımcı olacak terapiler ve fayda ölçütleri geliştirmelerine yardımcı olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, farklı sinyal/gürültü oranlarındaki (SGO) farklı gürültü tiplerinin, normal işiten bireylerde ses başlangıcıyla uyarılan N1 cevapları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Araştırmaya 18-30 yaş arası 14 katılımcı dahil edilmiştir. Elektrofizyolojik ölçümlerde /sa/ uyaranı sessizlikte, beyaz gürültüde ve çok konuşmacılı gürültüde iki SGO altında sunulmuştur. Farklı gürültü durumlarındaki ses başlangıcı N1 latansları ve genlikleri karşılaştırılmış, başlangıç cevabı ses başlangıcı N1 genlikleri sessiz durum ile karşılaştırıldığında önemli ölçüde azalmıştır. Ayrıca, beyaz gürültü ile karşılaştırıldığında çok konuşmacılı gürültü durumu için genlikler önemli ölçüde azalmıştır. Tüm ses başlangıç N1 cevabı için ortalama latanslar, sessiz durumla karşılaştırıldığında gürültü durumunda uzamıştır. Ancak beyaz gürültü ile çok konuşmacılı gürültü durumu arasında, latans süresindeki farklar istatistiksel olarak anlamlı değildir (p<0,05). Bu sonuçlar, arka plandaki maskenin genel olarak konuşma sesinin uyardığı kortikal tepkilerin genliğini azaltıp latansını uzatırken, maskeleme tipinin de önemli bir etkiye sahip olduğu fikrini desteklemektedir. Çok konuşmacılı maskeleyiciler (6 konuşmacılı), tamamen enerjik beyaz gürültü maskeleyicileriyle karşılaştırıldığında, ses başlangıcı N1 zorunlu kortikal cevap üzerinde daha büyük bir etkiye sahiptir, bu da informasyonel maskeleme etkilerine atfedilebilir. Difficulty of understanding speech in the presence of back-ground noise is a commonly reported problem. Understanding how the brain processes speech in noise helps clinicians develop therapies and outcome measures to assist individuals who struggle understanding speech in noise. The aim of this study is to investigate the effect of different noise types at different signal to noise ratios (SNR) on sound onset evoked N1 responses among normal hearing individuals. 14 participants aged between 18-30 are included in the study. In electrophysiological measurements the stimulus /sa/ was presented in quiet, and in white noise and multi talker noise under two SNRs. Sound onset evoked N1 latencies and amplitudes were compared between conditions. All amplitude were significantly reduced for the multi talker condition compared with white noise. Mean latencies for all onset N1 peaks were delayed for noise condition compared with quiet. However, in contrast to the amplitude, differences in latency between white noise and the multi talker noise did not reach statistical significance. These results support the idea that while background noise maskers generally reduce amplitude and increase latency of speech sound evoked cortical responses, the type of masking has a significant influence. Multi talker maskers (six talkers) have a larger effect on the obligatory cortical response to speech sound onset N1 compared with purely energetic white noise maskers, which may be attributed to informational masking effects.Item Sıçanlarda intraserebroventriküler plazmid ve preformed fibril enjeksiyonu ile oluşturulan alfasinükleinopati parkinson hastalığı modelinde brimonidinin olası nöroprotektif etkisinin incelenmesi(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2023) Çalışkan, Gökçe; Erdem, Ş. RemziSıçanlarda santral alfa-sinüklein pre-formed fibril uygulamasının 6 ay sonra alfa-sinükleinopati oluşturduğu bildirilmiş ve sıçan Parkinson hastalığı modeli olarak önerilmiştir. Bu tez çalışmasında, sıçanlarda intraserebroventriküler alfa-sinüklein pre-formed fibril uygulamasından 4 hafta önce, aynı yoldan alfa-sinüklein proteinini kodlayan mRNA’yı içeren plazmid uygulaması ile alfa-sinükleinopati oluşma sürecinin kısalacağı hipotezi test edilmiştir. Süreç bir sıçan Parkinson hastalığı modelinden beklenen kognitif, motor ve motor-dışı belirtileri değerlendirmeye yönelik çeşitli nöropsikofarmakolojik yöntemlerle incelendi. Ayrıca ikincil amaç olarak bu model üzerinde, daha önce retinal ganglion hücrelerde nöroprotektif etkisi gösterilmiş olan α2 adrenerjik reseptör agonisti brimonidin’in olası etkisi değerlendirildi. Bu tez çalışmasında her iki cinsiyetten, Sprague Dawley ırkı sıçanlar (250-300 g, 4 aylık, n=30) kullanıldı. Sıçanlar, cinsiyet dağılımı eşit olacak şekilde, 5 homojen gruba rasgele olarak dağıtıldı (n=6). Bu gruplar control, sham, alfa-sinüklein, alfa-sinüklein + brimonidine ve brimonidine grupları şeklinde oluşturuldu. Etkilerin zamana bağımlılığını değerlendirmek için davranış testleri enjeksiyonların bitiminden 2 ve 4 ay sonra yapıldı. Sıçanlarda anksiyete durumu açık alan (AA) ve yükseltilmiş artı labirent (YAL) testleri ile, öğrenme-bellek performansı yeni nesne tanıma (YNT) ve Morris su labirenti (MSL) testleri ile değerlendirildi. Motor koordinasyonun değerlendirilmesi için dikey tele tutunma (DDT) testi, yatay merdiven testi (YM) ve rot-a-rod testi kullanıldı. Motor-dışı otonomik disfonksiyonun değerlendirilmesi için hot plate testi kullanıldı. Alfa-sinüklein grubunda 2. ayda açık alan testi ile değerlendirilen anksiyete daha fazla olduğu halde YAL testi ile gruplar arasında anlamlı bir fark göstermedi. Alfa-sinüklein grubunda her iki zaman noktasında da YNT ve MSL ile değerlendirilen bellek performansının bozulduğu saptandı. DTT ve YM testleri alfa-sinüklein grubunda motor kooardinasyonun her iki zaman noktasında da kötüleştiğini gösterirken, rot-a-rod testi motor diskoordinasyonun özellikle 4. ayda kötüleştiğini kanıtladı. Ağrılı uyarana verilen tepki süresindeki gecikmeye dayanan hot plate testi bulguları yine alfa-sinüklein grubunda otonomik disfonksiyon geliştiğini belirledi. Bu tez çalışmasında olası nöroprotektif etkisi değerlendirilen brimonidin otonomik disfonksiyon dışında alfa-sinüklein uygulamasına bağlı hiçbir kötüleşmeyi anlamlı olarak geri çevirmedi. Bu tez çalışması ile intraserebroventriküler plasmid ön-uygulamasının alfa-sinüklein ile oluşturulan olası alfasinükleinopatiye bağlı sıçan Parkinson hastalığı modelinin motor ve motor-dışı bulgular ile değerlendirilen oluşma sürecini kısalttığı sonucuna varıldı. It was reported that central alpha-synuclein pre-formed fibril administration in rats caused alpha-synucleinopathy within 6 months and was suggested as a rat Parkinson's disease model. In this thesis, we hypothetized that alpha-synucleinopathy formation process would be shortened by the application of plasmid containing mRNA encoding alpha-synuclein protein 4 weeks before the application of intracerebroventricular alpha-synuclein pre-formed fibril in rats. In the process various neuropsychopharmacological tests to assess the cognitive, motor, and non-motor symptoms expected from a rat Parkinson's disease model were examine. In addition, as a secondary aim, the possible effect of the α2 adrenergic receptor agonist brimonidine, which has previously been shown to have neuroprotective effects on retinal ganglion cells, was evaluated on this model. In this thesis study, Sprague Dawley rats (250-300 g, 4 months old, n=30) of both sexes were used. Rats were randomly distributed into 5 homogeneous groups with equal sex distribution (n=6). These groups were formed as control, sham, alpha-synuclein, alpha-synuclein + brimonidine and brimonidine groups. Behavioral tests were performed 2 and 4 months after the end of the injections to assess the time dependence of the effects. Anxiety in rats was evaluated with open field and elevated plus maze tests, and learning-memory performance was evaluated with new object recognition and Morris water maze tests. Vertical grid test, horizontal staircase test and rot-a-rod test were used to evaluate motor coordination. The hot plate test was used to evaluate non-motor autonomic dysfunction. Although the anxiety assessed with the open field test was higher in the alpha-synuclein group at 2 months, it did not show a significant difference between the groups with the elevated plus maze test. In the alpha-synuclein group, memory performance as assessed by new object recognition and Morris water maze tests was found to be impaired at both time points. While vertical grid test, horizontal staircase test showed that motor coordination worsened in the alpha-synuclein group at both time points, rod-a-rod test showed that motor discoordination worsened especially at 4 months. Findings of the hot plate test based on the delay in the response time to the pain stimulus again determined that autonomic dysfunction developed in the alpha-synuclein group. In this thesis study, brimonidine, whose possible neuroprotective effect was evaluated, did not significantly reverse any worsening due to alpha-synuclein administration, except for autonomic dysfunction. In this thesis, it was concluded that intracerebroventricular plasmid pre-administration shortened the formation process of the rat Parkinson's disease model due to possible alpha-synuclein-induced alpha-synucleinopathy, as assessed by motor and non-motor findings.Item Üniversite öğrencilerinde sınav kaygısının, hedonik açlık ve beslenme durumları ile tükürük omentin 1, glukagon benzeri peptid 1 (GLP 1) ve kortizol hormon düzeyleri üzerine etkisi(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024) Çelikel Taşçı, Seda; Akçil Ok, MehtapBu çalışma üniversite öğrencilerinde sınav kaygısının; hedonik açlık, beslenme, tükürük omentin 1, glukagon benzeri peptid 1 (GLP 1) ve kortizol hormon düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya Bayburt Üniversitesi’nde öğrenim gören 19 26 yaş arası 80 öğrenci dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan öğrencilerden antropometrik ölçümler alınıp anket formu uygulanmıştır. Öğrencilere sınav dönemlerinin başında ve sınavların bitiminde sınav kaygısı ölçeği ve besin gücü ölçeği uygulanarak, tükürük örnekleri ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Kadın öğrencilerde sınav dönemi öncesi günlük enerji alımı ortalama 1833.75±388.52 kkal iken sınav dönemi bitiminde ortalama değeri 1723.75±283.07 kkal olarak bulunmuştur. Diyetle günlük sükroz, kolesterol, magnezyum ve folat alımı tüm öğrencilerde sınav haftasında daha yüksek düzeyde bulunmuştur (p<0.05). Çalışmaya katılan tüm öğrencilerin tükürük kortizol hormon düzeyi ortalaması sınav döneminde 5.51±1.80 ng/mL, sınav bitiminde 3.50±1.58 ng/mL olarak saptanmıştır (p<0.001). Öğrencilerde hedonik açlık durumu sınav dönemi ve sınavların bitiminde cinsiyete göre karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Çalışmaya katılan tüm öğrencilerin sınav dönemi ve sınavların bitiminde tükürük omentin 1 ve GLP 1 düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark mevcuttur (p<0.001). Omentin 1 düzeyi sınav döneminde ortalama 5.26±0.70 ng/mL iken sınav dönemi bitiminde 4.25±0.69 ng/mL olarak bulunmuştur. Sınav döneminde ölçülen GLP 1 düzeyi 129.86±6.24 ng/mL iken, sınav dönemi bitiminde 127.25±6.52 ng/mL olarak belirlenmiştir. Sigara içenlerde GLP 1 düzeyi ortanca değeri 1.5 ng/mL iken içmeyenlerde 2.3 ng/mL olarak elde edilmiştir. Öğrencilerin sınav dönemi bitiminde sigara kullanma durumuna göre sınav kaygısı ölçeği puanları ortanca değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0.017). Sigara kullananlarda puan ortancası 122 iken kullanmayanlarda 110 olarak elde edilmiştir. Tüm öğrencilerin sınav döneminde fiziksel aktivite durumuna göre sınav kaygısı ölçeği puanı ortanca değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0.023). Hiç egzersiz yapmayanlarda puan ortancası 116 iken haftada 3 günden fazla spor yapanlarda 128 olarak elde edilmiştir. Öğrencilerin fiziksel aktivite durumu ile hedonik açlık arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur (p>0.050). Çalışmaya katılan öğrencilerin sınav dönemlerinde uyku düzenleri ile hedonik açlığın değerlendirildiği besin gücü ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0.006). Sınav döneminde düzenli uyuyabilen öğrencilerin puan ortalaması 2.95±0.54 iken, uykusu düzenli olmayanlarda puan ortalaması 3.4±0.86 olarak elde edilmiştir. Kadınlarda tükürük omentin 1, GLP 1 ve kortizol hormon düzeylerinin sınav dönemi ve sınav dönemi bitiminde ölçek ve alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktur (p>0.050). Erkeklerde omentin 1 hormonu düzeyi ile sınav döneminde hedonik açlık toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve orta şiddette bir ilişki vardır (r=0.426; p=0.006). Sonuç olarak üniversite öğrencilerinin sınav dönemlerinde daha yüksek düzeyde kaygı yaşamalarının beslenme ile uyku düzeni, fiziksel aktivite ve sigara kullanımı gibi alışkanlıkları ile tükürük omentin 1, GLP 1 ve kortizol hormon düzeylerinin değişebileceğini ortaya koymaktadır. Aynı şekilde kaygıya bağlı olarak iştah (omentin 1, GLP 1) ve stres (kortizol) yönetiminde etkili hormon düzeylerini etkilemesi nedeniyle değerlendirilmesinde faydalı olabileceği düşünülmektedir. This study was conducted to investigate the effect of test anxiety on hedonic hunger, nutrition, salivary omentin 1, glucagon like peptide 1 (GLP 1) and cortisol hormone levels in university students. 80 students between the ages of 19 and 26 studying at Bayburt University were included in the study. Anthropometric measurements were taken from the students participating in the study and the questionnaire form was applied. At the beginning of the exam periods and at the end of the exams, the test anxiety scale and the food power scale were applied to the students, saliva samples and three day nutrient consumption records were taken. While the average daily energy intake of female students before the exam period was 1833.75±283.07 kcal, the average value at the end of the exam period was 1723.75 kcal. Daily dietary intake of sucrose, cholesterol, magnesium and folate was found to be higher in all students during the exam week (p<0.05). The average salivary cortisol hormone level of all students participating in the study was found to be 5.51±1.80 ng/mL during the exam period and 3.50±1.58 ng/mL at the end of the exam (p<0.001). There was no statistically significant difference in the hedonic hunger status of the students, the exam during and the completion of the exams compared to gender (p>0.05). There is a statistically significant difference between the salivary omentin 1 and GLP 1 levels of all students participating in the study (p<0.001). Omentin 1 level was calculated as 4.25±0.69 ng/mL at the end of the exam period, while the average level was 5.26±0.70 ng/mL during the exam period. The GLP 1 level measured during the exam period was 129.86±6.24 ng/mL, while it was calculated as 127.25±6.52 ng/mL at the end of the exam period. The median GLP 1 level in smokers was 1.5 ng/mL, while the median value was 2.3 ng/mL in non smokers. A statistically significant difference was found between the median values of the exam anxiety scale scores according to the smoking status of the students at the end of the exam period (p=0.017). The median score for smokers was 122, while the median score was 110 for non smokers. A statistically significant difference was found between the median values of the exam anxiety scale score according to the physical activity status of all students during the exam period (p=0.023). The median score was 116 for those who did not exercise at all, while it was 128 for those who did sports more than 3 days a week. There is no statistically significant difference between the physical activity status of the students and hedonic hunger (p>0.050). A statistically significant difference was found between the sleep patterns of the students participating in the study during the exam periods and the food power scale scores on which hedonic hunger was evaluated (p=0.006). The average score of the students who were able to sleep regularly during the exam period was 2.95±0.54, while the average score of those who did not sleep regularly was 3.4±0.86. There is no statistically significant relationship between the salivary omentin 1, GLP 1 and cortisol hormone levels in women during the exam period and the scale and sub dimension scores at the end of the exam period (p>0.05). There is a statistically significant, positive and moderate relationship between the level of the hormone omentin 1 in men and the total hedonic hunger scores during the exam period (r=0.426; p=0.006). As a result, it reveals that university students experience higher levels of anxiety during exam periods, diet, sleep patterns, physical activity and smoking habits, as well as salivary omentin 1, GLP 1 and cortisol hormone levels may change. In the same way, it is thought that it may be useful in evaluating hormone levels that are effective in the management of anxiety related appetite (omentin 1, GLP 1) and stress (cortisol).Item Pseudomonas aeruginosa Bakteriyofaj kokteyli hazırlanması ve fare yanık yara enfeksiyon modelinde tedavideki etkinliğinin değerlendirilmesi(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024) Ata Vural, Ilgın; Üsküdar Güçlü, AylinPseudomonas aeruginosa, birçok hastane enfeksiyonundan sorumlu kateterize veya yanık hastalarında ciddi, akut ve kronik enfeksiyonlara neden olan fırsatçı bir patojendir. P.aeruginosa'da patogeneze katkıları bulunan çeşitli virülans faktörleri tanımlanmıştır. P.aeruginosa günümüzde özellikle permeabilitedeki azalma, mutasyonlar, enzimatik inaktivasyon veya dış atım pompaları gibi mekanizmalarla çok sayıda antimikrobiyal ajana dirençli duruma gelmiş ve tedavideki güçlükler nedeniyle yeni teröpatik ajanlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bakteriyofajlar (faj) da, çok ilaca dirençli bakteriyel enfeksiyonların tedavisi için potansiyel bir terapötik adaydır. Bu çalışmada atık su, nehir ve göl gibi çeşitli su kaynaklarından, P.aeruginosa izolatlarına etkili faj izole etmek ve bu fajların klinik izolatlardaki etkinlik spektrumunu araştırmak, fajları karakterize etmek ve in vivo olarak da etkinliğini test etmek amaçlanmıştır. Faj izolasyonu için çeşitli su kaynaklarından periyodik olarak su örneği alınmıştır. İzole edilen fajlar zenginleştirilip saflaştırılmış ve etki spektrumları P.aeruginosa klinik izolatlarında araştırılmıştır. İn vivo çalışmalar için PAO1 suşuna en etkili litik aktiviteye sahip olan fajlar seçilmiştir. Fajların morfolojik yapılarının incelenmesi için transmisyon elektron mikroskop (TEM) görüntüsü alınmıştır. İzole edilen fajların konak aralığı analizi, farklı bakteri türleri üzerinde spot test ile belirlenmiştir. Etkin bulunan fajların tam genom analizleri yapılarak genomlarında virülans faktörlerini ve antibiyotik direnç kodlayan genleri taşımayan fajlar in vivo çalışmaya dahil edilmiştir. İn vitro testleri tamamlanan fajların 3 tanesiyle bir faj kokteyli oluşturulmuş ve in vivo etkinliği test edilmiştir. Bu amaçla fareler üzerinde total vücut yüzey alanının %10’unu kapsayacak şekilde yanık yarası oluşturulmuş, takiben ̴1.05x107 konsantrasyonunda hazırlanan P. aeruginosa PAO1 solüsyonundan 100 μl kullanılarak yanık yarasında subkutan yolla enfeksiyon oluşturulmuştur. Toplam 45 Balb/c türü fare 5 gruba ayrılmıştır(0.80 güç ve %95 güven düzeyinde tek yönlü varyans analizi G-Power ile belirlenmiştir). 1. Grup; yanık yarası oluşturulan ve enfeksiyon oluşturulmayan kontrol grubu (YK). 2. Grup; yanık yarası ve enfeksiyon oluşturulan tedavi almayan kontrol grubu (SHAM); 3. Grup; yanık yarası oluşturulan ve enfeksiyon oluşturulmayan, faj kokteyli uygulanan toksisite kontrol grubu (YF); 4.Grup yanık yarası ve enfeksiyon oluşturulan, faj kokteyli tedavisi alan (YEF); 5. grup; yanık yarası ve enfeksiyon oluşturulan, antibiyotik (sefepim) tedavisi alan grup (YEA). Enfeksiyona ait parametrelerin takibi için tüm gruplarda 3 ve 7. günlerde kalp kanı alınarak CRP bakılmıştır. Ayrıca, 3. ve 7.günlerde her gruptan sırasıyla 4 ve 5 adet hayvan olmak üzere sakrifiye edilerek kan ve doku örneği alınmıştır. Doku örneklerinde hem kantitatif kültür yöntemiyle bakteri yükü hesaplanmış hem de histopatolojik inceleme yapılarak enflamatuar süreç incelenmiştir. Ayrıca her gün doku iyileşmesinin takibi için yara yüzeyi ölçülerek % yara kapanma oranı hesaplanmış ve dijital fotoğraf makinesi ile kaydedilmiştir. Deney sonunda sağ kalım yüzdeleri de hesaplanarak grup içinde ve gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Çalışmada incelenen 5 gruba ait tanımlayıcı istatistikler ve dağılım değerleri değerlendirildikten sonra histopatoloji, CRP ve bakteriyel yük grup SHAM, grup YEF ve grup YEA grupları arasında nonparametrik testler ile değerlendirilmiştir. Histopatolojik bulguların değerlendirilmesinde kruskal wallis testi, CRP ve bakteriyel yüklerin değerlendirilmesinde ise friedman testinden faydalanılmıştır. Çalışmamızda PAO1 suşuna etkili 3 adet litik faj izole edilmiştir. Bu fajların Tam genom dizilerinin sonuçlarına göre yapılan biyoinformatik analizlerle yeni fajlar oldukları belirlenmiştir. Fajlar isimlendirildikten sonra GenBank’a yüklenmiştir. Faj kokteylinin in vivo etkinliği değerlendirilmiştir. Histopatolojik incelemelerde SHAM, YEF ve YEA grupları arasında istatiksel olarak herhangi bir farklılık tespit edilememiştir (p=0,2687; KW=2,808). CRP bakımından SHAM, YEF ve YEA grupları arasında istatiksel olarak herhangi bir farklılık tespit edilememiştir (p=0,5000; 𝑋𝑟2= 3,00). Tüm gruplar bakımından 3. ve 7. günlerde CRP değerleri kıyaslandığında ise gruplar arasında istatiksel olarak bir farklılık elde edilmiştir (p=0,0417; 𝑋𝑟2 = 7,600). Gruplar arasındaki farklılık özellikle YK ve SHAM grupları arasında gözlenmiştir. SHAM, YEF ve YEA grupları arasında 3. ve 7. gün bakteri yükü bakımından farlılık elde edilmiştir (p=0,0093; 𝑋𝑟2 = 7,60). Özellikle SHAM ve YEF grupları arasındaki farklılık önemli bulunmuştur(p=0,0354). Çalışmamızda elde ettiğimiz faj kokteyli, antibiyotik tedavisine bir alternatif olabileceğinden klinik çalışmalara öncü niteliği taşımaktadır. Pseudomonas aeruginosa is an opportunistic pathogen responsible for serious, acute, and chronic infections in catheterized or burn patients, contributing to numerous hospital-acquired infections. Various virulence factors have been identified that contribute to the pathogenesis of P. aeruginosa. Nowadays, P. aeruginosa has become resistant to many antimicrobial agents through mechanisms such as decreased permeability, mutations, enzymatic inactivation, or efflux pumps, necessitating new therapeutic agents due to treatment difficulties. Bacteriophages (phages) are potential therapeutic candidates for the treatment of multidrug-resistant bacterial infections. This study aims to isolate phages effective against P. aeruginosa isolates from various water sources such as wastewater, rivers, and lakes, investigate their efficacy spectrum on clinical isolates, characterize the phages, and test their in vivo efficacy. Water samples were periodically collected from various water sources for phage isolation. The isolated phages were enriched, purified, and their efficacy spectrum was investigated on P. aeruginosa clinical isolates. Phages with the most effective lytic activity against the PAO1 strain were selected for in vivo studies. Transmission electron microscopy (TEM) was used to examine the morphological structures of the phages. The host range analysis of the isolated phages was determined using spot tests on different bacterial species. Phages that did not carry virulence factors or antibiotic resistance genes in their genomes, as determined by complete genome analysis, were included in the in vivo study. A phage cocktail was prepared with three phages that completed in vitro tests and its in vivo efficacy was tested. For this purpose, burn wounds covering 10% of the total body surface area were created on mice, followed by subcutaneous infection of the burn wound with 100 μl of P. aeruginosa PAO1 solution prepared at a concentration of ̴1.05x10⁷. A total of 45 Balb/c mice were divided into 5 groups (determined by one-way analysis of variance with 0.80 power and 95% confidence level using G-Power). Group 1: control group with burn wound and no infection (YK). Group 2: control group with burn wound and infection but no treatment (SHAM). Group 3: toxicity control group with burn wound, no infection, and phage cocktail application (YF). Group 4: treatment group with burn wound, infection, and phage cocktail therapy (YEF). Group 5: treatment group with burn wound, infection, and antibiotic (cefepime) therapy (YEA). To monitor infection parameters, CRP was measured from heart blood samples taken on days 3 and 7 in all groups. Additionally, on days 3 and 7, 4 and 5 animals from each group were sacrificed respectively, and blood and tissue samples were taken. The bacterial load in tissue samples was calculated using quantitative culture methods and the inflammatory process was examined histopathologically. Furthermore, wound surface area was measured daily to calculate the percentage of wound closure and recorded with a digital camera. Survival rates were calculated at the end of the experiment and compared within and between groups. After evaluating the descriptive statistics and distribution values of the five groups examined in the study, histopathology, CRP, and bacterial load were assessed between the SHAM, YEF, and YEA groups using non-parametric tests. The Kruskal-Wallis test was used for the evaluation of histopathological findings, while the Friedman test was employed for the assessment of CRP and bacterial loads. In our study, three lytic phages effective against the PAO1 strain were isolated. Bioinformatic analyses based on the complete genome sequences of these phages revealed that they are novel. After being named, the phages were uploaded to GenBank. The in vivo efficacy of the phage cocktail was evaluated. Histopathological examinations showed no statistical differences between the SHAM, YEF, and YEA groups (p=0.2687; KW=2.808). Regarding CRP levels, no statistical differences were found between the SHAM, YEF, and YEA groups (p=0.5000; 𝑋𝑟2= 3.00). However, when comparing the CRP values on days 3 and 7 across all groups, a significant difference was observed (p=0.0417; 𝑋𝑟2 = 7.600). This difference was particularly noted between the YK and SHAM groups. A difference in bacterial load was also observed between the SHAM, YEF, and YEA groups on days 3 and 7 (p=0.0093; 𝑋𝑟2 = 7.60), with a significant difference especially noted between the SHAM and YEF groups (p=0.0354). The phage cocktail obtained in our study holds potential as an alternative to antibiotic treatment, thus serving as a precursor to clinical studies.