Başkent Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
Başkent Üniversitesi DSpace, üniversitemiz tarafından doğrudan veya dolaylı olarak yayınlanan kitap, makale, tez, bildiri, rapor ve araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar. Bu sistem, üniversitemizin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve yayınların etkisini artırmak amacıyla telif haklarına uygun olarak Açık Erişim imkanı sağlar.
Başkent Üniversitesi Kütüphanesi için tıklayınız..
Communities in DSpace
Select a community to browse its collections.
Recent Submissions
Thyroid Hormone Levels in Children With Liver Cirrhosis Awaiting a Liver Transplant
(Başkent Üniversitesi, 2013-04) Dehghani, Seyed Mohsen; Malek-Hoseini, Seyed Ali; Imanieh, Mohammad Hadi; Malekpour, Abdorrasoul; Karamifar, Hamdollah; Eghbali, Fatemeh; Haghighat, Mahmood
Objectives: Evidence exists that decreased in triiodothyronine (T3) and thyroxine (T4) levels are associated with the severity of liver disease, and these hormones could be used as disease prognostic factors, but there are paradoxes in this regard in the literature. This study aimed at evaluating the correlation between thyroid hormone levels and severity of liver disease.
Materials and Methods: We measured thyroid hormone levels in 83 children with liver cirrhosis using radioimmunoassay techniques.
Results: Four patients (4.8%) showed a decrease in the amount of T3 and 9 patients (10.8%) revealed increased levels of T3. Also, decreases were seen in the T4 levels of 7 patients (8.4%), and 4 patients (4.8%) showed increases in levels of T4. The serum albumin levels were lower and international normalized ratio was higher in patients with low T3 and low T4. This study reveals that the Model for End-Stage Liver Disease and Pediatric End-Stage Liver Disease scores are statistically related to the decreased amounts of T4 (P = .036). The Model for End-Stage Liver Disease and Pediatric End-Stage Liver Disease scores and the Child scores were higher in low T3 patients, but this was not significant (P > .05).
Conclusions: Decreased levels of thyroid hormones are correlated with the severity of disease and can be seen in more advanced cirrhosis. Patients with decreased T4 levels need a liver transplant more immediately than those patients that do not have decreased T4 levels.
İnsan hakları perspektifinden toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve kadına karşı şiddet
(Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2025) Yıldırım, Gülsüm Aybüke; Doğru, Derya
Bu çalışma, kadına karşı şiddetin toplumsal cinsiyet eşitsizliği ile olan bağlantısını insan hakları hukuku perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Tezin ilk bölümünde, toplumsal cinsiyet kavramı ve bu kavram etrafında şekillenen eşitsizlik dinamikleri ele alınarak, ataerkil sistemin toplumsal cinsiyet rollerini nasıl biçimlendirdiği ortaya konulmuştur. Eğitim, aile, din, kültür ve medya gibi sosyal yapılar üzerinden bu rollerin pekiştirilme biçimleri incelenmiş, toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılığın kadına yönelik şiddete nasıl zemin hazırladığı tartışılmıştır. İkinci bölümde, kadına karşı şiddet, kadınların temel insan haklarının ihlali olarak ele alınarak; kadının insan haklarının uluslararası hukukta geçirdiği tarihsel evrim analiz edilmiştir. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi gibi uluslararası kuruluşların hazırladığı sözleşmeler ile CEDAW Komitesi’nin tavsiye kararları üzerinden kadına yönelik şiddetin uluslararası hukukta nasıl ele alındığı değerlendirilmiştir. Ayrıca, devletin pozitif yükümlülükleri bağlamında şiddetin önlenmesi sorumluluğu ve kadına karşı şiddetin, diğer hak ihlallerinden bağımsız ve kendi başına bir insan hakkı ihlali olarak değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulmuştur. Tezin üçüncü bölümünde ise Türkiye’de kadına karşı şiddetle mücadeleye yönelik hukuki düzenlemeler ve uygulamalar incelenmiştir. İstanbul Sözleşmesi ve 6284 sayılı Kanun çerçevesinde geliştirilen önleyici ve koruyucu mekanizmalar, destek hizmetleri ve yargı kararları üzerinden mevcut durum analiz edilmiştir. Çalışmanın sonunda ise, mevzuatın etkinliği, uygulamadaki aksaklıklar ve insan hakları perspektifinden önerilere yer verilmiştir. This study aims to examine the relationship between violence against women and gender inequality from the perspective of human rights law. In the first chapter, the concept of gender and the dynamics of inequality shaped around this concept are discussed, revealing how the patriarchal system constructs gender roles. The reinforcement of these roles through social structures such as education, family, religion, culture, and media is analyzed, and the ways in which gender-based discrimination lays the groundwork for violence against women are evaluated. The second chapter addresses violence against women as a violation of fundamental human rights, analyzing the historical evolution of women’s human rights in international law. The study evaluates how international organizations such as the United Nations and the Council of Europe, along with the recommendations of the CEDAW Committee, have addressed violence against women within the framework of international law. Furthermore, it emphasizes the state’s positive obligations in preventing violence and argues that violence against women should be considered an independent human rights violation in its own right. The third chapter examines legal regulations and practices in Turkey regarding the struggle against violence against women. Within the framework of the Istanbul Convention and Law No. 6284, preventive and protective mechanisms, support services, and judicial decisions are analyzed to assess the current situation. In conclusion, the study discusses the effectiveness of legislation, identifies shortcomings in practice, and offers recommendations from a human rights perspective
Yapısal kırılmalarda TCMB politika faiz oranlarının banka faiz oranlarına olan geçişkenliğinin ölçülmesi
(Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2025) Köş, Soner; Ekim Kocaman, Bade
Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından uygulanan politika faiz oranlarının, banka kredi ve mevduat faiz oranlarına olan geçişkenliği incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, istikrarlı dönemden başlayıp döviz krizi, yüksek enflasyon ve faiz artışları gibi yapısal kırılma dönemlerini de içine alan 2011 yılı Ocak ayından 2024 yılı Haziran ayına kadar olan dönemde, TCMB tarafından uygulanan politika faizi oranlarının ağırlıklı ortalamasını içeren AOFM’nin banka kredi ve mevduat faiz oranları üzerindeki etkisini analiz etmektir. Çalışma kapsamında nedensellik testi için Toda – Yamamoto nedensellik modeli, geçişkenliğin derecesini ve yönünü testi için de Otoregresif Dağıtılmış Gecikme Modeli (ARDL) model ve Hata Düzeltme Modeli (ECM) kurulmuştur.
Analiz sonuçları; TCMB politika faiz oranlarının mevduat ve kredi faizleri üzerinde anlamlı bir geçişkenlik etkisi yarattığını göstermektedir. Bununla birlikte; yapısal kırılmaların yaşandığı dönemlerde bu geçişkenlikte farklılıkların oluştuğu görülmüştür. TCMB'nin politika faizlerinin banka faizlerine geçişkenliğini artırmak için, özellikle mevduat faizlerinin duyarlılığını artırıcı ek mekanizmaların devreye sokulması önerilmektedir. Çalışmanın bulgularının, politika yapıcılar ve bankacılık sektörü açısından faydalı olacağı düşünülmektedir. In this study, the pass-through effects of policy interest rates implemented by the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT) on bank loan and deposit interest rates are investigated. The main objective of the study is to analyze the impact of the weighted average of policy interest rates (AOFM) applied by the CBRT on bank loan and deposit rates from January 2011 to June 2024, encompassing periods of stability as well as structural break periods such as currency crises, high inflation, and interest rate hikes. Within the scope of the study, the Toda-Yamamoto causality test is employed for causality analysis, and the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model along with the Error Correction Model (ECM) are utilized to test the direction and degree of pass-through.
The analysis results indicate that CBRT policy interest rates have a significant pass-through effect on both deposit and loan interest rates. However, differences in pass-through effectiveness have been observed during periods characterized by structural breaks. To enhance the pass-through of CBRT policy rates to bank interest rates, it is recommended that additional mechanisms be implemented, particularly to increase the sensitivity of deposit rates. The findings of the study are considered beneficial for policymakers and the banking sector.
Makroekonomik değişkenlerin BIST 100 ve BIST sınai endeksi üzerindeki etkileri: Zaman serisi analizi
(Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2025) Kinay, Necdet; Ekim Kocaman, Bade
Finansal piyasaların gelişmişlik düzeyi, bir ekonominin istikrarı ve büyüme potansiyeli açısından önemli bir göstergedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, borsa endekslerinin makroekonomik değişkenlere karşı verdiği tepkiler, hem yatırım kararlarının şekillenmesinde hem de para politikalarının etkililiğinde belirleyici rol oynamaktadır. Türkiye gibi yükselen piyasa ekonomilerinde, finansal piyasa dinamiklerinin ekonomik göstergelerle olan ilişkisi gerek akademik literatürde gerekse politika yapıcılar nezdinde yoğun biçimde tartışılmaktadır.
Bu çalışmada, Türkiye'de Borsa İstanbul 100 Endeksi (XU100) ve İmalat Sanayi Endeksi (XUSIN) gibi iki önemli finansal ve reel sektör göstergesinin, seçilmiş makroekonomik değişkenler karşısındaki tepkisi analiz edilmiştir. Bağımsız değişkenler olarak M1 para arzı, tüketici fiyat endeksi (enflasyon), döviz kuru (USD), politika faiz oranı ve gram altın fiyatı seçilmiştir. Çalışmada kullanılan veri seti, 2018–2025 dönemine ait aylık frekansta derlenmiş olup, zaman serisi analizlerine uygun biçimde işlenmiştir.
Tezin temel amacı, söz konusu makroekonomik göstergelerin borsa ve sanayi endeksleri üzerindeki etkilerini sadece korelasyonel değil, aynı zamanda nedensel ve dinamik ilişkiler üzerinden değerlendirmektir. Bu amaçla ADF testi ile serilerin durağanlığı kontrol edilmiş, OLS regresyon yöntemiyle eşanlı ilişkiler, Granger nedensellik testi ile gecikmeli etkiler, Johansen ile uzun vadeli ilişkiler, VAR modeli ve impulse response fonksiyonları ile şok tepkileri analiz edilmiştir. Ayrıca modelin güvenilirliği, çoklu doğrusal bağlantı riski VIF testi ile sınanmıştır.
Bu kapsamlı analizle, Türkiye’de makroekonomik koşulların sermaye piyasalarına ve reel sektöre olan etkileri derinlemesine incelenmiş; politika faiz oranının anlamlı ve yönlendirici etkisi öne çıkarken, diğer değişkenlerin kısa vadeli ve sınırlı etkileri dikkat çekmiştir. Çalışma, ekonomi yönetimi, yatırımcılar ve araştırmacılar için veri odaklı ve metodolojik olarak güçlü bir referans sunmayı hedeflemektedir. The level of development in financial markets is a critical indicator of a country's economic stability and growth potential. In developing countries in particular, the responses of stock market indices to macroeconomic variables play a decisive role in shaping investment decisions and in the effectiveness of monetary policies. In emerging market economies such as Turkey, the relationship between financial market dynamics and macroeconomic indicators has been widely discussed in both the academic literature and among policy makers.
This study analyzes the responses of two key financial and real sector indicators in Turkey—the Borsa Istanbul 100 Index (XU100) and the Manufacturing Industry Index (XUSIN)—to selected macroeconomic variables. The independent variables include M1 money supply, the consumer price index (inflation), the exchange rate (USD), the policy interest rate, and gold prices. The dataset covers monthly frequency data for the period 2018–2025 and has been processed in accordance with time series analysis requirements.
The primary objective of the thesis is to evaluate the impact of macroeconomic indicators on stock and industrial indices not only through correlation but also by examining causality and dynamic interactions. To this end, the Augmented Dickey-Fuller (ADF) test was employed to assess stationarity, the Ordinary Least Squares (OLS) method was used to model contemporaneous relationships, the Granger causality test was applied to detect lagged effects, and shock responses were analyzed using the Vector Autoregression (VAR) model and impulse response functions. The robustness of the model was tested with the Variance Inflation Factor (VIF) method to assess the risk of multicollinearity.
Through this comprehensive analysis, the effects of macroeconomic conditions on Turkey’s capital markets and real sector were examined in depth. While the policy interest rate emerged as a significant and influential factor, the short-term and limited effects of other variables were also highlighted. This study aims to serve as a data-driven and methodologically robust reference for economic policy makers, investors, and researchers.
Analysis of the effect of financial risk indicators (cds, reks, vix) on stock exchange volatility
(Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2024) Çoban, Mahmut Selman; Sezgin Alp, Özge
The concept of financial risk has become much more important for countries after financialization spread all over the world. Many financial crises were seen during this period, and these crises spread both among financial markets and between countries. Especially the fragile structure of developing country economies shows that these countries need to be much more cautious about crises. Therefore, policymakers should act by considering financial stabilization. This study discussed some financial risk indicators that may be effective in Türkiye and presented the results by examining their relationship with the volatility of the Turkish stock market.
In this study, the effects of 5-year CDS, REKS, and VIX variables, which are financial risk indicators, on the volatility of the BIST 100 index were examined. Weekly data between April 2010 and April 2024 was used in the study. GARCH(1,1)-X model was used to model volatility. While this model estimates volatility, it also allows for the examination of the effects of independent variables on volatility. The findings show that the independent variables CDS, REKS, and VIX have a significant and positive relationship on BIST 100 volatility. Finansal risk kavramı finansallaşmanın tüm dünyada yayılmasından sonra ülkeler için çok daha önemli hale gelmiştir. Bu dönemde birçok finansal kriz görülmüş ve bu krizler hem finansal piyasalar arasında hem de ülkeler arasında yayılma hareketi göstermişlerdir. Özellikle gelişmekte olan ülke ekonomilerinin kırılgan yapısı bu ülkelere krizler konusunda çok daha temkinli olmalarının gerekliliğini göstermektedir. Bu nedenle politika yapıcılar finansal stabilizasyonu gözeterek hareket etmelilerdir. Bu çalışma Türkiye'de etkili olabilecek bazı finansal risk göstergelerini ele almış ve Türkiye borsasının oynaklığı ile ilişkilerini inceleyerek sonuçları ortaya koymuştur.
Bu çalışmada finansal risk göstergelerinden 5 yıllık CDS, REKS, ve VIX değişkenlerinin BIST 100 endeksinin volatilitesine etkileri incelenmiştir. Çalışmada Nisan 2010-Nisan 2024 arasındaki haftalık veriler kullanılmıştır. Volatiliteyi modellemek için GARCH(1,1)-X modeli kullanılmıştır. Bu model volatiliteyi tahmin ederken bağımsız değişkenlerin de volatiliteye etkilerinin incelenmesine olanak sağlamaktadır. Bulgular bağımsız değişkenler olan CDS, REKS, ve VIX'in BIST 100 volatilitesi üzerinde anlamlı ve pozitif bir ilişkiye sahip olduğunu göstermektedir.