Başkent Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
Başkent Üniversitesi DSpace, üniversitemiz tarafından doğrudan veya dolaylı olarak yayınlanan kitap, makale, tez, bildiri, rapor ve araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar. Bu sistem, üniversitemizin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve yayınların etkisini artırmak amacıyla telif haklarına uygun olarak Açık Erişim imkanı sağlar.
Başkent Üniversitesi Kütüphanesi için tıklayınız..
Communities in DSpace
Select a community to browse its collections.
Recent Submissions
Türkiye’de net hata ve noksanı etkileyen faktörlerin ekonometrik analizi
(Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2025) Eken, Ahmet Adnan; Sunal, Onur
Ödemeler dengesi tablosunu dengeleme görevi olan Net Hata ve Noksan (NHN) kalemi bu
rolü ile ödemeler dengesi tablosunda kayıt edilemeyen faktörleri içinde barındırır. NHN’ye
yol açan bu faktörler nelerdir? NHN Türkiye ekonomisi için bir problem midir? Türkiye
NHN’si sürdürülebilir midir? Bunlar cevabı başta döviz kuru, cari denge, dış borç, gayri safi
yurt içi hasıla olmak üzere ekonomide beklentiler ve makro değişkenler üzerinde etkileri
olan önemli sorular olup tezinde temel motivasyonunu oluşturmaktadırlar.
Analiz dönemi olan 2013-2023 yılları arasında Türkiye NHN’sinin ortalaması sıfıra yakın
olmakla birlikte giriş-çıkış yönlü dalgalı bir seyir izlediği, dalga büyüklüğünün de yüksek
düzeylere ulaşabildiği gözlenmiştir. NHN’de yüksek dalgalanmaya yol açan faktörleri
saptamak için nedensellik analizlerinin yanı sıra ARDL ve NARDL tahmin modelleri
oluşturulmuştur. Analizler incelenen dönemde NHN’deki yüksek dalgalanmaların temelinde
sermaye ve finans hesabı kaynaklı işlemlerin olduğunu göstermiştir. Bu çerçevede “yastık
altı” diye niteleyebileceğimiz hanehalkının yabancı para kasa mevcudunun NHN üzerindeki
etkisi ön plana çıkmaktadır. Bu değişkenin değişimi ile NHN arasında istatistiki olarak
anlamlı, pozitif ve asimetrik bir ilişki olduğu gözlenmektedir. Tasarruf ve enflasyondan
korunma aracı olarak döviz tutmanın yaygın olduğu Türkiye’de bankacılık sisteminden
yastık altına çıkışlar ya da yastık altından bankacılık sistemine girişler NHN’nin önemli bir
belirleyenidir. Sistematik risk algısınn arttığı dönemlerde bankacılık sisteminden mevduat
çekilişleri olabilmektedir. Sistematik risk algısının azaldığı, istikrar dönemlerinde ise bu
hareketin tersi bir durum oluşmakta ve hane halkı yastık altı yabancı para banknotlarını
bankacılık sistemine mevduat olarak geri sokmaktadır. Tahmin edilen katsayılar yastık
altından sisteme geri dönüşlerin azalarak gerçekleştiğini göstermektedir. The Net Errors and Omissions (NEO), which is the balancing item of the Balance of
Payments Table, contains factors that cannot be recorded for various reasons. What are these
factors that lead to NEO? Is NEO a problem for the Turkish economy? Is Turkey's NEO
sustainable? These are important questions whose answers have effects on expectations and
macro variables in the economy, especially the exchange rate, current balance, external debt,
gross domestic product and they constitute the main motivation of the thesis.
It has been observed that the average of Turkey's NEO is close to zero between the years
2013-2023, which is the analysis period, and that it follows a fluctuating course in the
direction of entry and exit, and the wave size can reach high levels. In order to determine the
factors that lead to high fluctuations in NEO, ARDL and NARDL models have been created
in addition to causality analyses. The analyses have shown that the high fluctuations in NEO
in the examined period are mainly capital and financial account-based transactions. In this
context, the effect of the household’s foreign currency cash balance, which we define as
“under the pillow” on the NHN comes to the fore. It is observed that there is a statistically
significant, positive and asymmetric relationship between the change in this variable and the
NEO. In Türkiye, where holding foreign currency as a savings and inflation protection tool
is widespread, withdrawals from the pillow or entries from the pillow to the banking system
are important determinants of the NEO. In periods when the perception of systematic risk
increases, there may be deposit withdrawals from the banking system. In periods of stability
when the perception of systematic risk decreases, the opposite of this movement occurs and
the household puts the foreign currency banknotes under the pillow back into the banking
system as deposits. The estimated coefficients show that the returns from the pillow to the
system are decreasing.
Ceza muhakemesi hukukunda basit yargılama usulü
(Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2024) Turan, Tutku; Aygün Eşitli, Ezgi
Basit yargılama usulü, klasik ceza yargılamasına alternatif olarak 7188 sayılı Kanun düzenlemesi uyarınca CMK m.251 ve m.252’de yerini almış olup yürürlüğe girdiği 01.01.2020’den beri uygulanmaktadır. Adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlar hakkında CMK m.251’de belirtilen diğer koşullar sağlandığında görevli asliye ceza mahkemesinin takdiri ile usulün uygulanmasına karar verilebilir. Usulün uygulanması ile duruşma açılmaksızın mağdurun ve sanığın yazılı beyanı ile dosya üzerinden karar verilir. Usulün uygulanması gereği verilecek cezadan dörtte bir oranında indirim yapılırken mahkemece verilen hüküm, olağan kanun yollarına tabi olmayıp m.252 hükümleri uyarınca itiraza tabidir. Hızlı yargılama hedefi ile düzenlenen bu usul klasik ceza yargılamasından farklılıkları nedeniyle özellikle adil yargılamayı sağlayan ceza muhakemesinin temel ilkelerinin uygulama alanı bulup bulamadığı yönünden çokça inceleme konusu yapılmış, hatta usulle ilgili düzenlemeler Anayasaya aykırılık iddiasıyla iptal davasına da konu olmuştur. Çalışmamızda AYM’nin basit yargılama usulü ile ilgili 22.06.2023 tarihli kararına da yer verilmek suretiyle usulün hak ihlallerine neden olup olmadığı tartışılmış; koşulları ve uygulanış biçimi, tarihsel süreci ve karşılaştırmalı hukuk ve alternatif usuller içindeki yeri incelenmiştir. The simplified proceeding has taken its place in Articles 251 and 252 of the Criminal Procedure Code pursuant to the regulation of Law No. 7188 as an alternative to the classical criminal proceedings and has been applied since 01.01.2020, when it entered into force. For offences that require a judicial fine and/or imprisonment with an upper limit of two years or less, the application of the procedure may be decided at the discretion of the criminal court of first instance in charge when the other conditions specified in Article 251 of the Criminal Procedure Code are met. With the application of this procedure, a decision is made on the file with the written statement of the victim and the defendant without a hearing. While the penalty to be imposed is reduced by one fourth due to the application of the procedure, the judgement rendered by the court is not subject to ordinary legal remedies and is subject to objection in accordance with the provisions of Article 252. This procedure, which is regulated with the aim of speedy trial, has been the subject of much scrutiny due to its differences from the classical criminal proceedings, especially in terms of whether the basic principles of criminal procedure, which ensure a fair trial, can be applied, and even the regulations related to the procedure have been the subject of an annulment case with the claim of unconstitutionality. In the scope of our study, by including the decision of the Constitutional Court dated 22.06.2023 on the simplified proceeding whether the procedure causes violations of rights is discussed; its conditions and the way it is applied, its historical process and its place in comparative law and alternative procedures are examined.
Hile elması unsurlarının muhasebe manipülasyon riskiyle ilişkisinde, kurumsal yönetim uygulamalarının etkisi
(Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2025) Tuna, Volkan; Gökten, Soner
Şirketlerde yaşanan hileli eylemlere yönelik yapılan araştırmalar göstermektedir ki; en yüksek tutarlı zarara sebebiyet veren hile türü finansal tablo hileleridir. Gerçekleştiren kişi açısından yapılan sınıflamada da şirket sahipleri ve üst düzey yöneticiler tarafından yapılan hilelerin, ortaya çıkardıkları zarar açısından ilk sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durum bağımsız denetim standartlarında kabul edilen ve baskı, fırsat ve meşrulaştırmayı risk faktörü olarak gören “hile üçgeni” paradigmasının yetersizliğini ortaya koymaktadır. Çünkü “Hile Üçgeni” paradigması, şirket sahipleri ve üst düzey yöneticilerin yapmış olduğu hileleri açıklayıcı bir risk faktörü olarak “yetenek” unsurunu uhdesinde bulundurmamaktadır. Bu eksikliğin giderilmesi amacıyla, hile üçgenine “yetenek” unsurunun eklenmesiyle oluşturulan “hile elması” paradigmasına geçiş ve buna bağlı oluşturulacak yeni denetim prosedürleri, hile denetiminde ilginin şirket sahipleri ve üst düzey yöneticilere yönelmesini sağlayacaktır. Bu tez çalışmasının ilk amacı bağımsız denetim standartlarında “hile üçgeni” paradigması yerine “hile elması” paradigmasının yerleştirilmesini sağlamak amacıyla kanıtlar elde etmek ve bu kanıtlar üzerinde kurumsal yönetim ilkelerinin düzenleyicilik rolünü tespit etmektir. Bu kapsamda, 2017-2023 yılları arasındaki 7 yıllık bir dönem için veri toplanarak, iki aşamalı bir örneklem seçim yöntemi kullanılmıştır. Seçilen örneklem şirketlerin, 2020 yılı verilerine göre muhasebe manipülasyon risk seviyeleri (Beneish M-Skor) tespit edilmiştir. Daha sonra, hile elması unsurlarını tanımlamak üzere seçilmiş bağımsız değişkenlerin, Beneish M-Skor üzerindeki etkisi çoklu regresyon yöntemi dahilinde analiz edilmiştir. Çıkan sonuçlarda risk faktörlerinin tamamı için en az bir tane anlamlı bağımsız değişken tespit edilerek paradigma dönüşümü için kanıt oluşturulmuştur. Daha sonra bu ilişki üzerinde kurumsal yönetim uygulamalarının düzenleyicilik rolü, kurumsal yönetim derecelendirme puanları vasıtasıyla analiz edilmiş ve bazı bağımsız değişkelerin Beneish M-Skor üzerindeki etkisinde kurumsal yönetim uygulamalarının düzenleyicilik rolü tespit edilmiştir. Çalışma örneklem seçim yöntemi, hile üçgeni paradigmasından hile elması paradigmasına geçişle ilgili kanıt oluşturan ilk çalışma (yerel literatürde) olması ve aynı anda kurumsal yönetim uygulamalarının düzenleyicilik etkisinin ölçülmesi sebepleriyle diğer çalışmalardan ayrışmaktadır. Çalışmanın son amacı ise Bağımsız Denetim Şirketlerinin, hile denetimine yönelik farkındalıklarıyla ilgili çıkarımlarda bulunmaktır. Bu amaçla, 2017-2023 yılları arasında SPK tarafından idari cezaya çarptırılmış denetim şirketleri (47 adet ve 5 senesinde BİG4 Denetim şirketeri de bulunmaktadır) belirlenmiştir. Belirlenen denetim şirketlerinin şeffaflık raporları incelenerek, KAYİK (Kamu Yararını İlgilendiren Kurumlar) kapsamında denetledikleri şirket sayısının 715 olduğu ve aldıkları cezaların ana nedeninin “muhasebe ve denetim ilkelerine ayrıkı denetim raporu düzenlemek” olduğu tespit edilmiştir. Denetim şirketlerinin mesleki özen ve yeterlilik ilkesine uygun olmayan ve denetledikleri finansal tabloların gerçeğe uygun sunumunu engelleyen bu eylemleri, hile denetimi noktasında farkındalıklarında tatmin edici bir seviyede olmadıklarına yönelik şüphe uyandırmıştır. Research into fraudulent acts in companies has shown that the type of fraud that causes the highest amount of damage is financial statement fraud. In the classification made in terms of the person who committed it, it has been determined that frauds committed by company owners and senior managers are in the first place in terms of the damage they cause. This situation reveals the inadequacy of the “fraud triangle” paradigm, which is accepted in independent auditing standards and sees pressure, opportunity and legitimation as risk factors. Because the “Fraud Triangle” paradigm does not include the “talent” element as a risk factor explaining the frauds committed by company owners and senior managers. In order to eliminate this deficiency, the transition to the “fraud diamond” paradigm created by adding the “talent” element to the fraud triangle and the new audit procedures to be created accordingly will direct the attention in fraud auditing to company owners and senior managers. The first aim of this thesis is to obtain evidence in order to replace the “fraud triangle” paradigm with the “fraud diamond” paradigm in independent auditing standards and to determine the regulatory role of corporate governance principles on this evidence. In this context, a two-stage sample selection method was used by collecting data for a 7-year period between 2017 and 2023. The accounting manipulation risk levels (Beneish M-Score) of the selected sample companies were determined according to the 2020 data. Then, the effect of the selected independent variables to define the fraud diamond elements on the Beneish M-Score was analyzed within the multiple regression method. At least one significant independent variable was determined for all risk factors in the results and evidence for paradigm transformation was created. Then, the regulatory role of corporate governance practices on this relationship was analyzed through corporate governance rating scores and the regulatory role of corporate governance practices was determined in the effect of some independent variables on the Beneish M-Score. The study differs from other studies in that it is the first study (in the local literature) to provide evidence on the transition from the fraud triangle paradigm to the fraud diamond paradigm and simultaneously measures the regulatory impact of corporate governance practices. The final aim of the study is to make inferences about the awareness of Independent Audit Companies regarding fraud auditing. For this purpose, auditing companies that were imposed administrative penalties by the CMB (Capital Markets Board of Türkiye) between the years 2017-2023 (47 of them, including BIG4 Audit Companies in 5 years) were determined. By examining the transparency reports of the determined auditing companies, it was determined that the number of companies they audited within the scope of KAYİK (Public Interest Institutions) was 715 and the main reason for the penalties they received was “preparing audit reports that are separate from accounting and auditing principles”. These actions of the auditing companies, which do not comply with the principle of professional care and competence and prevent the fair presentation of the financial statements they audit, have raised suspicions that their awareness regarding fraud auditing is not at a satisfactory level.
Risk Factors of Long-Term Graft Loss in Renal Transplant Recipients with Chronic Allograft Dysfunction
(Başkent Üniversitesi, 2010-12) Khalkhali, Hamid Reza; Kazemnejad, Anoushirvan; Hajizadeh, Ebrahim; Ghafari, Ali
Background: Graft loss owing to chronic allograft dysfunction is a major concern in renal transplant recipients. We assessed the affect of immune and nonimmune risk factors on death-censored graft loss in renal transplant recipients with chronic allograft dysfunction.
Materials and Methods: We performed a retrospective, single-center study on 214 renal transplant recipients with chronic allograft dysfunction among 1534 renal transplant recipients at the Urmia University Hospital from 1997 to 2005. Data registry includes details from all renal transplants. The renal transplant recipient information is regularly updated to determine current graft function, graft loss, or renal transplant recipient’s death. The selection criteria were a functional renal allograft for at least 1 year and a progressive decline in allograft function.
Results: Increasing donor age (RR=1.066; P < .001), recipient age (RR=1.021, P = .0), recipient weight (RR=1.024; P = .029), and waiting time on dialysis to transplant. (RR=1.047; P = .006), pretransplant hypertension (RR=3.126; P < .001), pretransplant diabetes (RR=5.787; P < .001), delayed graft function (RR=6.087; P < .001), proteinuria (RR=2.663; P = .001), posttransplant diabetes (RR=2.285; P = .015), posttransplant hypertension (RR=2.047; P = .017), and AR (RR=3.125; P < .001). Patients in stage 2 at the beginning of chronic allograft dysfunction relative to stage 1 (RR=4.823; P < .001) and patients in stage 3 at the beginning of chronic allograft dysfunction relative to stage 1 (RR=123.06; P < .001) were significant risk factors for death-censored graft loss. Using mycophenolate mofetil versus azathioprine reduced death-censored graft loss (RR=0.499; P ≤ .001).
Conclusion: We found that age of donor, pretransplant hypertension, pretransplant diabetes, type of immunosuppression (mycophenolate mofetil vs azathioprine), delayed graft function, proteinuria, and stage of allograft dysfunction at the start of chronic allograft dysfunction are the major risk factors for late renal allograft dysfunction.
Experiences Of Nurses Providing Care To Hospitalized Patients With Acute Mania In Türkiye: A Phenomenological Study
(Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, 2024-04-27) Oksuz, Emine; Mersin, Sevinc; Ucgun, Tugce; Sarikoc, Gamze
The main purpose of this study was to determine the experiences of nurses who care for hospitalized patients experiencing an acute manic episode. This qualitative study was carried out with 15 nurses working in a psychiatric ward in T & uuml;rkiye. Data were collected through semi -structured in-depth individual interviews and focusgroup interviews in which the face-to-face interview technique was used. Two main themes emerged from the analysis of the qualitative data: (1) the difficulties experienced and (2) the most effective elements of care. Under the first main theme, the following sub -themes emerged: difficulties in setting boundaries, safety concerns, difficulties in managing the patient's demands, inability to choose the appropriate word(s), and the "emotional whirlwind" experienced. The second main theme, on the other hand, included the following sub -themes: meeting basic needs, ensuring treatment compliance, encouragement to engage in physical activity, and having a sufficient number of qualified personnel. The study revealed that the nurses had difficulties in caring for their manic patients. On the basis of these results, it is recommended that nurses be given counseling and training on setting boundaries, ensuring safety, managing the patient's demands, coping with their own emotions, and communicating better. In addition, the study identified the importance of nursing interventions to meet patients' basic needs, encourage them to engage in physical activity, and ensure treatment compliance, and the importance of there being an adequate number of qualified personnel. These results may help students and other nurses in terms of assessing and setting priorities in cases needing acute psychiatric care.