Ceza muhakemesi hukukunda basit yargılama usulü

Abstract

Basit yargılama usulü, klasik ceza yargılamasına alternatif olarak 7188 sayılı Kanun düzenlemesi uyarınca CMK m.251 ve m.252’de yerini almış olup yürürlüğe girdiği 01.01.2020’den beri uygulanmaktadır. Adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlar hakkında CMK m.251’de belirtilen diğer koşullar sağlandığında görevli asliye ceza mahkemesinin takdiri ile usulün uygulanmasına karar verilebilir. Usulün uygulanması ile duruşma açılmaksızın mağdurun ve sanığın yazılı beyanı ile dosya üzerinden karar verilir. Usulün uygulanması gereği verilecek cezadan dörtte bir oranında indirim yapılırken mahkemece verilen hüküm, olağan kanun yollarına tabi olmayıp m.252 hükümleri uyarınca itiraza tabidir. Hızlı yargılama hedefi ile düzenlenen bu usul klasik ceza yargılamasından farklılıkları nedeniyle özellikle adil yargılamayı sağlayan ceza muhakemesinin temel ilkelerinin uygulama alanı bulup bulamadığı yönünden çokça inceleme konusu yapılmış, hatta usulle ilgili düzenlemeler Anayasaya aykırılık iddiasıyla iptal davasına da konu olmuştur. Çalışmamızda AYM’nin basit yargılama usulü ile ilgili 22.06.2023 tarihli kararına da yer verilmek suretiyle usulün hak ihlallerine neden olup olmadığı tartışılmış; koşulları ve uygulanış biçimi, tarihsel süreci ve karşılaştırmalı hukuk ve alternatif usuller içindeki yeri incelenmiştir. The simplified proceeding has taken its place in Articles 251 and 252 of the Criminal Procedure Code pursuant to the regulation of Law No. 7188 as an alternative to the classical criminal proceedings and has been applied since 01.01.2020, when it entered into force. For offences that require a judicial fine and/or imprisonment with an upper limit of two years or less, the application of the procedure may be decided at the discretion of the criminal court of first instance in charge when the other conditions specified in Article 251 of the Criminal Procedure Code are met. With the application of this procedure, a decision is made on the file with the written statement of the victim and the defendant without a hearing. While the penalty to be imposed is reduced by one fourth due to the application of the procedure, the judgement rendered by the court is not subject to ordinary legal remedies and is subject to objection in accordance with the provisions of Article 252. This procedure, which is regulated with the aim of speedy trial, has been the subject of much scrutiny due to its differences from the classical criminal proceedings, especially in terms of whether the basic principles of criminal procedure, which ensure a fair trial, can be applied, and even the regulations related to the procedure have been the subject of an annulment case with the claim of unconstitutionality. In the scope of our study, by including the decision of the Constitutional Court dated 22.06.2023 on the simplified proceeding whether the procedure causes violations of rights is discussed; its conditions and the way it is applied, its historical process and its place in comparative law and alternative procedures are examined.