Erken Cumhuriyet dönemi modernleşmesinin bir temsil mekanı olarak karadeniz vapuru ve iç mekan analizi

Abstract

Türkiye’de Erken Cumhuriyet dönemindeki modernleşme hareketi, Atatürk’ün liderliğinde gerçekleştirilen siyasal, toplumsal, ekonomik, hukuki ve kültürel reformlar ile Batı'nın yaşam tarzının benimsenmesiyle büyük bir hız kazanmıştır. 1923 yılında, Cumhuriyetin ilanı ve yeni başkent olan Ankara'nın modern bir şehir olarak inşa edilmesi, modernleşme sürecinin önemli adımları olmuştur. Ulusun inşasında, ‘eski’ ile ‘yeni’ arasındaki farkları belirginleştirme çabaları, günlük yaşamdan eğitime, sanattan hukuk sistemine kadar geniş bir yelpazede kendini göstermiştir. Kıyafet devrimi, Latin alfabesine geçiş ve kadın hakları konusundaki reformlar, bu süreçte öne çıkan değişikliklerdendir. Erken Cumhuriyet Dönemi modernleşme hareketi, Türkiye’nin çok kısa bir sürede dönüştüğü modern çehresini uluslararası alanda tanıtma çabasıdır. Bu kapsamda yeni kitaplar ve süreli yayınlar yazılmış, albümler ve broşürler hazırlanmış, belgeseller çekilmiş ve uluslararası alanda dağıtılmıştır. Bir diğer husus; uluslararası sergi, fuar ve konferanslara katılımın artmasıdır. Erken Cumhuriyet döneminde, Karadeniz Vapuru Seyyar Sergisi, Türkiye'nin modernleşme sürecindeki başarılarını ve yerli üretimlerini dünya çapında sergilemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Karadeniz Vapuru projesi, Türkiye'nin ekonomik kalkınma stratejileriyle de uyumlu olarak, yerli üretimlerin ve reformların uluslararası alanda tanıtılmasına katkı sağlamıştır. Proje, 1926 yılında bir ‘seyyar sergi’ fikri olarak hayata geçirilmiş ve eski bir yük vapuru olan S.S. Wilis, sergi alanına dönüştürülerek Avrupa’yı dolaşmıştır. Atatürk’ün desteklediği bu proje, Modern Türkiye Cumhuriyeti’nin dünyaya tanıtılması açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı; modernizmin temsili olarak Karadeniz Vapurunun iç mekân analizini yapmaktır. Böylelikle Karadeniz Vapuruna ilişkin mevcut literatür, tasarım tarihi perspektifinden yeniden ele alınacaktır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemine başvurulacaktır; seyahat anıları, resmî belgeler, tarihsel metinler, fotoğraflar, video kayıtları ve çizimlerden yararlanılarak görsel analizler ile mekan tanımlaması yapılacaktır. Çalışmanın sonucunda; Karadeniz Vapuru projesi ile Türkiye’de, yeni yeni bir disiplin haline gelmeye başlayan iç mimarlık tarih yazımına ilişkin bir belge birikimi ve belleğin oluşturulmasıyla iç mimarlık tarihine olan ilginin artırılmasına katkıda bulunulacaktır. The modernisation movement in Turkey in the Early Republican period gained great momentum with the adoption of the Western way of life through political, social, economic, legal and cultural reforms carried out under the leadership of Atatürk. In 1923, the proclamation of the Republic and the construction of the new capital Ankara as a modern city were important steps in the modernisation process. In the construction of the nation, efforts to clarify the differences between the “old” and the “new” manifested themselves in a wide range of areas from daily life to education, from art to the legal system. The dress code revolution, the transition to the Latin alphabet and reforms on women's rights are among the prominent changes in this process. The modernisation movement of the Early Republican Era was an effort to promote Turkey's modern face, which it had transformed in a very short period of time, in the international arena. In this context, new books and periodicals were written, albums and brochures were prepared, documentaries were filmed and distributed internationally. In addition, participation in international exhibitions, fairs and conferences increased. In the Early Republican period, the S.S. Karadeniz Travelling Exhibition (Exposition Flottante Turquie), was held to showcase Turkey's achievements in the modernisation process and domestic productions worldwide. In line with Turkey's economic development strategies, the S.S. Karadeniz project contributed to the international promotion of domestic productions and reforms. The project was realised in 1926 as a “travelling exhibition” idea and the S.S. Wilis, an old cargo steamer, was converted into an exhibition space and travelled around Europe. This project, supported by Atatürk, is of great importance in terms of introducing the Modern Republic of Turkey to the world. The aim of this study is to analyse the interior of the S.S. Karadeniz as a representation of modernism. Thus, the existing literature on the S.S. Karadeniz will be re-examined from the perspective of design history. In this study, qualitative research method will be used; travel memories, official documents, historical texts, photographs, video recordings and drawings will be used to define the space with visual analyses. As a result of the study; the S.S. Karadeniz project will contribute to increasing the interest in the history of interior architecture by creating a document accumulation and memory regarding the historiography of interior architecture, which has recently become a new discipline in Turkey.