Sosyoekonomik seviyesi biribirinden farklı okul çocuklarında obezite prevalansı ve etkileyen faktörler

Abstract

Bu çalışma sosyoekonomik düzeyi birbirinden farklı okul çocuklarında fazla kiloluluk ve obezite prevalansının ve etkileyen etmenlerinin saptanması amacıyla yapılmıştır Çalışma, Ankara İl Merkezi’nde, farklı sosyoekonomik düzeydeki üç ilköğretim okulunda, 6-14 yaş grubu toplam 1881 (%52,3’ü erkek, %47,7’si kız) çocukta yürütülmüş olan kesitsel tipte bir araştırmadır. Öğrencilerin tanımlayıcı özellikleri, beslenmeleri ve aktiviteleri velilerince doldurulan bir anket formundan, antropometrik ölçümleri ise araştırmacı tarafından ölçülerek elde edilmiştir. Öğrencilerin yaşı ve cinsiyeti dikkate alınarak yaşa göre ağırlık (YGA), yaşa göre boy (YGB), boya göre ağırlık (BGA) ve vücut kitle indeksleri (VKİ) hesaplanmıştır. Malnutrisyon sıklığını saptamada WHO-NCHS standartları, fazla kiloluluk ve obezite prevalansı saptanmasında ise IOTF standartları kullanılmıştır. Fazla kilolu ve obez olma durumu ile bağımsız faktörler arasındaki ilişki ki-kare önemlilik testi ile değerlendirilmiş ve istatistiksel anlamlılık için p<0,05 kabul edilmiştir. Araştırmamızda, sırasıyla Z-skor, persentil ve median yüzdesi yöntemleri kullanılarak, YGA değerlerine göre düşük kilolulu olarak tanımlananların oranı %0,7, %1,1, %1,0, YGB değerlerine göre bodur (kısa-stunted) olarak tanımlananların oranı %1,1, %1,5, %0,9 ve BGA değerlerine göre zayıf (kavruk-wasted) olarak tanımlananların oranı %0,4, %0,5, %4,6 olarak saptanmıştır. Yine okulların sosyoekonomik düzeyi düştükçe düşük kiloluluk, bodurluk ve zayıflık oranlarının anlamlı olarak artma eğiliminde olduğu görülmüştür. VKİ değerlerine göre aştırmamızda fazla kiloluluk prevalansı %19,5, obezite prevalansı %7,5 olarak saptanmıştır. Ayrıca, fazla kiloluluk ve obezite prevalans oranlarının erkek öğrencilerde (%29,31) kız öğrencilere (%24,5) kıyasla daha yüksek olduğu ve sosyoekonomik düzeyler iyileştikçe cinsiyet ayırımı yapmaksızın artma eğiliminde olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda, fazla kiloluluk ve obeziteye erkeklerde 9-11, kızlarda ise 6-8 yaş grubunda daha sık rastlanmıştır.Yine erkek cinsiyet, aylık aile gelir düzeyinin ≥2000 YTL olması, aynı evde ≤4 kişiyle birlikte yaşamak, ebeveyn öğrenim durumunun yüksekokul/üniversite düzeyinde olması, anne veya babanın obez olması, fazla fiziksel aktivite yapılması, doğumdan sonraki ilk altı ay yalnızca mama ile beslenmek ve fast-food (hamburger, cheeseburger), meyve suyu ve kırmızı et tüketim sıklığının fazla olması çocukluk çağında fazla kiloluluk ve obezitenin anlamlı derecede yüksek olduğu risk grupları olarak saptanmıştır