İskemik inme ve alt tipleri ile serum lipoprotein (a) düzeyi ilişkisi

Abstract

Đskemik inme, eriskin dönemin nörolojik hastalıkları arasında, sıklık ve önem açısından birinci sırada yer almaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından inme; “24 saatten uzun süren ya da ölümle sonuçlanan, vasküler nedenler dısında gösterilebilir baska bir nedeni olmayan, serebral fonksiyonların hızlı bir sekilde fokal bazen de global kaybı” olarak tanımlanmıstır. Epidemiyolojik çalısmalarla iskemik inmeye yol açan bir çok risk faktörü gösterilmistir. Risk faktörlerinin belirlenmesi, inmeden korunma stratejileri ve tedavi protokollerinin gelistirilmesinde önem tasımaktadır. Vasküler hastalıklar açısından diğer lipoproteinlerden bağımsız bir etkisi olduğu düsünülen Lipoprotein (a) (Lp(a)) yeni risk faktörleri arasında dikkat çekmektedir. Bu çalısmada, akut iskemik inme ve alt tipleri arasında lipoprotein (a) iliskisi arastırılmıstır. Çalısmada, 2004-2007 yılları arasında Baskent Üniversitesi Ankara Eğitim ve Arastırma Hastanesi Nöroloji servisinde iskemik inme tanısıyla takip edilmis, 201 erkek (%55,2), 163 kadın (%44,8) toplam 364 hastanın verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Değisik nedenlerle polikliniklere basvurmus, inme ya da baska bir nörolojik hastalık öyküsü olmayan 51’i erkek (%48,1), 55’i kadın (%51,9) toplam 106 hasta ise kontrol grubu olarak alındı. Hasta grubunun yas ortalaması 70,07± 10,04, kontrol grubu yas ortalaması 68,39 ± 6,97 idi. Hastaların Lp(a) düzeyleri, akut iskemik inme sonrası ilk 72 saat içinde 12 saatlik açlık sonrası, tercihen sabah, venöz yolla alınan 10 cc kan örneklerinde diğer lipid parametreleri (total kolesterol, LDL, HDL, TG) ile birlikte çalısıldı. Kontrol grubunda ise 12 saatlik açlık sonrası alınan kan örneklerinde aynı parametreler xi çalısıldı. Lp(a) >30 mg/dl serum değerleri yüksek kabul edildi. Đskemik inme hastaları TOAST klasifikasyonu kullanılarak inme alt tiplerine gruplandırıldı. Karsılastırmalar sonucunda, yüksek Lp(a) serum düzeylerine sahip hastaların, istatistiksel olarak anlamlı sekilde iskemik inme hasta grubunda fazla olduğu görüldü.Ayrıca iskemik inme grubundaki kadın hastalarda kontrol grubundaki kadınlara oranla istatistiksel olarak anlamlı sekilde yüksek Lp(a) düzeyleri saptandı. Đskemik inme alt tipleri ile Lp(a) iliskisine bakıldığında ise tüm hasta grubunda anlamlı fark saptanmadı ancak, 60 yasın altındaki iskemik inme hastalarında, Lp(a) yüksekliğinin, büyük damar aterosklerozu grubunda, küçük damar hastalığı grubuyla karsılastırıldığında istatistiksel olarak anlamlı sekilde fazla olduğu görüldü. Hastaların karotis doppler ultrasonografi bulgularına göre belirlenen lezyon derecesi ile Lp(a) arasında da istatistiksel olarak anlamlı iliski saptanmadı. Bu bulgular, Lp(a)’nın iskemik inme patofizyolojisinde yeri olabileceğini, özellikle kadınlarda ve 60 yas altındaki hasta grubunda, büyük damar aterosklerozu ve buna bağlı inmelerde etkisinin daha belirgin görülebileceğini düsündürmüstür. Prospektif ve yöntem kontrollü yeni çalısmalar, iskemik inme için olası risk faktörlerinden biri olduğu düsünülen Lp(a) yüksekliğinin gerçek rolünün tanımlanmasına yardımcı olacaktır.