Davranışsal Finans-Dünya ve Türkiye örneklerinin incelenmesi

Abstract

İnsanın teknolojik gelişmelere paralel olarak artan sınırsız tüketim arzusunun karşılanabilmesi, sahip olduğumuz sorunlara çözüm üretme kabiliyeti ile doğrudan ilgilidir. Tüm Dünya kaynaklarının insanların ihtiyaçlarına tahsisi ve insanların sürekli geliştirdiği yaşam standardı ve teknolojik imkanlar genel olarak başarılı olduğumuzu gösterse de bu durum aldığımız tüm kararların rasyonel düşüncelere dayandığı anlamına gelmemektedir. Kar maksimizasyonu prensibi ile hareket eden bireyler genel olarak rasyonel kararlar almayı tercih etmekle birlikte, bilgiye erişme imkanının olmayışı ya da bilgiyi kullanma anlamındaki yetersizlikler durumunda rasyonel olmayan psikoloji temelli kısa yollara da başvurmaktadır. Bu kısa yollar kişinin eğitim durumu, dahil olduğu sosyal çevre ve kişinin psikolojik yapısına göre değişkenlik gösterdiği gibi, problemin ortaya çıkış biçimi ve bireyin o andaki ruh durumuna göre de değişkenlik göstermektedir. Bireylerin karar alma durumunda kullandıkları rasyonel olmayan davranışlarını irdeleyen davranışsal finans kısa yolla alınan kararın sonuçları ile ilgilenmemektedir. Zira güncel finans piyasası verilerinin analitik çalışmalar ışığında değerlendirilmesi sonucu alınan kararların, her olasılıkta kısa yollarla alınan kararlardan daha verimli olduğunu iddia etmek çok da doğru olmayacaktır. Sahip olduğu deneyimlere güvenen ve hızlı karar alan bireyin eğer kararı doğru ise diğerleri piyasaya girene kadar aşırı karla çalışma şansı yakalayacak, aksi durumda ise zarar etme ya da düşük gelirle yetinmek durumunda kalacaktır. Bireysel performans ile ilgilenmeyen davranışsal finansın asıl önemli fonksiyonu kısa yollarla alınan kararların finansman piyasasına olan bütüncül etkilerini ortaya koymaktır. Sıcak el yanılgısına sahip birey aynı olaylarla ilgili olarak yaşanan sürecin devam edeceğini varsayarak hareket ederken, kumarbaz yanılgısına sahip birey tam tersi karar alacaktır. Piyasada sıcak el yanılgısı ile hareket edenlerle kumarbaz yanılgısı ile hareket edenlerin aynı oranda olduğu varsayıldığında bu durum piyasada mevcut mali kaynakların %50 oranında düşük verimle çalışması anlamına gelmektedir. Bu kapsamda psikoloji temelli irrasyonel kararların bütüncül etkilerini konu alan davranışsal finans; finansal piyasa istikrarı ve verimliliğinde, bireylerin finansal okuryazarlığının artırılması ve analitik düşünme yeteneği kazandırılmasının yanı sıra, bireylere yatırım psikolojisi hakkında da yeterince kaynak sağlanmasının önemini ortaya koymaktadır. The ability to meet the unlimited consumption desire of humans, which increases in parallel with technological developments, is directly related to the ability to produce solutions to the problems we have. Although the allocation of all the world's resources to the needs of people and the living standard and technological opportunities that people constantly improve show that we are generally successful, this does not mean that all the decisions we make are based on rational thoughts. Although individuals who act with the profit maximization principle generally prefer to make rational decisions, they also resort to non-rational psychology-based shortcuts in case of lack of access to information or inadequacies in using information. These shortcuts vary according to the education level of the person, the social environment and the psychological structure of the person, as well as the way the problem is presented and the mood of the individual at that moment. Behavioral finance, which examines the irrational behaviors of individuals in decisionmaking, does not deal with the consequences of the decision taken in a short way. Because we cannot claim that the decisions taken as a result of the evaluation of the current financial market data in the light of analytical studies are more efficient than the decisions taken with short cuts in every possibility. If the decision of the individual who trusts his experience and takes quick decisions is correct, he will have the chance to work with excessive profit until the others enter the market, otherwise he will have to make a loss or be content with low income. The main function of behavioral finance, which is not concerned with individual performance, is to reveal the holistic effects of short-cut decisions on the financial market. While the individual with the hot hand misconception about the same issue will act by assuming that the process will continue, the individual with the gambler's delusion will make the opposite decision. Assuming that the ratio of those who act with the hot hand delusion in the market and those who act with the gambler's illusion is the same, this means that the financial resources available in the market work with 50% lower efficiency. In this context, behavioral finance, which deals with the holistic effects of psychology-based irrational decisions; It reveals the importance of providing individuals with sufficient resources about investment psychology, as well as increasing financial literacy and analytical thinking ability of individuals in financial market stability and efficiency.