Geç Osmanlı Dönemi’nden 1970’li yıllara kadar değişen tüketim alışkanlıkları, mağazacılık ve mağaza mimarisi

Abstract

Modernleşme ve modern mağazacılığın temelleri Geç Osmanlı döneminde atılmaya başlanmıştır. Somut olarak Tanzimat’ın ilanıyla başlayan modernleşme sürecinde Batılılaşma hareketlerinin tüketime yön verdiği görülmektedir. Bu tezde modern mağazacılığın Türkiye’de ortaya çıkması ve Batılı tüketim davranışlarının Türkiye’ye gelmesi ve gelişim süreci ele alınmıştır. Değişen siyasal ve toplumsal hayat, departmanlı mağazaların gelişimi açısından önem taşımaktadır. Yaşanan siyasal ve toplumsal değişimlerin giyim, mağazacılık, sanat ve mimariyi yakından etkilediği görülmektedir. Geç Osmanlı’da bon marşelerle başlayan modern mağazacılık süreci Erken Cumhuriyet döneminde Sümerbank mağazaları, 1950-1970 dönemleri arasında ise Gima, Yeni Karamürsel ve Vakko mağazaları olarak karşımıza çıkmaktadır. Son dönem mağazaları ise giyim-kuşamın yanında sosyal aktivitelerle de adlarından söz ettirerek, Türkiye’de modern mağazacılığın önemli sembolleri haline gelmiştir. Bu bağlamda farklı dönemlerde yaşanan değişimlerle departmanlı mağazacılığın şekillendiği ve geliştiği görülmektedir. The foundations of modernization and modern merchandising began to be laid in the late Ottoman period. In the modernization process, concretely, which started with the declaration of the Tanzimat, it is seen that the Westernization movements gave direction to consumption. In this thesis, the emergence of modern merchandising in Turkey and the arrival of Western consumption behaviors in Turkey and the development process are discussed. The changing political and social life is important for the development of department stores. It is seen that the political and social changes experienced closely affect clothing, merchandising, art and architecture. The modern merchandising process, which started with bon marches in the late Ottoman period, appeared as Sümerbank stores in the Early Republic period, and as Gima, Yeni Karamürsel and Vakko stores between the 1950s and 1970s. Recent stores, on the other hand, have become important symbols of modern merchandising in Turkey by making a name for themselves with social activities as well as clothing. In this context, it is seen that department stores has been shaped and developed with the changes experienced in different periods.