Türk bankacılık sektöründe türev ürün kullanımı

Abstract

Bu çalışma temelde finans sektöründe yaşanan gelişmeler ile finansal enstrüman kullanıcılarının risk algısının değişmesi üzerine, firmaların ve bankaların oluşan bu finansal riskleri nasıl ele alması gerektiğiyle alakalı yapılmış olan bir çalışmadır. Finansal risklerin öne çıkmasının nedeni ise, 1944 yılında Birleşmiş Milletler para ve finans konferansında imzalanan "Uluslararası Para Anlaşması’nın” 1977 yılında tamamen sona ermesi ile serbest kur sistemine geçilmesidir. Bu çalışma, finans piyasalarında değişen süreçle birlikte risk algısının firmalar ve bankalar bazında nasıl algılanması gerektiğiyle ilgili, firmaların ve bankaların türev ürün kullanımının finansal tablolarında neden olduğu dalgalanmaları ortadan kaldırmak amacıyla uygulamaya başladıkları riskten korunma muhasebesi ile ilgili yapılan bir çalışmadır. Bu tez firmaların artan risklerini yönetmeleri için kullanılan türev ürünlerin kullanım amaçlarını ve muhasebeleştirilmelerini anlatarak firmalara ve bankalara riskleri ile başa çıkmak için önerilerde bulunmayı hedeflemektedir. Bu amaçla ilk olarak; risk ve finansal risk gibi unsurların kavramsal çerçevesinden, risk çeşitlerinden ve finansal risk yönetiminde kullanılan yöntemlerden bahsedilmiştir. Daha sonraki kısımlarda ise tarihsel gelişimine değinilerek riskten korunmanın kavramsal çerçevesinden, riskten korunma aracı olarak kullanılan Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) kapsamında finansal ürünler ve türev ürün kullanımı teorik olarak incelenmiş, bankaların finansal tabloları ve nazım hesapları incelenerek türev kullanımları ile ilgili bir inceleme yapılmıştır. Bu sürecin detaylı incelemesi yapılarak bankalara ve türev ürün kullanıcılarına yardımcı olması amaçlanmıştır. This study is basically a study on how companies and banks should handle financial risks due to the developments in the financial sector and the change in the risk perception of financial instrument users. The reason for the emergence of financial risks is the transition to the free exchange system after the International Monetary Agreement signed at the United Nations Monetary and Finance Conference in 1944 was completely terminated in 1977. This study is a study about how risk perception should be prepared on the basis of companies and banks, together with the changing process in financial markets, and hedging accounting that companies and banks began to apply so as to eliminate the fluctuations caused by the use of derivative products in their financial statements. This thesis aims to make suggestions to companies and banks to deal with their risks by explaining the usage purposes and accounting of derivative products used for companies to manage their increasing risks. For this purpose, first of all, the conceptual framework of the elements such as risk and financial risk, the risk types and the methods used in financial risk management are mentioned. In the following parts, by referring to its historical development, financial instruments and the use of derivatives are examined theoretically within the scope of Turkish financial reporting standards, that are used as a hedging tool from the conceptual framework of hedging, and an examination of derivative uses has been made by examining the balance sheets and off-balance sheet accounts of banks. It is aimed to guide banks and derivative product users by examining this process in detail.