Postkolonyalizm çerçevesinde sivil toplum kuruluşları ve iletişim stratejilerinde belgesel film; Mercy Ships örneği

Abstract

Batı merkezli anlatı günümüzde varlığını baskın bir şekilde sürdürmeye devam etmektedir. Modernizm, Batı merkezli anlatıyı farklı coğrafyalarda toplumsal yapının siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarında şekillendirici öncül durumunu güçlendirmektedir. Postkolonyalizm döneminde de Batı merkezli anlatının izdüşümleri hala görülmektedir. Sivil toplum kuruluşları çeşitli amaçlar çerçevesinde toplumsal düzen içerisinde bir yaşam alanı inşa etmeye çalışır. Her kuruluş siyasal, kültürel ve ekonomik amaçları çerçevesinde hedeflerini gerçekleştirir. Bu sebeple kendi düşünce ve kimliğini görünür kılmak, evrensel alanda sunmak ve kamuoyunu kendisinin işlevselliğine ve hedeflerine inandırmak önceliğidir. İzleyicinin düşüncesinde ve izleme alışkanlığında gerçekle özdeşlik ön kabulü bulunan belgesel film türünün kullanımı bu amaca yönelik fayda sağlamaktadır. Belgesel filmlerin içerisindeki temsil yapısı ve taşıdığı söylem anlatının etkin bir güce erişmesine sebep olur. Çalışmada Mercy Ships sivil toplum kuruluşunun Afrika Kıtası’ndaki faaliyetlerinin filme alındığı The Surgery Ship (Yüzen Hastane, 2015) belgesel filmi konu edilmiştir. Çalışmada belgesel film aracılığıyla sivil toplum kuruluşunun faaliyetlerinin nasıl sunulduğu, belgeseldeki temsil yapısının oluşturulma şekli ve bu sayede belgeselin taşıdığı söylem postkolonyal teori çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın amacı, postkolonyal teori çerçevesinde Batının ötekileştirdiği, asimile ettiği Afrika Kıtası’nda faaliyet gösteren Mercy Ships’in yardım kuruluşu olarak varlığına dayanan belgesel anlatısındaki temsilini analiz ederek, sivil toplum kuruluşunun kendi kimliğini ve eylemlerini görünür kılmak ve bir iletişim stratejisi olarak belgeseli kullanmasını değerlendirmektir. Çalışmanın kapsamı Mercy Ships sivil toplum kuruluşunun ana akım medya belgesel kanalı National Geographic’de 2015 yılında yayımlanmış olan uzun metraj belgesel filmi Yüzen Hastane’dir. Çalışmada eleştirel söylem analizi yöntemi kullanılmış, van Dijk’in yöntemi Abisel’in filmleri analiz etmek için kullanılan öykü ve söylem ayrımlamasına makro ve mikro ölçekte uyarlanmıştır. Çalışmanın sonucunda belgesel filmin katılımcı, gözlemci ve açıklayıcı biçemin özelliklerini barındırdığı ve bunların belgeselin izleyiciye yönelik gerçeklik ve inandırıcılık algısını arttırmak amacıyla kullanıldığı böylece belgeselin taşıdığı temsil yapısı ve söylemin Batı merkezli anlatıyı oluşturduğu, sivil toplum kuruluşunun değerleriyle örtüşen bir şekilde sunulduğu görülmüştür. Sivil toplum kuruluşunun faaliyetlerini geniş izleyici kitlelerine yayması ve kendini görünür kılması açısından belgeselin iletişim stratejisi içerisinde bir araç olarak kullanılabileceği saptanmıştır. The Western-centric narrative continues to prevail prominently in the present day. Modernism strengthens the Western-centric narrative as a dominant force in the political, economic, and cultural domains of social structures in different geographies. The projections of the Western-centric narrative are still seen during the postcolonial era as well. Non- governmental organizations strive to construct a living space within the social order for various purposes. Each organization achieves its goals within the framework of political, cultural, and economic objectives. Therefore, it is a priority to make their own thoughts and identities visible, present them in the universal sphere, and convince the public for its functionality and objectives. The use of documentary film, which has a preconception of authenticity in the viewer's mind and viewing habits, serves this purpose. The representational structure within documentary films and the discourse it carries contribute to the effectiveness of the narrative. This study focuses on the documentary film The Surgery Ship (2015), which depicts the activities of the non-governmental organization Mercy Ships in Africa. The study examines how the activities of the non-governmental organization are presented through the documentary film, the construction of the representational structure in the documentary, and the discourse it carries within the framework of postcolonial theory. The aim of the study is to analyze the representation of Mercy Ships, which operates in Africa, a continent that the West otherizes and assimilates, based on the documentary narrative grounded in the organization's humanitarian presence, and to evaluate the organization's use of the documentary as a communication strategy to make its own identity and actions visible. The scope of the study is the feature-length documentary film The Surgery Ship, which was broadcast on the mainstream media documentary channel National Geographic in 2015. The study utilizes critical discourse analysis, adapting van Dijk's method and Abisel's story and discourse distinction in a macro and micro scale for the analysis of films. The conclusion of the study reveals that the documentary film incorporates the characteristics of a participatory, observational, and explanatory style, utilizing these to enhance the audience's perception of reality and credibility. Consequently, it is observed that the representational structure and discourse of the documentary construct the Western- centric narrative, while presenting the values of the non-governmental organization in alignment with it. It is determined that the documentary can be used as a tool within the communication strategy of the organization to disseminate its activities to a wide audience and make itself visible.