Deprem yaşamış çocukların depreme ilişkin algılarının resim analizi yolu ile değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremin ardından, Hatay’da yaşayan ve afetten doğrudan etkilenen ilkokul çağındaki çocukların deprem öncesi, sonrası ve geleceğe dair algılarını anlamaya yönelik olarak gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması yöntemi kullanılarak yürütülen bu çalışma, 7–10 yaş aralığında yer alan 15 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama süreci, yapılandırılmış bir uygulama yönergesi çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Beş oturumdan oluşan yaratıcı etkinlikler yolu ile veriler toplanmıştır. Veri toplama süreci toplamda beş gün sürmüştür. Uygulama sırasında çocuklara oyun hamurundan karakterler oluşturma, öykü dinleme, ardından bu karakterlerin deprem öncesi, sonrası ve gelecekteki yaşamlarını betimleyen üç ayrı resim çizimi yapmaları istenmiştir. Çocuklardan çizimlerin altına çizdiği resimler hakkında açıklamalar yazmaları veya sözlü olarak ifade etmeleri sağlanmıştır. Elde edilen görsel ve sözel veriler, resim analizi ve içerik analizi yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular, çocukların deprem öncesi dönemi huzur, güvenlik, sosyal bağlar ve doğayla uyum temaları çerçevesinde ifade ettiklerini; deprem sonrası dönemde ise korku, kayıp, belirsizlik ve yalnızlık gibi duyguların koyu renkler, düzensiz kompozisyonlar ve dramatik anlatılarla yansıtıldığını göstermektedir. Buna karşın, geleceğe dair beklentilerde umut, yeniden yapılanma ve daha güvenli bir yaşam arzusu ön plana çıkmaktadır. This study aims to examine the perceptions of primary school-aged children regarding the pre-earthquake, post-earthquake, and future periods, following the devastating earthquakes that occurred on February 6, 2023, in Türkiye. The research was conducted using a qualitative case study design and involved 15 students between the ages of 7 and 10, all of whom were directly affected by the earthquake and resided in Hatay province. The data collection process was planned following a structured implementation guide and carried out through five sessions involving creative activities. During the implementation, children were asked to create characters from modeling clay, listen to astory theme, and then draw three pictures representing the lives of their characters before, after, and in the future following the earthquake. They were also asked to provide either written or oral explanations of their drawings. The visual and verbal data obtained were analyzed using drawing analysis and content analysis methods. The findings revealed that the pre-earthquake period was associated with themes such as peace, safety, social bonds, and harmony with nature. In contrast, the post-earthquake period was reflected through emotions such as fear, loss, uncertainty, and loneliness—often represented by dark colors, disorganized compositions, and dramatic narratives. However, the future-oriented drawings and narratives emphasized hope, reconstruction, and the desire for a safer life.