Türk Bankacılık sektörü mobil uygulama erişilebilirlik değerlendirmesi

Abstract

Günümüzde dijital bankacılık hizmetleri, bireylerin finansal işlemleri kolayca gerçekleştirebilmesi açısından vazgeçilmez bir rol oynamaktadır. Ancak bu hizmetlerin toplumun tüm kesimleri, özellikle de engelli bireyler tarafından eşit şekilde erişilebilir olması, dijital kapsayıcılığın sağlanabilmesi için kritik öneme sahiptir. Bu tez çalışmasının amacı, Türkiye’de faaliyet gösteren bankaların mobil uygulamalarının erişilebilirlik düzeylerini değerlendirmek ve bu düzeylerin banka türü, aktif büyüklüğü, müşteri sayısı, kamu/özel statüsü ve yerli/yabancı sermaye çoğunluğu gibi faktörlerle olan ilişkisini incelemektir. Çalışma kapsamında Türkiye’de faaliyet gösteren 8 bankanın mobil uygulamaları seçilerek erişilebilirlik testlerine tabi tutulmuştur. Testlerde, iOS işletim sistemi üzerinde mobil uygulamaların arayüzleri WCAG 2.2 AA yönergeleri temel alınarak test edilmiştir. Bu testleri gerçekleştirirken Browserstack üzerinden otomatik Mobil Uygulama Erişilebilirlik Test Aracı kullanılmıştır. Test sonucu saptanan erişilebilirlik hatalarına dayanarak elde edilen veriler analiz edilerek, erişilebilirlik düzeyleri ile banka özellikleri ve sayfa türleri arasındaki olası ilişkiler ortaya konmuştur. Bu tez, Türkiye’deki bankaların mobil uygulamalarının erişilebilirlik açısından zayıf yönlerini belirlenmiş ve mobil bankacılığın erişilebilirlik kriterlerine uygun hale getirilmesine yönelik öneriler sunmuştur. Türkiye’deki dijital finansal kapsayıcılığın artırılması açısından erişilebilirlik konusuna dikkat çekerek ve mobil bankacılık uygulamaları üzerinde erişilebilirliğin ölçülmesine yönelik kapsamlı bir çalışma yapılmıştır. Digital banking services have become integral to facilitating financial transactions for individuals. However, ensuring that these services are accessible to all segments of society particularly individuals with disabilities is essential to advancing digital inclusion. This thesis aims to evaluate the accessibility levels of mobile banking applications provided by banks operating in Türkiye and to examine the association between these levels and institutional factors such as bank type, asset size, customer base, ownership structure (public or private), and capital origin (domestic or foreign). Within the scope of the study, mobile banking applications from eight banks operating in Türkiye were selected and subjected to systematic accessibility testing. These applications, running on the iOS operating system, were evaluated according to the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2 at the AA conformance level. Accessibility testing was run using BrowserStack’s automated App Accessibility Tool. The accessibility errors identified were analyzed to determine potential correlations between accessibility levels and various bank-specific characteristics and application page types. This thesis identifies key accessibility deficiencies in the mobile applications of banks operating in Türkiye and offers recommendations for aligning mobile banking platforms with established accessibility standards. By highlighting accessibility as a fundamental component of digital financial inclusion, the study contributes to the growing discourse on inclusive digital transformation in the financial sector.