İklim muhasebesi: BIST sürdürülebilirlik 25 ve BIST 30 şirketlerinin TCFD uyarınca karbon emisyonu açıklamalarının incelenmesi

Abstract

Sanayi Devrimi'nden günümüze kadar atmosfere salınan sera gazları artık küresel bir felaket haline gelmiştir. Tüm canlıları ve kurumsal faaliyetlere tehdit oluşturan bu küresel felaket otoriteyi devreye sokmuş ve bu konuda uluslararası boyutta çalışmalar yapılmaya başlamıştır. Gelişmelerden muhasebe bilimi de kendisine düşen payı almış ve muhasebenin kendi içinde evrimi başlayarak sosyal muhasebeye ve iklim muhasebesine geçiş gerçekleşmiştir. Bu araştırmada, TCFD ilkeleri kapsamında, işletmeler açısından sera gazı salınımının ölçüm sonuçlarının açıklanmasına yönelik Borsa İstanbul şirketlerinin sürdürülebilirlik, entegre ya da faaliyet raporu adı altında yayınlanmış olan raporların incelenmesidir. Bu inceleme sonu sözü geçen raporları yayınlamış olan işletmelerin sera gazı ölçüm açıklamalarının yeterlilik düzeyinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda BIST Sürdürülebilirlik 25 ve Türkiye ekonomisinin lokomotifi olarak kabul edilen BIST 30 Endeksleri’nde faaliyet gösteren işletmelerin karbon emisyonu açıklamaları ile işletme değerleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve iki endeksin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında şirketlere ilişkin 2018-2022 yıllarına ait 5 yıllık veriler sürdürülebilirlik raporu, entegre rapor ve faaliyet raporları incelenerek ve Borsa İstanbul web sayfasından elle toplanmış ve TCFD’nin Karbon Emisyonu ölçütüne istinaden çalışmada Choi ve arkadaşlarının 2013 yılında geliştirdikleri 5 boyut ve 18 maddeden oluşan karbon emisyonu açıklama endeksi modeli kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda genel olarak sürdürülebilirlik konusundaki anlayış, bilgi ve uygulamaların artması amacıyla Borsa İstanbul’da işlem gören ve kurumsal sürdürülebilirlik performansları üst seviyede olan şirketlerin paylarının yer aldığı BIST Sürdürülebilirlik ve BIST 25 Endeksi’ndeki şirketlerin ön sıralarda olduğu tespit edilmiştir. Greenhouse gases released into the atmosphere since the Industrial Revolution have now become a global disaster. This global disaster, which threatens all living things and corporate activities, has activated the authority and international studies have begun to be carried out on this issue. Accounting science has also taken its share from the developments, and the evolution of accounting within itself has begun, and the transition to social accounting and climate accounting has taken place. In this research, within the scope of TCFD principles, the reports published under the name of sustainability, integrated or annual report of Borsa Istanbul companies for the explanation of the measurement results of greenhouse gas emissions in terms of enterprises are examined. At the end of this review, it is aimed to determine the adequacy of the greenhouse gas measurement explanations of the enterprises that have published the reports. In this context, it is aimed to determine the relationship between the carbon emission disclosures of the enterprises operating in the BIST Sustainability 25 and BIST 30 Indices, which are accepted as the locomotive of the Turkish economy, and their business values, and to examine the two indices. Within the scope of the research, 5-year data on companies for the years 2018-2022 were collected by examining the sustainability reports, integrated reports, and annual reports and manually from the Borsa Istanbul website. emission disclosure index model was used. As a result of the study, it has been determined that the companies in the BIST Sustainability and BIST 25 Index, which include the shares of companies traded in Borsa Istanbul with a high level of corporate sustainability performance, to increase the understanding, knowledge, and practices on sustainability in general.