Üniversite öğrencilerinde siberkondri davranışının bilinçli farkındalık ve sağlık anksiyetesi ile ele alınması: Bir vakıf üniversitesi örneği

Abstract

Günümüzde internetin yaygınlaşması, kişilerin sağlık bilgisi arama davranışlarını artırmış, bu durum zamanla sağlık anksiyetesi ve siberkondri gibi olumsuz sonuçları tetiklemiştir. Sağlık anksiyetesinin kişilerin yaşam kalitesini düşürdüğü, sağlık hizmeti kullanım oranlarını ve maliyetlerini artırdığı bilinmektedir. Ayrıca bilinçli farkındalık, kişilerin sağlık anksiyetesi üzerindeki olumsuz etkileri azaltmada önemli bir faktör olarak görülmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinde sağlık anksiyetesi ile siberkondri arasındaki ilişkiyi tespit ederek bu ilişkide bilinçli farkındalığın aracılık rolünün olup olmadığını incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma, Türkiye’de bir vakıf üniversitesinde öğrenim gören 1321 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama amacıyla “Siberkondri Şiddet Ölçeği Kısa Formu”, “Sağlık Anksiyetesi Ölçeği” ve “Bilinçli Farkındalık Ölçeği” kullanılmıştır. Bu araştırmada nicel yöntemlerden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Verilerin analizi için IBM SPSS 22.0 (Statistical Package for the Social Sciences) paket programı kullanılmıştır. Araştırmada bilinçli farkındalığın sağlık anksiyetesini ve siberkondriyi negatif yönde ve anlamlı olarak; sağlık anksiyetesinin siberkondriyi pozitif yönde ve anlamlı olarak etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın en önemli ve özgün sonucu ise bilinçli farkındalık ve siberkondri arasındaki ilişkide sağlık anksiyetesinin aracılık rolünün tespit edilmiş olmasıdır. Bu çalışmanın önemi, sağlık anksiyetesini ve siberkondriyi yönetmede bilinçli farkındalık temelli müdahalelerin etkili bir araç olabileceğini göstermesidir. Bulgular hem bireysel hem de toplumsal sağlık maliyetlerinin azaltılmasına yönelik politikaların geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Ayrıca, dijital çağda sağlıklı bilgi arama davranışlarının teşvik edilmesine dair farkındalık yaratmaktadır. Today, the widespread use of the internet has increased people's behavior in seeking health information, and over time, this has triggered negative outcomes such as health anxiety and cyberchondria. It is known that health anxiety reduces people's quality of life and increases the rates and costs of healthcare services. In addition, conscious awareness is seen as an important factor in reducing the negative effects of people's health anxiety. In this context, the aim of the research is to determine the relationship between health anxiety and cyberchondria in university students and to examine whether conscious awareness has a mediating role in this relationship. For this purpose, the research was conducted on 1321 students studying at a foundation university in Turkey. In the research, “Cyberchondria Severity Scale Short Form”, “Health Anxiety Scale” and “Conscious Awareness Scale” were used for data collection. In this research, relational screening design, one of the quantitative methods, was used. IBM SPSS 22.0 (Statistical Package for the Social Sciences) package program was used for data analysis. In the research, conscious awareness negatively and significantly affected health anxiety and cyberchondria; It was concluded that health anxiety positively and significantly affects cyberchondria. The most important and original result of the study is that the mediating role of health anxiety in the relationship between mindfulness and cyberchondria was determined. The importance of this study is that it shows that mindfulness-based interventions can be an effective tool in managing health anxiety and cyberchondria. The findings may contribute to the development of policies to reduce both individual and social health costs. In addition, it raises awareness about encouraging healthy information-seeking behaviors in the digital age.