Yüksek enflasyona sahip G20 ülkelerinde döviz kuru geçişkenliğinin analizi

Abstract

Döviz kuru değişikliklerinin fiyatlar genel düzeyi üzerinde yarattığı etkiye döviz kuru geçişkenliği adı verilmektedir. Ülkelerin dışa açıklık düzeylerinin artması ve finansal piyasaların derinleşmesi sonucunda döviz kurunun fiyatlara etkisinin tespit edilmesi önemli bir konu haline gelmiştir. Döviz kuru geçişkenliğinin enflasyon ortamı ile bağlantısı Taylor (2000) tarafından yapılan çalışma ile kurulmuştur. Enflasyonun başlıca nedenlerinin talep, arz ve döviz kurundan kaynaklanan değişiklikler olduğu kabul edilmektedir. Çalışmada aralarında Türkiye’nin de yer aldığı yüksek enflasyona sahip G20 ülkelerinde döviz kurlarından üretici ve tüketici fiyatlarına geçişe yönelik tespitlerde bulunulması; söz konusu ülkelerin bu tespitler çerçevesinde birlikte değerlendirilmesi; döviz kuru geçişkenliği açısından Türkiye’nin bu ülkeler arasındaki yerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. VAR ve VECM modellerinin kullanıldığı bu çalışmada tedarik zinciri yaklaşımı ile yurtiçi fiyatlar üzerinde arz ve talep şokları ile para politikası unsurlarının etkisi de tespit edilmiştir. Çalışmanın bulguları, yüksek enflasyon ortamının yüksek döviz kuru geçişkenliğine neden olduğu konusunda Taylor’u desteklemiştir. Ayrıca, enflasyon hedeflemesi uygulamalarının başarısının ve merkez bankalarının fiili bağımsızlığının döviz kurundan fiyatlara geçişin azalmasında önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın bulguları arasında, yüksek enflasyon ortamında döviz kuru şoklarının etkisinin kalıcı olduğu, kırılgan ekonomilerde döviz kuru geçişkenliğinin yüksek olduğu, arz şoklarının fiyatlara etkisinin enerji ithalatçısı ülkelerde yüksek olduğu, döviz kuru ve arz şoklarının fiyatlar üzerinde talep şoklarından daha yüksek düzeyde etkili olduğu da yer almaktadır. Türkiye açısından yurtiçi fiyatlardaki artışın başlıca kaynağının döviz kuru değişiklikleri olduğu ve para politikası uygulamalarının geçişkenliği azaltmada önemli bir rol üstlendiği tespit edilmiştir. The effect of exchange rate changes on the general price level is called exchange rate pass-through. As countries' openness to the outside world increases and financial markets deepen, determining the impact of exchange rates on prices has become an important issue. The link between exchange rate pass-through and the inflation environment was established in a study by Taylor (2000). It is accepted that the primary causes of inflation are changes stemming from demand, supply, and exchange rates. The aim of this study is to make determinations regarding the pass-through from exchange rates to producer and consumer prices in G20 countries with high inflation, including Turkey; to evaluate these countries together within the framework of these determinations; and to reveal Turkey's place among these countries in terms of exchange rate pass-through. This study, using VAR and VECM models, also identified the effects of supply and demand shocks and monetary policy elements on domestic prices using a supply chain approach. The study's findings supported Taylor's assertion that high inflationary environments lead to high exchange rate pass-through. Furthermore, it concluded that the success of inflation targeting and the de facto independence of central banks are important in reducing the pass-through from exchange rates to prices. The study's findings also include the persistent impact of exchange rate shocks in high inflationary environments, high exchange rate pass-through in fragile economies, a higher impact of supply shocks on prices in energy-importing countries, and a greater impact of exchange rate and supply shocks on prices than demand shocks. It was determined that exchange rate changes are the primary source of increases in domestic prices in Turkey, and that monetary policy plays a significant role in reducing pass-through.