Browsing by Author "İç, Yusuf Tansel"

Now showing 1 - 20 of 22

Afet durumunda insani yardım faaliyetlerinin modellenmesi: Sahra hastanesi için Ankara’da yer seçimi
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2021) Barutçu, İnanç; İç, Yusuf Tansel
Türkiye özellikle depremler açısından riskli olarak sınıflandırılan bir bölgede yer almakta ve yakın geçmişte meydan gelen depremler önemli ölçüde can kayıplarına ve maddi hasara sebebiyet vermiştir. Dolayısı ile afetlerden sonra verilecek olan sağlık hizmetleri can kayıplarının daha da artmasını önleme ve yaralılara zamanında müdahale etme açısından büyük önem arz etmektedir. Afet durumlarında en önemli gereksinimlerden biri insanların sağlık hizmetlerine hızlı bir şekilde ulaşmalarıdır. Bu çalışmada afet sonrasında kurulacak olan sağlık merkezinin yer seçiminin yapılabilmesi için alternatif konumlar ve çeşitli kriterler belirlenmiştir. Daha sonra VIKOR Yöntemi kullanılarak çeşitli senaryolar altında en iyi alternatiflerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Önerilen metodoloji Ankara İli Merkez İlçelerinde uygulanarak sonuçlar analiz edilmiştir. Turkey is located in a risky region in terms of earthquakes. Earthquakes that occurred in the recent past caused significant loss of life and property in Turkey. Therefore, providing suitable action plans after disasters is extremely important for limiting the further loss of life and responding to the injured promptly. One of the most crucial requirements in disaster management is the rapid access of people to health services. In this thesis, we developed alternative locations and, various criteria have been determined for the field hospital site selection after the disaster. Then, it is aimed to determine the best alternatives under many scenarios using the VIKOR method. The results are analyzed by applying the proposed methodology in the Central Districts of Ankara Province.
Alışılmamış imalat yöntemlerinin seçiminde bir karar destek sisteminin geliştirilmesi
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimler Enstitüsü, 2024) Kargın, Leman; İç, Yusuf Tansel
Bu tez çalışmasında Alışılmamış İmalat Yöntemlerinin (AİY) seçimi için bir Karar Destek Sistemi (KDS) geliştirilmiştir. Geliştirilen KDS’de öncelikle literatürde gerçekleştirilmiş çalışmalardan yola çıkarak yapılacak işlemlere uygun AİY’ler veri tabanından belirlenerek bir alternatif setinin oluşturulması sağlanmıştır. Ardından literatürde yaygın bir şekilde AİY seçiminde kullanılmış olan AHP ve TOPSIS yöntemleri bütünleşik olarak uygulanarak işe en uygun AİY’nin belirlendiği bir seçim modeli oluşturulmuştur. Sonrasında elektro kimyasal delik delme işlemi özelinde bu işlemle delinmiş deliklerin görüntülerini görüntü işleme teknikleriyle işleyen, ön eleme ve AHP-TOPSIS modeli sonucu belirlenmiş olan AİY için uygun işleme parametrelerinin de önerildiği ikinci seviye bir model KDS’ye entegre edilmiştir. Son aşamada ise görüntü işleme teknikleri ile elde edilen farklı performans yanıtlarına sahip olan farklı parametre setlerinden oluşan alternatifler TOPSIS modeline aktarılarak performans yanıtlarına kullanıcının atayacağı ağırlık değerlerine göre en uygun parametre kombinasyonunun tespitinin sağlandığı bir en iyileme modülü de KDS’ye eklenmiştir. Böylece AİY seçim sürecinin tüm değerlendirme ve analiz aşamalarını içeren bütünleşik bir KDS ortaya konabilmiştir. Geliştirilen KDS ileriki dönemlerde diğer AİY’lerin işlemler özelindeki görüntülerinin veri tabanına yüklenmesi ile diğer işlemler için de işleme parametresi değeri verebilecek bir yapıda oluşturulmuştur. KDS, Python programlama dili kullanılarak geliştirilmiş ve uygulama çalışmaları ile KDS’nin işlevselliği gösterilmeye çalışılmıştır. In this thesis, a decision support system (DSS) was developed for the selection of Nontraditional Manufacturing Processes (NTMPs). In the developed DSS, first of all, based on the studies carried out in the literature, suitable NTMPs were determined from the database, and an alternative set was created. Then, AHP and TOPSIS methods, which have been widely used in the selection of AHPs in the literature, were integrated into the DSS to determine the most suitable NTMP for the defined operation. Afterward, a second level model was integrated into the DSS, which processes the images of the holes drilled with this process with image processing techniques, specifically for the electrochemical hole drilling process, and also recommends the appropriate processing parameters as a result of the pre-screening module and AHP-TOPSIS model. In the last stage, alternatives consisting of different parameter sets with different performance responses, obtained through image processing techniques, were transferred to the TOPSIS model, and an optimization module was integrated into the DSS, which enables the determination of the most appropriate parameter combination according to the weight values assigned by the user to the performance responses. Thus, an integrated DSS that includes all evaluation and analysis stages of the NTMP selection process was developed. The developed DSS was created in a structure that can provide processing parameter values for other processes in the future by uploading process-specific images of other NTMPs to the database. DSS was developed using Python programming language, and the functionality of DSS was tried to demonstrate with application studies.
Bir sistem tasarım ve üretim firmasında eş zamanlı mühendislik uygulaması
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2016) Yavuz, Gizem; İç, Yusuf Tansel
Bu tez çalışmasında orta ölçekli savunma sanayi firması olan Akana Mühendislik A.Ş' de bir tasarım projesinde eş zamanlı mühendislik uygulaması gerçekleştirilmiştir. Firmada kalite Fonksiyon Göçerimi (KFG) uygulanarak hangi teknik isterlerin üzerinde durulması gerektiği, tasarım, üretim satın alma, kalite güvence gibi farklı fonksiyonlara yönelik çalışmaların eş zamanlı başlatılma faaliyeti ve bu çalışmanın sonunda kazanılan katma değer açısından incelenmiştir. Firmanın sürekli yeni tasarım projeleri alması, mevcut faaliyetlerle ilgili hazır veri paketinin bulunmaması, ürün veri yönetimine yönelik olarak projelerin teklif aşamasından başlayıp lojistik destek alanına kadarki bilgiyi kapsayacak şekilde bir veri tabanının bulunmaması, süreçlerin kontrolünde önemli güçlükler yaratmaktadır. Bu güçlüklerin üstesinden gelmek üzere örnek bir proje üzerinde eşzamanlı mühendislik uygulaması gerçekleştirilmiş ve çalışma sonunda kalite maliyetlerinde düşüş, yeniden yapılandırılmış organizasyon, müşteri memnuniyetinde artış, mühendislik değişiklik önerilerinde azalma, tasarım ve geliştirme dönemindeki kritik noktaların tespiti, ve erken teslimat performansında iyileşmeler elde edilebilmiştir. Akana Mühendislik A.Ş. is a medium sized enterprise which carries on a business in defense industry. In this thesis study, concurrent engineering implementation is performed as a design project in this firm. With implementing quality function deployment (QFD), we worked on design, production, purchasing, quality assurance and emphasized the needed technical issues. These different functions are analyzed under two titles such as starting a synchronous operation and earned value from all the studies. Bounds of this study are having design projects again & again and not having a current data packet. Starting from offer stage to logistic support, there are not any data packets that can be another bound for above mentioned study. At the end of this study, we got productive results such as decreasing in quality costs, reconstituted organization, increasing in customer satisfaction, ratio of suggestions are decreased for engineering change proposal, determining the critical points of design and development and gained early delivery performance.
Böbrek nakil başarısının izlenmesi için bir karar destek aracı
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2019) Arısoy, Suna; İç, Yusuf Tansel
Organ nakli son yıllarda oldukça gelişen bir tedavi yöntemi haline gelmiştir. En yaygın olarak gerçekleştirilen organ nakilleri ise böbrek ve karaciğer naklidir. Böbrek nakli kadavradan ya da canlı vericiden sağlanabilmektedir. Türkiye’de kadavra vericinin azlığından kaynaklı olarak daha çok canlı vericiden nakil sağlanmaktadır. Nakil işleminin başarılı olarak gerçekleşmesinden sonra hastanın ameliyat sonrası rutin kontrolleri büyük önem taşır. Aksi halde nakil sonrası organ kayıpları görülebilmektedir. Bu noktada hastanın bilinçli davranıp rutin testleri, ölçümleri yaptırması ve doktoru ile temasta kalması gerekmektedir. Bu çalışmada, canlı vericiden böbrek nakli gerçekleştirmiş hastaların nakil sonrası böbrek başarısı incelenmiştir. Bu amaçla Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve Tercihlerin İdeal Çözüme Yakınlık Derecelerine Göre Sıralanması Tekniği (TOPSIS) ile çok ölçütlü karar verme modeli oluşturulmuştur. Hastaların test sonuçlarında zaman içerisinde meydana gelen iyileşmeler ve kötüleşmeler doğrultusunda hastaların bireysel bazda durumlarının izlenebileceği bir model ortaya konmuştur. Modelde en kritik nokta nakil sonrası rutin testlerinin ağırlıklandırılmasıdır. Bu sebeple kriter ağırlıklandırma işlemi için nefroloji alanında uzman doktorların görüşlerinden faydalanılmıştır. Bu ağırlıklandırmalar AHP ve TOPSIS modellerine girdi olarak verilerek hasta durumlarının nakil sonrası belirli periyotlarla değerlendirilebileceği bir model önerilmiştir. Organ transplantation has become a highly developed treatment method in recent years. The most common organ transplants are kidney and liver transplantation. Renal transplantation can be obtained from cadaver or live donor. Due to a shortage of cadaveric donor in Turkey, live donor kidney transplant is done more. After the successful transplantation, the patient's routine postoperative controls have great importance. Otherwise, organ losses may occur after transplantation. At this point, the patient should act consciously and have routine tests. Additionally, the patient should stay in contact with his doctor. In this study, the renal success of patients who underwent renal transplantation from a live donor was investigated. For this purpose, multi-criteria decision making model was developed by using the Analytic Hierarchy Process (AHP) and Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) methods. In line with the improvements and deterioration of the patients' test results over time, a performance evaluation model has been put forward in which patients can be evaluated. The most critical point in the model is the weighting of the after transplantation routine tests. For this reason, the opinions of specialists in the field of nephrology were used for criterion weighting. These weightings were given as input to AHP and TOPSIS models and patient conditions were evaluated after transplantation period.
Bölgesel hava savunma için çok amaçlı konuşlanma modeli
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2019) Özdemir, Zeynep; İç, Yusuf Tansel
Bu çalışma, katmanlı hava savunma sistemi ile bir bölgenin olası hedeflerden korunması için füzelerin optimal tahsisi ve konuşlanma sorununu ele almaktadır. Bu kapsamda, etkisiz hale getirme olasılığı ve toplam maliyet unsurlarının optimize edildiği çok amaçlı model geliştirilmiştir. Konuşlanma problemi için seçilen bölgedeki çevresel unsurlar nedeni ile yerleşim yapılabilecek alan sınırlandırılmış, yerleşimin bu alan içerisinde yapılması kısıt olarak eklenmiştir. Model, Math Works’ün MATLAB R2016b programı ile kodlanarak çözülmüştür. This study focused on optimal allocation and deployment problem of missiles in order to protect a region against possible threats by Layered Air Defense System. A multi-objective model has been developed to optimize the probablity of kill and total cost. For deployment problem, in the region an area, where the settlement can be made, has been selected and deployment within this area is added to the model as a constraint.The problem has been solved by coding with MATLAB R2016B program of Math Works.
Çoklu onarım ağında onarım seviyesi analizine ilişkin önerilen yeni model ve çok amaçlı bir yaklaşım
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2021) Bıçakcı, İsmail; İç, Yusuf Tansel
Onarım Seviyesi Analizi (OSA), (i) arızalı alt bileşenin onarılıp onarılmaması ile ilgili kararın verilmesi; (ii) verilen onarım kararının hangi onarım kademesinde yapılacağı ve (iii) onarım kararı için kullanılacak gerekli kaynağın konuşlanacağı en uygun konumun belirlenmesi için kullanılmaktadır. Uçak, gemi, tank gibi stratejik önem taşıyan ve yüksek maliyetli silah sistemlerinin ömür devri süreleri uzun olmakla birlikte; ömür devri maliyetleri de son derece yüksektir. OSA, silah sistemlerinin ömür devri maliyetlerini enküçüklemede önemli bir rol oynamaktadır. Bu tez kapsamında, kaynaklarda OSA probleminin temel yapısını ele alan modellere göre daha kapsamlı ve esnek yapıda yeni bir matematiksel model geliştirilmiştir. Önerilen model, bileşenlerin alt onarım kademesindeki bir tesisten üst onarım kademesindeki önceden tanımlanmış tesise sevk edilmesine izin veren ve onarım ağındaki tesislerin konumlarını tanımlayarak her tesis arasındaki malzeme hareket yollarını belirleyen çoklu yukarı akış yaklaşımını kullanmaktadır. Önerilen modelin performansı, üretilen kıyaslama problemleri aracılığıyla test edilmiş ve sonuçlar tekli yukarı akış yaklaşımı ile karşılaştırılmıştır. Yapılan sayısal analizler sonucunda, önerilen modelin tekli yukarı akış seçenekli modelden daha etkili olduğu ve toplam onarım maliyetlerini ortalama %4,85 oranında düşürdüğü görülmüştür. Silah sistemlerinin oldukça yüksek ömür devri maliyetleri olduğu dikkate alındığında, bu oran çok önemli bir maliyet tasarrufunu ifade etmektedir. Çoklu yukarı akış yaklaşımına ek olarak, onarım süresini (malzeme teslim sürelerinden etkilenen) ve onarım maliyetlerini birlikte enküçükleyen çok amaçlı bir karar modeli önerilmiştir. Önerilen çok amaçlı model, aynı zamanda arızalı bileşenlerin sevkiyatı için karayolu, demiryolu ve hava yolu gibi farklı sevk seçeneklerini dikkate alabilmektedir. Önerilen çok amaçlı model, toplam onarım maliyetleri ile toplam onarım süresi arasındaki ödünleşmenin gösterilmesi için bir örnek problem üzerinde çözülmüş ve bu kapsamda epsilon kısıt yöntemi kullanılarak Pareto eğrisi oluşturulmuştur. Level of Repair Analysis (LORA) determines (i) the best decision during a malfunction of each product component; (ii) the location in the repair network to perform the decision and (iii) the quantity of required resources in each facility. Capital goods have long life cycles and their total life cycle costs are extremely high. LORA plays an important role in minimizing the total life cycle costs of the capital goods. Within the scope of this thesis, a new mathematical model has been developed for the LORA problem, which is more comprehensive and flexible than the other pure LORA models in the literature. The proposed model uses the multiple upstream approach that allows the transfer of the components from a location in the lower echelon to the predefined locations in the upper echelon, and determines the material movement paths between each facility, defining the facilities’ locations in the repair network. The performance of the proposed model is tested on generated benchmark problems and the results are compared with the single upstream model. As a result of computational analyses, it is concluded that the proposed model is more effective than the single upstream model and reduces the maintenance costs 4.85% on average, which means enormous cost savings when considering the total life cycle costs of capital goods. In addition to the multiple upstream approach, a multi-objective decision model that minimizes both the repair time (affected by lead times) and the repair costs is proposed. The proposed multi-objective model also considers the movement of the defective components to be performed by multiple transportation modes such as highway, railway, and airway. In order to demonstrate the trade-off between total repair costs and total repair time, the proposed multi-objective model is solved on an illustrative example and the Pareto frontier is generated by using the epsilon constraint method.
Development of a multi-criteria decision making model for the selection of appropriate robots for the aerospace industry
(2021) Celek, Osman Emre; Yurdakul, Mustafa; İç, Yusuf Tansel
Industrial robots have different capabilities and features according to their application areas and requirements. In a sector with highly specialized processes such as aerospace industry, accurate selection of an industrial robot to meet the requirements is a very complex and difficult process. The main challenge is that there are many appropriate robots for the aircraft manufacturing and assembly processes. In addition many technical criteria should be evaluated for determining the most appropriate robot among the industrial robots. In this study the MOORA and TOPSIS method, which are multi-criteria decision making methods are presented for the selection of appropriate industrial robots in the aerospace industry. A real case study related to the application of the methods is also included in the paper content.
Elektro-Mekanik aktüatörler için analitik hiyerarşi prosesi (AHP) kullanılarak güvenilirlik tabanlı bakım analizi (RCM) uygulaması
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2021) Doğan, Deniz Can; İç, Yusuf Tansel
Bu tez kapsamında güvenilirlik tabanlı bakım analizi aşamalarından biri olan Kritiklik Analizi aşamasında mevcutta kullanılan yöntemlerden farklı olarak; her bir hata modu için AHP yöntemi ile kritiklik sınıflandırılması için yeni bir model önerilmiştir. Bu yeni AHP modeli kullanılarak her bir hata modu kendi içerisinde değil, sisteme etkileri açısından (maliyet, güvenilirlik, kullanılabilirlik, kritiklik ve üretim) değerlendirilebilmiştir. Önerilen AHP yöntemi ile daha kullanışlı bir kritiklik sınıflandırılmasının yapılabileceği gösterilmiştir. Tez kapsamında; özellikle savaş uçakları için kritik öneme sahip olan sistemlerden biri olan Elektro-Mekanik Aktüatörler (Electro-Mechanical Actuators- EMA) için yeni önerilen AHP yöntemi kullanılarak kritiklik sınıflandırmasına dayalı bir güvenirlik tabanlı bakım analizi uygulaması sunulmaktadır. Elektro-Mekanik Aktüatörler uçak üzerinde gerçekleştirdiği fonksiyonlar (dahili silah yuvaları kapıları, iniş takımı kapıları, havadan havaya yakıt ikmali kapıları v.s.) gereği kritik öneme sahiptirler. Elektro-mekanik aktüatörlerin sık arıza gösterdikleri motor ve elektrik/elektronik hatalarının kritiklik analizi için yeni bir yöntem olarak AHP önerilmiş ve uygulama sonucunda elektro-mekanik aktüatörler için belirlenen A ve B sınıfı parçalar için planlı bakım öneri sistemi de geliştirilebilmiştir. In the context of this thesis, we present a new model for criticality classification using the AHP method for critical failure modes in the reliability-centered maintenance analysis stages. Using this new AHP model, we evaluate each failure mode in terms of its impact on the system concerning cost, reliability, availability, criticality, and production. We show that a more useful criticality classification can make with the proposed AHP method. Within the scope of the thesis; we offer a reliability centered maintenance analysis application based on criticality classification using the newly proposed AHP method for Electro-Mechanical Actuators (EMA), which is one of the systems that are particularly critical for fighter aircraft. Electro-mechanical actuators perform crucial functions on aircraft such as internal weapon bay doors, landing gear doors, air-to-air refueling doors, etc. We present a new method for motor and electrical/electronic failures in Electro-Mechanical Actuators. Also, we propose a predictive maintenance approach for Class A and B parts designated for electro-mechanical actuators.
Fikri ve sınai mülkiyet hakları mevzuatında yapay zekâ teknolojisi ile ilgili eksikliklerin belirlenmesi ve mevzuatın iyileştirilmesi önerileri
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2020) Atalay, Kaan; İç, Yusuf Tansel
Bu çalışmada yapay zekâ ve robotlarla ilgili olarak, fikri ve sınai mülkiyet hakları mevzuatının eksikliklerinin belirlenmesi ve mevzuatın bu kapsamda güncellenmesine ilişkin öneriler geliştirilmesi hedeflenmiştir. Yapay zekâ kavramını her geçen gün daha fazla duymaktayız ve gelişen yapay zekâ teknolojilerinin yaygınlaşması ile yapay zekâ hayatımızda daha fazla yer almaktadır. Bununla beraber yapay zekâ ürünlerinin doğuracağı hukuki süreçlere ilişkin mevzuatın geliştirilmesine duyulan gereksinim de artmaktadır. Bu çalışmada, yapay zekânın ve robotların, şiir yazması, resim yapabilmesi, müzik eseri oluşturması gibi doğacak hak sahipliği konusunda mevzuat açısından ortaya çıkabilecek potansiyel durumlar göz önünde bulundurularak, robotların cezai sorumlulukların neler olabileceğine dair saha araştırması yapılmıştır. As we are more and more subjected to the concept of Artificial Intelligence (AI) / Robotics through the media, and AI takes a more prominent place in our daily lives it becomes vital to consider, explore and make recommendations on the legal aspects of the issue. Specifically, we need to emphasize shortcomings of legislations regarding intellectual and industrial property ownership. Considering that AI application and robots are able to write poetry, invent new products, paint, create music and learn, speak or even create new languages it becomes more crucial to consider current legislations. It is the subject of this study to research, to explore and to reveal the relevance of ownership and responsibility related issues under existing law.
Finansal oranları kullanarak bankaların performanslarının değerlendirilmesi
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2018) Pehlivan, Esra; İç, Yusuf Tansel
2001 yılında yaşanan ekonomik kriz Türk Bankacılık Sektöründe önemli yapısal değişikliklerin yaşanmasını beraberinde getirmiştir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu kurulmuş ve bankaların yapısal olarak güçlenmelerine ilişkin bir takım düzenlemeler hayata geçirilmiştir. Gerçekleştirilen yapısal düzenlemeler bankaların öz sermaye yapısını güçlendirmekle birlikte aynı zamanda bankacılık sisteminin Türkiye Ekonomisindeki yerini de sağlamlaştırmıştır. Doğal olarak bu süreç içerisinde bankaların karlılıkları ve performansları da artırmıştır. Bu çalışmada, Türkiye'de faaliyet gösteren ticari bankaların en önemli performans göstergeleri olan finansal oranlar kullanılarak 2001-2017 yılları arasında performans gelişimleri incelenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP)’yle bir çok ölçütlü karar verme modeli oluşturulmuş ve bankaların finansal oranları doğrultusunda sıralanmalarının gerçekleşebileceği bir performans değerlendirme modeli ortaya konmuştur. Modelde en kritik nokta hem finansal oranların ağırlıklandırılması, hem de finansal oranlara göre bankaların gösterdikleri performansın puanlanmasıdır. Kriter ağırlıklandırma işlemi için bankacılık sektöründeki uzmanların görüşlerinden faydalanılmıştır. Ticari bankaların her bir finansal oranının puanlandırılmasında ise kartiller dikkate alınarak ve doğrusal normalizasyon işlemi uygulanarak iki farklı yöntem kullanılmıştır. Her iki yöntemle elde edilen bulgular AHP modeline girdi olarak verilerek banka sıralamaları yıllara göre değerlendirilmiş, bankaların performanslarındaki değişimler nedenleri ile analiz edilmeye çalışılmıştır. The economic crisis experienced in 2001 brought about significant structural changes in the Turkish Banking Sector. The Banking Regulation and Supervision Agency (BRSA) has been established and a number of regulations regarding the structural strengthening of banks have been put into practice. These structural arrangements reinforced banks and their equity structure and secured the place of the banking system into Turkey’s economy. Naturally, the profitability and performance of the banks have also increased during this period. In this study, performance improvements between the years 2001-2017 have been studied regarding the most important performance indicators using the financial ratios of commercial banks operating in Turkey. For this purpose, a multi-criteria decision-making model has been established with the Analytical Hierarchy Process (AHP) method and a performance evaluation model has been put forward in which banks can be ranked according to their financial ratios. The most critical point in the model is the weighting of financial ratios as well as the scoring of the banks according to their performances. The criterion weighting process was based on the opinions of experts in the banking sector. Two different methods have been used in the scoring of financial ratios of commercial banks, taking into account the quartiles and applying linear normalization process. Findings obtained by both methods were given as input to the AHP model and bank rankings were evaluated according to years and the reasons of the performance changes of the banks were tried to be analyzed.
Havacılık alanında kullanılan kritik parçalara uygun alüminyum malzeme seçimi için örnek bir çalışma
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimler Enstitüsü, 2023) Hamzaoğlu, Burak Meriç; İç, Yusuf Tansel
Havacılık alanında hafiflik gereksinimi nedeniyle alüminyum parçalar yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak hafifliğin yanı sıra aynı zamanda mukavemet özellikleri de üst düzeyde olması gereken kritik önemde parçalarda geliştirilmektedir. Bu durumda korozyon direnci, yüksek sıcaklıklara dayanım, işlenebilirlik vb. Özelliklerde eklendiğinde birbirinin alternatifi olabilecek birçok alüminyum malzeme arasından bir seçim yapılması zorluğu ortaya çıkmaktadır. Bu zorluğun üstesinden gelebilmek için yukarıda sıralanan birçok özelliği bir arada dikkate alan ve sonuçta ilgili kritik parça için en uygun alüminyum malzemeyi kullanıcıya önerecek bir modelin geliştirilmesi, bu süreçteki zorlukların üstesinden gelinmesinde kullanışlı bir aracı ortaya koyabilecektir. Bu tezde bu amaca yönelik bir malzeme seçim modeli önerilecek ve havacılık alanında örneklerle modelin çalışması gösterilecektir. Havacılık sektörü gerek ticari uçak üretimi gerekse askeri alandaki uçak/helikopter üretimleri açısından hızla gelişmektedir. Bu gelişim beraberinde daha kaliteli ve uygun malzemelerle bu araçların üretimini zorunlu kılmakta, rekabetin etkisi ise bu durumun mümkün olabilecek en düşük maliyetle gerçekleştirilmesi zorunluluğunu beraberinde getirmektedir. Dolayısıyla havacılık alanında özellikle kritik öneme sahip parçaların üretilmesinde birbirinin alternatifi olabilecek malzemeler içerisinden en uygun olanının seçilmesini sağlayacak modellerin geliştirilmesi bu alanda çalışan profesyonellere yol gösterici nitelikte olabilecektir. Bu amaçla tezde bulanık TOPSIS yöntemi uygulanmış ve alternatif alaşımların sıralanması sonucunda uygun alternatifler belirlenmiştir. Aluminum parts are widely used in aviation because of the need for lightness. However, in addition to lightness, it is also developed in critically important parts that must have high strength properties. In this case, corrosion resistance, resistance to high temperatures, and workability has been investigated. When added in the features, it becomes difficult to choose among many aluminum materials that can be alternatives to each other. In order to overcome this difficulty, the developed model that takes into account many of the features listed above and ultimately recommends to the user the most suitable aluminum material for the relevant critical part will be a useful tool in overcoming the difficulties in this process. A material selection model will be proposed in this thesis for this purpose, and the decision-making model is demonstrated with examples in the field of aviation. The aviation industry is developing rapidly in terms of both commercial aircraft production and military aircraft/helicopter production. This development necessitates the production of these vehicles with better quality and suitable materials, and the effect of competition brings with it the necessity of realizing this situation at the lowest possible cost. Therefore, the development of models that will enable the selection of the most suitable materials among alternative materials, especially in the production of critical parts in the field of aviation, will be a guide for professionals working in this field. For this purpose, the fuzzy TOPSIS method is applied in the thesis, and suitable alternatives are determined as a result of ranking the alternative alloys.
Hibrit otomobillerin seçimine yönelik bir modelin geliştirilmesi
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2018) Şimşek, Esra; İç, Yusuf Tansel
Sürekli artan dünya nüfusu, şehirleşme ve sanayileşmenin çok büyük etkisiyle enerji ihtiyacımız her geçen gün artmakta fakat buna paralel olarak aynı kolaylıkta bu ihtiyaç karşılanamamaktadır. Talep edilen enerjinin arzı için ülkeler farklı kaynak araştırmaları yapıp bunlara başvurmaktadır. Bu nedenle teknoloji de süratle gelişmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle araç yoğunluğu artmakta buna bağlı olarak karbon gibi zararlı gazlar atmosfere salınmaktadır. Kıtlaşan enerji kaynaklarından dolayı petrol fiyatları artmakta, enerji pahalılaşmakta, kullanılan zararlı maddelerle doğaya zarar verilmekte ve küresel ısınmaya neden olunmaktadır. Ülkelerin bu durumlara karşı önlem almak amacıyla yaptığı çalışmalar bu zararlı etkenleri azaltmaya yöneliktir. Bu kapsamda bazı hukuksal düzenlemeler getiriyor ve buna yönelik araç üretimlerine izin veriyor hatta bu araçlara vergi indirimi sağlıyorlar. Bu doğrultuda hibrit otomobillerin seçimine yönelik çok ölçütlü karar verme yöntemiyle bir modelin geliştirilmesine yönelik bir tez çalışması sunulmaktadır. Bu çalışmayla en uygun şartlarda en verimli aracı seçmek hedeflenmiştir. Bu çalışmada geleneksel TOPSIS modeli ve çalışma penceresi yaklaşımı uygulanmaktadır. Çalışmanın sonucunda klasik TOPSIS yöntemi yerine, ÇP’nin kullanımı daha doğru sıralama sonuçları verebilmektedir. Our energy requirement increases day by day with the huge effect of the monotone increasing world population, urbanization and industrialization. As a result, the needs for the energy cannot be satisfied with the suitable resources. For the supply of requested energy, the governments investigate different suitable energy sources. For this reason, technology develops rapidly. With the progress of technology vehicle density increases and this causes the atmospheric release of harmful gases like carbon. Because of the running short of the energy sources; oil prices increase, the energy prices become higher, and the using of the harmful materials such a crude oil increase the global warming. The governments studies for the purpose of taking precautions against these situations are aimed at reducing these detrimental effects. In this context they put up some legal arrangement and allow the production of hybrid vehicles in the direction of their studies even they debate these vehicles. In this direction a study is carried out towards being developed a model towards choosing hybrid vehicles with the method of multiple criteria decision making. By this means, it is aimed to choose the most suitable vehicle under the most applicable conditions. In this study, traditional TOPSIS model and Operating Window approach are applied. As a result of the study, instead of the classical TOPSIS method, the use of operating window in critical criteria can yield more accurate sorting results.
J-tipi ısıl çift kalibrasyonunda sıcaklık kuyusu ısı dağılımı kaynaklı belirsizliğin azaltılması
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2017) Erbil Çakır, Zeynep; İç, Yusuf Tansel
Bu çalışmada, J tipi ısıl çift kalibrasyonunu iyileştirme amacıyla, sıcaklık kuyusu ısı dağılımı kaynaklı belirsizliği düşürmek için Taguchi yöntemi ile deney tasarımı gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, ısı dağılımını etkilediği düşünülen parametreler belirlenmiş, sıcaklık kuyusu ve uygun uçlar (insertler) kullanılarak deneyler gerçekleştirilmiştir. J-tipi ısıl çift kalibrasyonu, sıcaklık kuyusu, kuyu içindeki hazneye yerleştirilen ve ısı transferini sağlayan uç ve standart ısıölçer ile gerçekleştirilmektedir. Isıl çift de standart ısıölçer gibi uç içinde kendine ayrılan haznelerden birine yerleştirilmektedir. Deney kapsamında, sıcaklık kuyusu istenen sıcaklığa ayarlanmakta, sıcaklık istikrarlı hale geldiğinde ısıl çift ve standart ısıölçerden sıcaklık okuması yapılmaktadır. Standart değerine göre ısıl çift kalibrasyonu gerçekleştirilmektedir. Uç ise taşıma ve iletim mekanizmalarıyla sıcaklık kuyusu ile standart ısıölçer ve ısıl çift arasındaki ısı transferini gerçekleştirmektedir. Isı dağılımındaki sıcaklık salınımının, ısınan havanın yükselerek uç ile ısıl çift arasında kalan boşluklardan kaçması sonucu oluştuğu görülmüştür. Bu kapsamda, sıcaklık salınımını düşürebilmek için belirlenen deney parametreleri ile Taguchi yöntemi kullanılarak deneyler gerçekleştirilmiştir. Kullanılan parametreler sırasıyla, uç malzemesi, ısıl çift daldırma derinliği ve ucun içindeki haznenin geometrisidir. Çalışma sonucunda ısıl çift kalibrasyonunda sıcaklık kuyusu ısı dağılımını en az seviyeye indiren parametre değerleri elde edilmiştir. In this study, design of experiments by Taguchi method have been performed in order to reduce temperature oscillation arised uncertainty during calibration of J-type thermocouples. Within the scope of this study, parameters which are assumed to effect temperature oscillations have been determined and necessary experiments have been conducted using temperature well and proper inserts. Calibration of a J-type thermocouple is performed using a temperature well, an insert located inside the temperature well and standard thermometer which is further located inside the hole in the insert. Thermocouple is also located inside the insert. During the experiment, temperature well is adjusted to the desired temperature at which the calibration is performed and readings from both the thermocouple and standard thermometer are acquired when the temperature inside the temperature well is stabilized. Calibration process is finalized based on the readings from both the thermocouple and the thermometer. Moreover, the insert inside the temperature well provides the heat transfer between the walls of the temperature well and standard thermometer and the thermocouple which is being calibrated. The reason of the temperatue oscillations during calibration is assumed to be the heat flux between the temperature well, insert and thermocouple. Therefore, a series of controlled experiments has been conducted in order to reduce the temperature oscillations by using proper independant parameters and Taguchi orthogonal array (L9) . The variables are insert material, thermocouple immersion depth and the geometry of the receptacles inside the insert. As a result of the study, values for parameters which results in best possible temperature homogeneity for temperature well is achieved.
Küçük ve orta ölçekli firmalar için dış ticaret performans faktörlerinin değerlendirilmesi: Ankara ivedik osb için bir durum analizi
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2016) Apaydın, İrem; İç, Yusuf Tansel
Ülkemizde son on yılda gerçekleşen ekonomik gelişmelere paralel olarak dış ticaret hacmi ve bağlantılı olarak cari işlemler dengesindeki açık günümüzde ülkemizin en önemli ekonomik unsurlarından biri haline gelmiştir. Özellikle ülkemizin ihracat potansiyelinin teklonoji yoğun ürünlere odaklandırılmasıyla dış ticaret açığının ve dolayısıyla cari işlemler açığının kapatılması en öncelikli hedeflenlerden bir tanesidir. Bu doğrultuda tez kapsamında Ankara ivedik organize sanayi bölgesinde faaliyet gösteren firmalara uygulanmış olan anketlerden elde edilen veriler kullanılarak özellikle küçük ve orta ölçekli firmaların ihracat yeteneklerini geliştirmeleri konusunda hangi faktörlerin önemli olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda firmaların gelecekteki ihracat potansiyellerini artırmada öncelik vermeleri gereken unsurların ortaya konması hedeflenmiştir.
A New Multi-response Taguchi-Based Goal Programming Model for Sustainable Turning Process
(2021) İç, Yusuf Tansel; Akkoc, F. Selin; Gumusboga, Nergis; Balli, Zeynep; 0000-0001-9274-7467; AGE-3003-2022
Nowadays, researchers have focused on manufacturing processes that extensively consume energy. Low-carbon production, purposing to reduce carbon emission, is a hot topic in the literature. This paper presents an integrated Taguchi goal programming (GP) model of quantifying carbon emissions of a conventional turning process. The study also investigates the breakdown of the turning machine tool sub-systems that contribute to the overall carbon emissions of a turning process, such as cutting tools, electricity, workpiece, cutting tool material specifications, and chip disposal. We developed a model for quantifying the carbon emissions from individual sub-systems. Also, we integrate the Taguchi model and GP to determine the values of the factors that achieved a sustainable turning process. In this paper, a different perspective from the literature-based carbon emission optimization studies is developed. Hence, a sub-cutting factor (parameter) level-based optimization study that searches the more sensitive parameter ranges for the turning process is presented. So, Taguchi's principle-based GP model is an appropriate way to reach this objective.
Petri net ile bir esnek üretim sisteminin modellenmesi ve analizi
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimler Enstitüsü, 2023) Bulca Kayahan, Fatıma Büşra; İç, Yusuf Tansel
Üretim sektöründe gün geçtikçe ortaya çıkan teknolojik ve ekonomik gelişmelerle birlikte güçleşen rekabet ortamında işletmelerin sürekli değişen ürün talep ve çeşitlerini zamanında karşılayıp hızlı cevap verebilmeleri zorunluluğu doğmuştur. Bu rekabet ortamında yerini koruyup geliştirmek isteyen firmaların belirtilen piyasa değişikliklerine hızlı ve etkili bir şekilde uyum sağlayabilmesi için sahip oldukları üretim sistemlerini söz konusu şartlara uyumlu hale getirmeleri gerekmektedir. Bu da üretim sistemlerinde “esneklik” kavramını ortaya çıkarmaktadır. Esneklik çok boyutlu bir kavram olmakla birlikte üretilen parça çeşitliliğinin fazla olması ve bunun yanında sürekli değişim gösteren piyasa isteklerine hızlı ve etkili bir şekilde cevap verebilme yeteneği olarak tanımlanabilir. Günümüz dinamik, belirsiz ve rekabetçi piyasa koşullarının üretim sistemlerinde esnekliği bir gereklilik haline getirmesi nedeniyle “Esnek Üretim Sistemleri” (EÜS) güçlü bir rekabet aracı olarak çağdaş üretim sistemleri arasında öne çıkmaktadır. EÜS otomasyon yoğun, personel müdahalesini en aza indiren, bilgisayar destekli makineler tarafından desteklenen ve otomatik programlanabilen taşıma sistemleri, robotlar ve konveyörlerden oluşan birden fazla adette ve çeşitte parçayı etkin bir şekilde üretebilen sistemlerdir. Bu tür kompleks sistemlerin modellenmesi ve analizi güçlü modelleme araçları gerektirir. Bu çalışmada bir esnek üretim hücresi (EÜH), “Petri ağları” (PA) modelleme aracı kullanılarak modellenmiş ve performans analizleri gerçekleştirilmiştir. Ele alınan PA yöntemi; hem sistem verimliliği, hem de sistem etkinliği analizini mümkün kılar. Geleneksel matematiksel yöntemler ile tanımlamanın zor olduğu karakteristik özellikler gösteren EÜH gibi kompleks sistemleri güçlü matematiksel özellikleri sayesinde kolaylıkla tanımlayan cebirsel sonuçlar elde edip farklı matematiksel araçlar geliştirilmesine imkan tanıyan ve diğer grafiksel gösterim yöntemlerinden farklı olarak daha anlaşılır ve ayrıntılı bir şekilde mantıksal etkileşimleri ortaya koyabilen PA, bu özellikleri ile güçlü bir modelleme aracıdır. Karmaşık mekanik sistemlerde hidrolik, pnömatik, elektriksel nedenlerle meydana gelen güç kayıpları, bu sistemlerde belirsizlik durumuna sebebiyet verir. Stokastik değişkenlikle açıklanamayan bu belirsizlikler “bulanık modellerle” tanımlanabilir. Çünkü EÜS’lerdeki girdi/çıktı parametrelerindeki bazı belirsizlikler sadece kesin olmayan ölçümlerden kaynaklanmaktadır. Bu çalışmada EÜS’lerde işlem sürelerinde meydana gelen belirsizlikler için “bulanık küme teorisi” kullanılarak parametrelerin bulanıklaştırıldıktan sonra sisteme entegre edilebileceği düşünülmüştür. Ayrıca bulanık parametreler kullanılarak oluşturulan modelin sistemin gerçek yapısını yansıtma derecesini ölçmek amacıyla ele alınan EÜH, üç farklı yaklaşımla modellenmiştir. İlk modelleme yaklaşımında bulanık parametre kullanılmamışken, ikinci modelleme yaklaşımında sadece bazı parametreler bulanıklaştırılmıştır. Önerilen üçüncü yaklaşımda ise, benimsenen bulanık küme teorisi ile modeldeki tüm belirsiz parametreler bulanıklaştırılmıştır. Geliştirilen yöntem bir EÜH’nin modellenmesi ve performans analizinde kullanılmıştır. Bu amaç doğrultusunda MATLAB PN Toolbox programından yararlanılmıştır. Sonuçlar, bulanık parametrelerin kullanıldığı “Bulanık Geçiş Zamanlı PA Model” inin sistemi en doğru şekilde yansıtan model olduğunu göstermiştir. In the competitive environment, which has become more difficult with the developments emerging day by day in the manufacturing sector, it has become necessary for enterprises to meet the ever-changing product demands and varieties in a timely manner. Companies that want to maintain their position in this competitive environment need to adapt their production systems to these conditions in order to adapt effectively to the specified market changes. This reveals the concept of “flexibility” in production systems. Due to the fact that today's dynamic and uncertain market conditions related to flexibility capabilities systems, “Flexible Manufacturing Systems” (FMS) standouts as a powerful competitive tool considering this challenging task. FMSs are systems that include automated systems with minimum personnel intervention, computer-aided machines, material-handling systems, robots, and conveyors that can be programmed automatically. Modeling and analysis of such complex systems require powerful tools. In this study, a flexible manufacturing cell (FMC) was modeled using the "Petri nets" (PN) tool, and performance analyzes were performed. Considered PN method; shows characteristics that are difficult to describe with traditional mathematical methods, easily defining such complex systems, thanks to its strong mathematical features, allowing to development of different mathematical tools by obtaining algebraic results, and being different from other graphical representation methods. Power losses that occur due to their nature in complex mechanical systems cause uncertainty in these systems. These uncertainties, which cannot be explained by stochastic variability, are defined by “fuzziness”. Because some uncertainties in input/output parameters in FMSs arise only from imprecise measurements. In this study, it’s thought that the parameters can be integrated into the system after fuzzification by using the "fuzzy set theory" for the uncertainties occurring in the processing times in FMSs. In addition, FMC was modeled with 3 different approaches in order to measure the degree to which the model created using fuzzy parameters reflects the real structure of the system. While no fuzzy parameter was used in the first modeling approach, only some parameters were blurred in the second modeling approach. In the proposed third approach, all uncertain parameters in the model are blurred with the adopted fuzzy set theory. The developed method was used in modeling and performance analysis of an FMC. For this purpose, the MATLAB PN Toolbox program was used. The results showed that the "Fuzzy Transition Timed PN Model", in which fuzzy parameters are used, is the model that most accurately reflects the system.
Petrol doğalgaz jeotermal sondaj sektöründe ISO 9001:2008 kalite yönetim sisteminin kurulması
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2015) Gökpınar, Ece; İç, Yusuf Tansel
Sondaj Sektöründe kalite yönetim sistemi kurulmasının amacı temelde kaliteli hizmet sağlayarak müĢteri memnuniyeti sağlamaktır. Türkiye’de bu kapsamda faaliyet gösteren firmalardan söz konusu sisteme göre sadece tek bir firma belgelendirme çalıĢmasını tamamlamıĢ olup, henüz diğer firmalarda bu kapsamda belgelendirme yapılmamıĢtır. Bu çalıĢma içerisinde söz konusu firmada “ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi” standardına göre oluĢturulmuĢ olan kalite yönetim sistemi çalıĢmaları ayrıntılı olarak ele alınmıĢtır. Ayrıca tez çalıĢmasında ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi (KYS)’ne geçiĢ sonrası firmada elde edilen olumlu geliĢmeler TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution ) yöntemi kullanılarak ortaya konmuĢtur. TOPSIS yöntemi sonuçlarına göre ISO 9001 KYS’ne geçiĢ öncesi 2012 yılı firma performansı ile ISO 9001 KYS’ne geçiĢ sonrasında 2014 yılı firma performansında önemli bir geliĢme gözlenmiĢtir. Bu tez çalıĢmasının amacı Türkiye’de Petrol, Doğalgaz, Jeotermal Sondaj sektöründe faaliyet gösteren firmalara sistemin baĢtan sona nasıl kurulduğunu anlatarak onlara rehber niteliğinde faydalanabilecekleri bir doküman sağlamaktır. The purpose of establishing a quality management system in the drilling sector basically is to ensure customer satisfaction by rendering quality services. In Turkey, only one of the companies operating in that field completed its certification process in accordance with the system in question, however other companies do not yet have the certification in this regard. In this study, the quality management system operations of the company in concern which was formed in accordance with "ISO 9001 Quality Management System" standard’s conditions are discussed in detail. Employing the Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) method, this study also outlines the positive outcomes and contributions of the ISO 9001 Quality Management System after it was in full function within the company. As per the TOPSIS Method results, significant improvements regarding the company performance were achieved after the ISO 9001 Quality Management System in 2014 in comparison to 2012, where the system had not been set up yet. The purpose of this thesis is to explain the companies operating in Petroleum, Natural Gas and Geothermal Drilling industry in Turkey how the system is entirely established and to provide them with a guideline document which they can benefit from.
Plastik boru üretimi yapan bir firmada ıso 9001:2015 kalite yönetim sisteminin kurulması
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2017) Yeşiloğlu, Arife Gül; İç, Yusuf Tansel
Plastik boru üretimi yapan firmada mevcut kalite yönetim sistemi olan ISO 9001:2008 standardının revize olması ile yeni standart ISO 9001:2015'e uygun kalite yönetim sisteminin kurulması gerekmektedir. Bu çalışmada XYZ Ltd. Şti. olarak adlandırılan firmada ISO 9001:2015 standardına göre kurulumu gerçekleştirilen kalite yönetim sistemi ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Ayrıca kalite yönetim sisteminin gerekliliklerinden detaylarıyla bahsedilmiştir. Bu çalışma doğrultusunda firmada 2015 standardına geçiş sonrasında kalite yönetiminde iyileşme düzeyi, ÇÖKV (Çok Ölçütlü Karar Verme) tekniklerinden olan TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) yöntemi ile değerlendirilmiş ve uygulamanın firmaya önceki yıllara göre katkı sağladığı görülmüştür. Bu tez, imalat sektöründeki firmalara, ISO 9001:2008 standardının yerine geçen ISO 9001:2015 standardının kurulumuna ve yeni versiyonun getirdiği yenilik ve değişikliklerin anlaşılması konusunda yardımcı olması amacıyla hazırlanmıştır. At the plastic pipe manufacturing company, establishing a quality management system conforming to the new standard ISO 9001: 2015 with the revision of the existing ISO 9001: 2008 quality management system is necessary. In this study, the quality management system that is installed according to ISO 9001: 2015 standard is discussed in detail in the company called XYZ Ltd. Sti. In addition, the requirements of the quality management system are mentioned in detail. In this study, the level of improvement in quality management after the transition to the 2015 standard at the firm, it was evaluated by TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) method which is one of the MCDA (Multiple Criteria Decision Making) techniques and it is seen that the application contributes to the firm according to previous years. This thesis has been prepared to help companies in the manufacturing sector to establish the ISO 9001: 2015 standard instead of the ISO 9001: 2008 standard and to understand the innovations and changes introduced by the new version.
Prefabrik modüler yapı üreten firmaların teklif hazırlamasında kullanılacak bir maliyet hesaplama sisteminin geliştirilmesi
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2016) İçli, Berksu; İç, Yusuf Tansel
Şantiye kurulumları öncesinde sahada çalışacak olan beyaz ve mavi yaka personele ait geçici yatakhane, yemekhane ve ofis ihtiyacı söz konusudur. Müteahhit firmalar, mobilizasyon kampı ihtiyaçlarını, prefabrik modüler yapı sistemlerini kullanarak ekonomik ve hızlı bir şekilde çözümleme yoluna gitmektedirler. Müteahhit firma, projenin büyüklüğü ölçeğinde çalıştıracağı beyaz ve mavi yaka personel sayısıyla orantılı prefabrik çözüm talebinde bulunur. Hazırlanan mimari çözümlerde ise yapıların şantiye sahasına göre konumlandırılmasından dolayı mimari değişkenlik söz konusudur. Müşterinin talep ettiği mimari doğrultusunda, yapıda kullanılacak malzemeler teknik şartnameye göre eğer yoksa da firmanın standart üretimine göre maliyetlendirmektedir. Bu işlem gerçekleştirilirken stoktan kullanılması gereken hammaddeler kontrol edilmektedir. Stok miktarı yetersizse iki durum söz konusudur: İlki, yetersiz hammaddelerin tedarik süreci başlar ve yapı maliyeti elde edilirken tedarik süresi, teslim zamanına eklenir. İkinci alternatif ise mevcut hammadde ile yapıyı oluşturacak bina sistemleri ve teknik özellikleri karar vericinin bilgisine sunulmaktadır. Müşteriye sunulacak alternatif senaryolarla, pazarlığa esas teşkil edecek gerçekçi fiyat ve gerçekçi teslim tarihlerini kapsayan, gerekiyorsa alternatif çözümün de bulunduğu teklif dosyası (teklif şartları, teklif fiyatı ve teknik özellikler ile birlikte) geliştirilen maliyet sistemi ile elde edilmiştir. Bu sayede; teklif süreci ve stok yönetimi konularında firmadaki verimlilik arttığı gibi karar vericiye de büyük kolaylık sağlamaktadır. Bunun yanı sıra taleplerin hızlı ve alternatifli cevaplanması müşteri ile olan ilişkileri güçlenirken firmanın da pazar payını arttırmaktadır. One of the many concerns faced by contractors prior to commencement of a construction site, is the need for temporary living accommodation, dining halls and offices for the on-site white and blue-collar workers. To resolve their needs quickly and economically, contracting companies invariably resort to use prefabricated modular building systems. Depending on the size of the project, the contracting company requires a prefabricated solution commensurate with the number of white and blue-collar workers it will employ. As for the prepared architectural solutions, an architectural change is possible since the buildings are located in accordance with the characteristics of the construction site. In line with the design requested by the client, the materials that need to be used in the structure are assessed in line with the technical specifications. If they don’t have any prior technical specifications company’s standard production will be used. While this procedure is being carried out, the raw materials that will be used from existing stocks are checked. If stock quantities prove to be insufficient, there are two alternative ways to proceed: In the first one, the process of procurement of the inadequate supply of raw materials is initiated and in addition to the construction costs, the lead time is added to the project delivery time. The second alternative is to present the lowest-cost structure and technical specifications possible with the current available raw materials to the decision-makers. The quotation (together with the offer conditions, the offer price and technical specifications) comprising the alternative scenarios to be presented to the customer, the realistic cost and realistic delivery deadlines, which are to serve as a basis for negotiation and, if needed, include alternative building system solutions, is a result of the cost estimation analysis system that has been developed. In this way, company efficiency is increased with regard to those issues such as the bidding process and inventory management, while offering great convenience to decision-makers. Furthermore, responding to demands quickly, and providing alternatives, strengthens the relationship with the customer and increases the market share of the company.
Türkiye ekonomisinin büyüme tahminine yönelik bir çalışma
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2018) Civelek, Hakan; İç, Yusuf Tansel
Bir ülkenin bir dönem içinde ürettiği mal ve hizmet miktarında gerçekleşen artışlar olarak tanımlanan ekonomik büyüme, ülkelerin en önemli makroekonomik göstergelerinden biridir. Ekonomik büyüme genellikle reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’daki artış şeklinde ifade edilmektedir. Ekonomik büyüme tahmini, ülkeler veya uluslararası kuruluşlar tarafından, gelecekte yaşanabilecek gelişmeleri önceden görebilmek için yapılmaktadır. Böylece karar vericiler gelecekte yaşanabilecek durumlara karşı erken politikalar geliştirebileceklerdir. Ekonomik büyümeyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve büyüme tahmini çalışmalarında sıklıkla zaman serisi analizleri ve ekonometrik yöntemlerin kullanıldığı görülmektedir. Bu çalışmada ekonomik büyüme tahmini için deney tasarımı yöntemlerinden birisi olan Faktöriyel Tasarımlardan yaralanılmıştır. Analiz için öncelikle büyüme üzerinde etkili olduğu düşünülen bazı faktörlerden aralarında ilişki bulunanlar korelasyon analizi yardımıyla elenmiş ve enflasyon oranı, işsizlik oranı, sanayi üretim endeksi, dış ticaret hacminin GSYiH’ya oranı, ve brüt dış borç stokunun GSYiH’ya oranı analizde bağımsız faktörler olarak ele alınmıştır. Çıktı olarak ise GSYiH’daki değişim oranı dikkate alınmıştır. 2005-2017 yılları arası için veri seti oluşturulmuş ve analiz edilmiştir. Analiz sonucunda regresyon modeli belirlenmiştir. Bu regresyon modeli kullanılarak MS Excel Solver yardımıyla belirlenen bir büyüme oranı için faktörlerin alması gereken değerler örnek olarak hesaplanmıştır. Economic growth, defined as increases in the amount of goods and services produced by a country in a given period, is one of the country's most important macroeconomic indicators. Economic growth is usually calculated as the increase in real Gross Domestic Product (GDP). Estimation of economic growth is made by countries or international organizations in order to predict the future cycle of the economy of the country. Thus, decision makers will be able to develop early policies against future situations. It is observed that time series analysis and econometric methods are frequently used in the determination of the factors affecting economic growth and growth estimation studies. In this study, factorial designs, one of the experimental design methods, were used to estimate economic growth. For the analysis, the correlation among the factors that are considered to be effective on growth was eliminated with the help of correlation analysis and the ratio of inflation rate, unemployment rate, industrial production index, foreign trade volume to GDP and the ratio of gross external debt stock to GDP was considered as a factor in the analysis. The rate of change in GDP is taken into account as output. Data sets for 2005-2017 were collected from government’s websites. As a result of the analysis, a regression model was determined. Using this regression model, for the growth rate determined with MS Excel Solver, the values that factors should take are calculated as an example.