Türkiye’de Gruplarla Sosyal Hizmet Müdahalelerine İlişkin Deneysel Araştırmalar: Sistematik Derleme

Abstract

Özet Amaç: Bu çalışma Türkiye’de grupla sosyal hizmet uygulamalarına ilişkin yapılmış araştırma makalelerini sistematik bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Türkiye’de grupla sosyal hizmet alanında yapılan deneysel araştırmaları inceleyen sistematik bir derlemedir. Bu sistematik derleme kapsamında, 2004–2024 yılları arasında yayımlanan Türkçe makaleler Google Scholar, Ulakbim TR Dizin, Web of Science ve DergiPark veri tabanlarında PRISMA protokolü doğrultusunda taranmış ve uygun kriterleri karşılayan 24 makale incelemeye alınmıştır. Veriler, araştırmacılarca hazırlanan inceleme formuyla toplanıp yapılan grup çalışmaları betimsel ve müdahale özellikleri açısından analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen makalelerin büyük çoğunluğunun 2016 sonrası yayımlandığı ve en fazla yayının 2018 ve 2020 yılında gerçekleştiği belirlenmiştir. Araştırmaların yarıdan fazlası nicel desende yapılmıştır. Çalışmalarda; sosyal hizmet bölümü öğrencileri, ergen kızlar, kadın hükümlüler, depresyon tanısı almış bireyler, diyaliz hastaları, sığınma evindeki kadınlar, huzurevi sakinleri, şehit aileleri ve ruh sağlığı profesyonelleri gibi farklı müdahale alanlarını temsil eden gruplarla çalışıldığı görülmüştür. Tüm grup çalışmaları yüz yüze gerçekleştirilmiş ve büyük çoğunluğu küçük gruplarla yürütülmüştür. Müdahale temaları arasında özsaygı, iletişim, problem çözme, sosyal destek, umutsuzluk, travma sonrası gelişim ve kişisel güçlenme öne çıkmıştır. Çalışmaların çoğunda grup süreci sonrası olumlu gelişmeler tespit edilmiş ve değerlendirme araçlarıyla bu gelişmeler ölçülebilir biçimde raporlanmıştır. Sonuç: Elde edilen bulgular, grupla sosyal hizmet müdahalelerinin Türkiye’de farklı müracaatçı gruplarla yapıldığını ve özellikle psiko-sosyal destek alanında işlevsel sonuçlar ürettiğini göstermektedir. Ancak çalışmaların büyük kısmının genç ve çocuklara odaklanması, diğer dezavantajlı gruplara (kadınlar, kronik hastalar, engelliler, yaşlılar vb.) yönelik müdahalelerin henüz sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, grup temelli sosyal hizmet uygulamalarının çeşitlendirilmesi ve farklı hedef gruplara yaygınlaştırılması gerekliliğine işaret etmektedir.