Beyin Bağırsak Aksının İştah Mekanizmasını Düzenleyen Hormonlar ve Nörotransmitterler Aracılığıyla Hedonik Açlık Üzerinde Etkisi

Abstract

Beyin-bağırsak aksı; santral sinir sistemi (SSS), enterik sinir sistemi (ENS) ve bağırsak mikrobiyotası arasındaki çift yönlü iletişimi ifade eder. Bu iletişim nöro-endokrin faktörler (adrenal medulla ve korteksten üretilen), SSS, sempatik, parasempatik ve ESS’i kapsayan karmaşık bir ağ tarafından sağlanır. Beyinbağırsak aksı ardındaki mekanizmalar hâlâ belirsizdir fakat beyin-bağırsak aksı arasındaki çift yönlü iletişim metabolizma homoeostazı, enerji dengesi, iştah regülasyonunun yanı sıra motivasyonel süreçler ve gıda ödül sinyalinin devreye girdiği hedonik beslenme davranışını da düzenlemektedir. Herhangi bir enerji ihtiyacı olmaksızın haz amacıyla sadece lezzetli besinlerin tüketiminin söz konusu olduğu beslenme davranışı ‘Hedonik Güdümlü Yeme Davranışı’ olarak tanımlanmaktadır. Hedonik beslenme davranışını etkileyen birçok faktör bulunmakla birlikte beyin-bağırsak aksının herhangi bir evresinde oluşabilecek düzensizlikler, normal koşullar altında gıda alımını düzenleyen faktörleri (mezolimbik dopaminerjik yolak, gastrointestinal ve adipoz doku hormonları, endokannabioid sistem) olumsuz etkileyerek hedonik güdümlü yeme davranışının artışına böylelikle aşırı yeme durumuna sebep olabilir. Bu derlemede beyinbağırsak aksı ve hedonik açlık arasındaki ilişki incelenecektir.