Browsing by Author "Sever, Hayri"

Now showing 1 - 7 of 7

Coğrafi bilgi sistemlerinde geometri sınıf kütüphanesi
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2006) Hacıömeroğlu, Murat; Sever, Hayri;
Cografi Bilgi Sistemleri (CBS) dünyada ve ülkemizde sürekli gelisen bir ilgi alanı halindedir. Cografi Bilgi Sistemlerinde verilerin yapısı diger sistemlerden bazı farklılıklar göstermektedir. CBS’ler de veriler konumsaldır (konumsal geometriler) ve geleneksel yöntemlerle islem yapmak zordur. Birçok arastırmacı geometrik yapılar ve aralarındaki iliskileri tanımlamak için çalısmalar yapmıstır. Bu çalısmalar nihayet günümüzde ihtiyaçları karsılayabilecek bir standarda kavusmustur. Geometrik yapıları ve aralarındaki iliskileri, geçmis çalısmalar temelinde standarda kavusturmak üzere Open Geospatial Consortium (OGC) kurulmustur. Bu tez kapsamında konumsal verilerin islenebilmesi için bu verileri tanımlayacak ve aralarındaki islemleri yürütebilecek konumsal bir sınıf kütüphanesi tam ve dogru olarak gerçeklestirilmistir. Söz konusu geometrik sınıf kütüphanesi boyutsal olarak genisletilmis dokuz kesisim modeli temel alınarak “Microsoft .net” platformunda gelistirilmistir. lgili platform web servisleri olusturmada oldukça esnek bir yapı sunmaktadır. Sonuç sınıf kütüphanesinin sınanması yine OGC tarafından standartlastırılan “iyi tanımlanmıs metin” tabanlı XML formatında sınama verileri ile gerçeklestirilmistir.
Hipokrat-I: Bayes ağı tabanlı tıbbi teşhis destek sistemi
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2006) Yücebaş, Sait Can; Sever, Hayri
Klinik karar destek sistemleri; klinik kararlarda destek saglayan bilgisayar programlarıdır. Bu sistemler hekimlere, hastalara ait özel klinik bilgileri dikkate alarak karar verebilmeleri için yardım eder. Klinik karar destek sistemleri; saglık bakım hizmetlerinin kalitesini gelistirme, erken teshis, hataları önleme, uygun tedavi ve maliyetlerin azaltılması gibi konularda büyük faydalar saglayabilir. Tıp alanının oldukça genis olmasından dolayı bu tür sistemler sadece belirli bir alt dalda teshis destegi verebilmektedir. Bu tür sistemlerin olusturulmasına 1970’lerde baslanmıs ve 80’lerdeki Yapay Zeka akımı ile en uç noktasına ulasılmıstır. Daha sonra pek de üzerinde durulmayan bu konu son yıllarda yasanan teknolojik gelismelerle (özellikle islemci güçleri ve saklama alanlarının artması) tekrar gündeme gelmistir. Tıp alanında teshis destegi veren sistemler gelistirilirken Yapay Sinir Agları, Bulanık Mantık, Kural Tabanlı Yaklasım ve Bayes Agları gibi yöntemler tercih edilmistir. Tez kapsamında yukarıda bahsi geçen teknikler incelenmis ve Bayes Ag yapısı ile bir teshis destek sistemi olusturulmustur. Bu sistem tiroit hastalıkları üzerinde gelistirilmis olup farklı tiroit çesitlerini teshis edebilmektedir. Sistemin olusturulabilmesi için elektronik ve elektronik olmayan hasta kayıtlarından yararlanılmıstır. Ayrıca ilgili hastalıgın teshisine gidilirken uygulanacak testler, hangi konsültasyonların yapılacagı ve ilgi bulguların tanıya yaklasık hangi oranda katkıda bulundugu alan uzmanlarının yardımı alınarak belirlenmistir. Bu çalısmanın ileriki zamanlarda gelistirilecek olan melez teshis sisteminin bir bacagını olusturması planlanmaktadır. Bu melez sistem, kural tabanlı yaklasım ile Bayes aglarını birlestirecek bir yapıdır. Her iki alt modülün kendisine ait çıkarsama mekanizması olacak ve elde edilen sonuçlar verilecek agırlıklara göre dogrusal olarak birlestirilerek ilgili teshisler kullanıcıya sıralanacaktır.
Konumsal dizinleme yöntemlerinin karşılaştırılması
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2007) Ayhan, Murat, Seçkin; Sever, Hayri
Bilgisayar bilimlerinde yaşanan gelişmelerle ve bunların sonucu olarak üretilen teknolojilerin artmasıya birlikte coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ve bilgisayar destekli tasarım (BDT) uygulamaları gibi temel veri tiplerinden farklı, konumsal veri tipleriyle de ilgilenen sistemler günlük hayatta daha sık yer almaya başlamıştır. Bu farklı ve karmaşık veri tiplerinden oluşan büyük veri kümelerinde sorguları verimli işleyebilmek için konumsal erişim yöntemleri gereklidir. Open Geospatial Consortium (OGC) tarafından sektörel bazda ortak standartlar belirlense de dizinleme konusunda şu ana kadar kabul gören herhangi bir standart yoktur. TUBITAK tarafından desteklenen SOBAG-105K040 Evliya Çelebi Coğrafi Bilgi Çekirdeği Projesi kapsamında, konumsal dizinleme yöntemleri incelenmiş ve karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. İncelenen yöntemler R-ağacı, STR-ağacı ve MX-CIF 4’lü ağacıdır. İstatistiksel dağılımlar ve Bezier eğrileri yardımıyla üretilen sentetik veriler kullanılarak uygulanan test senaryoları ile başarımları kıyaslanan bu yöntemler arasında en başarılı sonuçları STR-ağacı vermiştir. Fakat durağan veri kümelerine daha uygun olan bu yöntem sık veri güncellemesi yapılan sistemlerde sıkça yeniden yapılandırma işlemi gerektirecektir. Dinamik ortamlarda R-ağacı veya MX-CIF 4’lü ağacı kullanılması daha uygun olacaktır.
Protein homoloji tespitinde bir üst sınıflandırma yaklaşımı
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2007) Polatkan, Aydın Can; Sever, Hayri
Hesaplamalı biyoloji alanında sınıflandırma problemleri için makine öğrenme teknikleri sıkça ve geniş şekilde kullanılmaktadır. Bu teknikler, girdi olarak sabit uzunluklu nitelik vektörleri istemektedir. Bilindiği üzere proteinler farklı uzunluklara sahip olduklarından dolayı, tüm protein dizilimlerini sabit sayıda nitelik ile göstermek gerekir. Bu amaçla geliştirilen etkili yöntemlerden biri protein dizilimlerinin n-peptit birleşimleridir. Yöntem n uzunluktaki her alt dizginin dizilim içerisindeki görülme yüzdesini ifade eder. Alan karmaşıklığını azaltmak amacıyla, n’nin artan değerleri için, kullanılan aminoasit alfabesi, sonuç vektörün günümüz bellek kaynaklarıyla uyumlu olmasını sağlayacak şekilde düzenli olarak küçültülmüştür. Kullanılan bu çözümde birleşime ait bütün özellik girdileri sadece bir sınıflandırıcıya toplu olarak verilmekteydi. Bu tezde, bu özellik girdileri n-peptit birleşimlere ve küçültülen amino asit alfabelerine göre farklı gruplara ayrılıp, farklı sınıflandırıcılara verilmiştir böylece soyutlanarak daraltılan arama uzayında, gezinen birden fazla tekniğe, bir üst sınıflandırma yaklaşımı denenmiştir. Amaç doğru şekilde yakınsanan ve bizi birbirinden farklı çözüm bölgelerine ulaştıran tekniklere üstsel sınıflandırma yaklaşımı ile daha iyi sonuçlar alabilmektir. Bu yaklaşımda farklı sınıflandırıcıların çıktı değerlerini değerlendirmek üzere ortalama alma, ağırlıklı ortalama alma ve öğrenme kümesinde en başarılı olanı seçme gibi değişik durumlar karşılaştırılmıştır. Her bir yöntem hesaplamalı biyolojinin önemli ve güncel problemlerinden biri olan uzak homoloji tespiti üzerinde test edilmiş ve sonuçlar karşılaştırmalı olarak sunulmuştur. Sonuçlara bakıldığında eğitim kümesinde en başarılı olan sınıflandırıcının sonucunun doğru kabul edildiği durumun diğerlerine göre daha etkili olduğu gözlenmiştir. Sonuçlar arasındaki istatistiksel anlamlılığı dikkatlice incelemek için tüm yöntemler arasında öğrenci T-testleri yapılmış ve testlerin sonuçları yorumlanmıştır. Denenen bütün üst sınıflandırma yaklaşımları yalnız bir sınıflandırıcı kullanılan duruma göre daha etkili bellek kullanımına sahiptir. Destek vektör makineleriyle test edilen bu üst sınıflandırma yaklaşımının sadece uzak homoloji tespitinde değil diğer sınıflandırma problemlerinde de başarılı olacağı düşünülmektedir.
Silhouette Extraction from Street View Images
(2014) Mutlu, Begum; Haciomeroglu, Murat; Guzel, Mehmet Serdar; Dikmen, Mehmet; Sever, Hayri
This study addresses the issue of silhouette extraction of a street, and proposes two novel approaches to overcome this problem. The first, namely hybrid stitching considers the silhouette extraction as an image stitching problem and aims to use 2D street view images. The algorithm used in this method integrates a new composition technique into a conventional image stitching pipeline. The developed software using the proposed hybrid approach results in better stitching performances when compared with the popular stitching tools in the literature. Despite the results of the proposed method are better than the state-of-the-art image stitching techniques in many cases, they are not reliable enough to handle all of the street view image sets. Accordingly, a second solution has been proposed, including 3D location information, namely, 3D Silhouette Extraction Pipeline. The pipeline involves several techniques and post-processing steps to handle both the transformation and projection of the obtained point cloud, and the elimination of misleading location information. The results reveal that compared with the 2D solutions, the proposed algorithm is very effective and more reliable in silhouette extraction of a street, which is critical in urban transformation and environmental protection.
Tıpçıt: tıbbi karar destek sistemi çekirdeği
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2006) Çorapçıoğlu, M.Erdem; Sever, Hayri
Karar verme süreci incelendiğinde, karar vericinin, karar vermekle yükümlü olduğu probleme ilişkin geçmiş deneyimleri ve mevcut durumu değerlendirerek seçim yapması gerektiği görülür. Bu süreç sonucu probleme uygulanacak çözüm yolu ile elde edilenler kimi zaman istenmeyen sonuçlar olabilir. Bunun nedeni probleme ilişkin yeterli bilginin olmaması veya karar verme sürecinde yetersizlik olabilir. Karar verme süreci sonunda doğru sonuçlara ulaşabilmek için, probleme ilişkin detaylı bilgiye sahip olunması gerektiği gibi problem üzerinde de deneyime sahip olunması gerekmektedir. Karar verme, genellikle probleme ilişkin çözüm listesinden en uygun olanın seçilmesidir. Bu seçimin başarılı olmasında, muhtemel çözümlerin bulunduğu listenin oluşturulması ve değerlendirilmesi etkilidir. Çözüm listesi, birim işlemler içerebileceği gibi, güvenilirlik veya ilişkisellik ifade eden istatistiksel değerler ile işaretlenmiş sonuçlar da içerebilir. Hekimler tıbbi problemler ile karşılaşan kişilere teşhis koymak ve ilgili tedaviyi uygulamak ile görevli kişilerdir. Hekimlerin karar verme süreci incelendiğinde geçmiş bilgilerin ve deneyimlerin etkili olduğu görülecektir. Dolayısı ile deneyimsizlik, insani durumlar ve benzeri anlık veya kalıcı problemler nedeniyle kararlar gerektiği yönde verilemeyebilir. Bunun sonucunda da hata toleransı çok düşük olan tıp alanında ölüme kadar varabilen istenmeyen sonuçlar ile karşılaşılabilir. Bu tez çalışmasında karar destek sistemlerinde kullanılan çıkarsama yaklaşımlarının kullanımına ilişkin bir öneride bulunulmuştur. Bu çalışmada, klasik karar destek sistemlerinde kullanılan tek model üzerinden çıkarsama yöntemi yerine, birden fazla yöntemin bir arada kullanılması ile nadir görülen durumlara doğru destek sağlanabileceği önerisine ilişkin bir çalışma yapılmıştır. Çalışma, gösteriminin kolay olması ve temelde dayandığı önemli matematiksel modelleme yöntemleri nedeni ile kural tabanlı bir çıkarsama algoritmasının önerilen sisteme uygun bir şekilde uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Sonuçta, örnek olarak seçilen tiroit hastalıklarının teşhisi problemine, 2800 vaka üzerinde %96,9 doğru sonuç üretilmiştir. Üretilen sonuçlar ve sisteme girilen gerçekler, önerilen çözümdeki birlikteliğe imkân verecek yapıda hazırlanmıştır.
Web servisleri tabanlı coğrafi bilgi sistemleri
(Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2006) Turan, Fırat; Sever, Hayri
Açık kaynaklı cografi konumsal konsorsiyumu, cografi bilgi sistemleri komitesi olarak genis çapta bünyesinde çesitli sayıda veri modelleri ve çevrim içi servisleri adapte etmektedir. Web servis özelligi olmayan versiyonlara göre, servis odaklı web harita servislerinin farklı bir istek/yanıt mekanizması bulunmaktadır. Bu web harita servis mekanizması da çesitli öznitelikler ile genisletilebilir. Bu tez çalısmasında, CBS servisleri ile web servislerinin ekstra bilgi ve kabiliyetlerinin oldugu fark edilmistir. Ayrıca OGC standartları ile web servis standartlarının birbirine uygun oldugu, CBS servisleri ile OGC uyumlu servislerin arasında yararlı iliskilerin kuruldugu, CBS uygulamalarındaki web servislerinde servis üreticilerinin, web servisleri seklinde kullanılabildigi de gözlemlenmistir. Bu tez çalısmasında amaç, web servisleri temelleri ile cografi bilgi sistemleri özelliklerine baglı olarak uygulamalar gelistirmek, ve bu uygulamaları tamamen açık kaynaklı araçlar ve yazılımlar kullanarak gelistirmektir. Arastırmalar sonucunda CBS yayınlayıcı araç olarak, OGC uyumlu UMN MapServer kullanılmasına karar verilmistir. Ancak bu araç üzerinde fark edilen nokta olarak, web servislerine ait WSDL dokümanı olusturamadıgı anlasılmıs ve bu olusturamama yazılımını gerçeklestirdigimiz web servislerinin baska platformlarda kullanılmasını desteklemediginden bunun çözümünü gelistirmek, tez uygulamasında çözülmesi gereken bir problem olarak tespit edilmistir. Uygulama bazında web harita servislerine (WMS) odaklanılmıstır. UMN MapServer, açık kaynak cografi konumsal servis özelliklerini, bu servislerin WSDL dokümanlarını olusturmadan destek vermektedir. Uygulamamızda SOAP istemci/sunucu mekanizması kullanılarak, UMN MapServer, harita sunucusunun OGC uyumlu WSDL dokümanı elde edilmesi saglanmıstır. Böylelikle UMN MapServer harita sunucu aracının önemli bir eksikligi tez uygulaması çalısmamızda giderilmistir.