Tekeş Tolungüç, BurcuKemallarlı, Ece2026-03-302025https://hdl.handle.net/11727/14655Technology anxiety, a psychological construct associated with individuals’ emotional and cognitive responses to technology, can significantly influence behavior in technology-mediated environments. Age-related differences in cognitive processing and adaptability become particularly evident in tasks such as street crossing. This thesis aims to examine the combined effects of age, technological auditory stimuli, and technology anxiety on pedestrian behavior within a virtual reality (VR) environment. The research consists of two complementary studies. The first study aimed to adapt the Abbreviated Technology Anxiety Scale (ATAS) into Turkish and evaluate its psychometric properties. Data were collected from 380 participants aged between 18 and 70 years. The Turkish version of the scale demonstrated a unidimensional factor structure, high internal consistency, and strong temporal reliability. In addition, a significant positive correlation with an established measure of computer anxiety supported its criterion-related validity. These findings indicate that the Turkish ATAS is a reliable and valid instrument for assessing general technology anxiety across different age groups. The second study, a 2 (Younger vs. Older) × 3 (Control, Fixed-Interval, Accelerating) mixed-design experimental framework was employed to examine the effects of auditory stimuli on pedestrian crossing behavior. A total of 54 participants (29 younger and 25 older adults) completed a VR-based street-crossing task under all three auditory conditions. Technology anxiety scores, measured prior to the experiment, were included as a covariate in the analyses. The findings revealed a significant main effect of auditory condition on crossing time, indicating shorter crossing times in the accelerating and fixed-interval conditions compared to the control condition. No significant differences were observed between age groups, nor was there a significant age × auditory condition interaction. Technology anxiety did not emerge as a significant covariate; however, a significant interaction between auditory condition and technology anxiety was observed. Accordingly, preliminary evidence suggests that the effectiveness of auditory stimuli may vary depending on individuals’ levels of technology anxiety. These results suggest that auditory cues may facilitate pedestrian crossing performance, yet their effectiveness appears to be shaped by individual differences related to technology. Given the limited sample size and the laboratory-based nature of the design, the findings should be interpreted with caution and replicated with larger and more diverse samples in future research. Nevertheless, the results point to the potential of auditory signals as supportive tools for pedestrian safety, particularly when considering differences in age groups and attitudes toward technology. Teknoloji anksiyetesi, bireylerin teknolojiye yönelik duygusal ve bilişsel tepkileriyle ilişkili psikolojik bir yapı olup, teknoloji aracılığıyla yürütülen ortamlardaki davranışları önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Yaşa bağlı bilişsel işlemleme farklılıkları ve uyum sağlama kapasitesi, özellikle karşıdan karşıya geçme gibi görevlerde belirginleşebilmektedir. Bu tez, yaş, teknolojik işitsel uyaranlar ve teknolojiye ilişkin anksiyetenin sanal gerçeklik (VR) ortamında yaya davranışına olan bileşik etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, birbirini tamamlayan iki çalışmadan oluşmaktadır. Birinci çalışmada, Kısaltılmış Teknoloji Anksiyetesi Ölçeği’nin (ATAS) Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda, yaşları 18 ile 70 arasında değişen 380 katılımcıdan veri toplanmıştır. Ölçeğin Türkçe versiyonu, tek boyutlu bir faktör yapısı, yüksek iç tutarlılık ve güçlü zamansal güvenirlik sergilemiştir. Ayrıca, yerleşik bir bilgisayar anksiyetesi ölçeğiyle elde edilen anlamlı ve pozitif korelasyon, ölçüm aracının ölçüt geçerliğini desteklemiştir. Elde edilen bulgular, Türkçe ATAS’ın farklı yaş gruplarındaki bireylerin genel teknoloji anksiyetesini değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermektedir. İkinci çalışmada, 2 (Genç vs. Yaşlı) × 3 (Kontrol, Sabit Aralıklı, Hızlanan) faktörlü karma desenli deneysel bir tasarım kullanılarak, işitsel uyaranların yaya geçiş davranışı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Toplam 54 katılımcı (29 genç, 25 yaşlı yetişkin) her üç işitsel koşul altında VR tabanlı bir karşıdan karşıya geçiş görevini tamamlamıştır. Deney öncesinde ölçülen teknoloji anksiyetesi puanları kovaryans değişkeni olarak analizlere dâhil edilmiştir. Bulgular, işitsel koşulların yaya geçiş süresi üzerinde anlamlı bir ana etki yarattığını; hızlanan ve sabit aralıklı koşullarda geçiş sürelerinin kontrol koşuluna kıyasla daha kısa olduğunu göstermektedir. Yaş grupları arasında anlamlı bir farklılık ya da yaş × işitsel koşul etkileşimi bulunmamıştır. Teknoloji anksiyetesi kovaryant olarak anlamlı çıkmamış, ancak işitsel koşullar ile teknoloji anksiyetesi arasında anlamlı bir etkileşim gözlenmiştir. Buna göre, işitsel uyaranların etkisinin teknoloji anksiyetesi düzeyine bağlı olarak değişebileceği yönünde ön bulgular elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, işitsel uyaranların yaya geçiş davranışını kolaylaştırabileceğini, fakat bu etkinin teknolojiye ilişkin bireysel farklılıklar tarafından şekillendiğini düşündürmektedir. Çalışmanın sınırlı örneklem büyüklüğü ve laboratuvar ortamına dayalı kurgusu nedeniyle sonuçlar dikkatle yorumlanmalı ve gelecekte daha geniş örneklemlerle yeniden sınanmalıdır. Bununla birlikte, bu bulgular işitsel ipuçlarının, özellikle farklı yaş grupları ve teknolojiye yönelik farklı tutumlar dikkate alınarak, yaya güvenliğini destekleyici potansiyel bir araç olabileceğini göstermektedir.enPedestrian behaviorstreet crossingtechnology anxietyvirtual reality (VR)human-technology interaction (HTI).Master Thesis