Mevduat sigortası sistemi ve finansal sağlamlık ilişkisi-OECD ve IADI üyesi örnek ülkeler uygulaması

Abstract

Bankacılık sistemini ayakta tutan en önemli unsur güvendir. Piyasada oluşabilecek stres durumlarında tasarruf sahiplerinin güven duygusunda oluşabilecek en ufak bir tedirginlik, sisteme emanet ettikleri paralarını ivedilikle geri almak istemelerine neden olmaktadır. Bu kapsamda, finansal istikrarın sağlanması ve güvenlik çemberinin oluşturulabilmesi için çeşitli düzenleme ve denetleme fonksiyonlarının yanı sıra, sigorta kavramı ile korunma ihtiyacı vardır. Mevduat sigorta sistemi finansal stres durumlarında güven mekanizmasını devreye sokarak, sıkıntının yayılmasını önlemekte ve böylece bankacılık sisteminde oluşabilecek bir krizin diğer sistemlere de bulaşmasına engel olmaktadır. Bu çalışmada, OECD ve IADI kesişimi 24 ülkeden 316 banka üzerinde panel veri analizleri yapılmak suretiyle, bankacılık sisteminde istikrar ve mevduat sigortası arasındaki ilişki araştırılmıştır. Bunun yanı sıra, tahminlenen modellere mevduat sigortasının yapısal özellikleri eklenerek, bu özelliklerin istikrar üzerindeki etkilerine bakılmıştır. Sonuç olarak yapılan ilk analizlerde, sigorta miktarı ve kişi başına sigorta miktarı ile bankacılıkta istikrar arasında anlamlı olacak şekilde doğrusal ilişki bulunmuştur. Doğrusal ilişkinin kontrolünü sağlamak üzere analiz derinleştirildiğinde ise ilişkinin doğrusal olmadığı tespit edilmiştir. Sistemin tasarım özelliklerine ilişkin bulgular incelendiğinde, mevduat sigorta sisteminin sahiplik yapısı ile yönetiminin devlet elinde ve zorunlu olacak şekilde tasarlanmasının bankacılık sektöründe finansal sağlamlığı artırdığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca sistemin finansmanı amacıyla toplanan sigorta primlerinin, riske göre ayarlanmış yöntemler kullanılarak hesaplanması sağlamlığı artırıcı yönde etki yaratmaktadır. Bu çalışma, veri dönemi itibariyle küresel kriz bağlantısını araştırabilmek amacıyla Covid 19 pandemisi ile ilişkilendirilmiştir. Bu kapsamda elde edilen sonuçlara göre çalışma, Covid 19 pandemisi döneminde bankacılık sisteminde istikrarın azaldığını gösteren ilk çalışmalardan birisi olması sebebiyle literatüre özgün katkı sağlamaktadır. Finansal güvenlik ağı içerisinde yer alan mevduat sigorta sisteminin tasarım özelliklerinin etkin bir şekilde kurgulanması ve Basel standartlarını uygulayan tüm ülkelerde uygulanması için BIS bünyesinde bir çalışma grubu kurulması önerilmektedir. The most important element that keeps the banking system alive is trust. In situations of stress that may occur in the market, the slightest uneasiness that may arise in savers' sense of confidence causes them to immediately want to get back the money they have entrusted to the system. In this context, in order to ensure financial stability and create a security circle, there is a need for protection through the concept of insurance, as well as various regulatory and supervisory functions. By activating the trust mechanism in cases of financial stress, the deposit insurance system prevents the spread of distress and thus prevents a crisis that may occur in the banking system from infecting other systems. In this study, the relationship between stability in the banking system and deposit insurance was investigated by conducting panel data analyzes on 316 banks from 24 countries at the intersection of OECD and IADI. In addition, the structural features of deposit insurance were added to the estimated models and the effects of these features on stability were examined. As a result, in the first analysis, a significant linear relationship was found between the amount of insurance and the amount of insurance per capita and stability in banking. When the analysis was deepened to control the linear relationship, it was determined that the relationship was not linear. When the findings regarding the design features of the system are examined, it is concluded that the ownership structure and management of the deposit insurance system are designed in a way that is state-owned and mandatory, which increases financial stability in the banking sector. In addition, the calculation of insurance premiums collected for the purpose of financing the system using risk-adjusted methods has an effect on increasing stability. This study has been associated with the Covid 19 pandemic in order to investigate the global crisis connection as of the data period. According to the results obtained in this context, the study makes an original contribution to the literature as it is one of the first studies to show that stability in the banking system decreased during the Covid 19 pandemic. It is recommended that a working group be established within the BIS to effectively design the design features of the deposit insurance system within the financial safety net and to implement them in all countries implementing the Basel standards.