Romantik ilişkiler ve bağımlı kişilik özellikleri: Manipulasyon ve romantik kıskanclığın yordanmasında bağımlı kişilik özelliklerinin rolunun incelenmesi

Abstract

Bağımlı kişilik özellikleri, bireyin terk edilme ve yalnız kalma kaygılarının yanı sıra, yoğun ilgi, onay ve destek ihtiyaçları ekseninde şekillenen, pasif, itaatkâr ve uyumlu davranışlar ile tanımlanmaktadır. Öte yandan, bağımlı kişilik özelliklerine sahip bireylerin kaygılarını azaltma ve ihtiyaçlarını karşılama motivasyonuyla romantik ilişkilerde manipülatif stratejilere başvurabildikleri ve ilişkiye yönelik potansiyel bir tehdit algıladıklarında yoğun kıskançlık reaksiyonları sergileyebildikleri de ileri sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, bağımlı kişilik özellikleri ve cinsiyetin, romantik ilişkilerde manipülasyon ve romantik kıskançlık üzerindeki yordayıcı rollerini incelemektir. Araştırmanın örneklemi, en az 3 aydır romantik ilişki içerisinde olan, 18-50 yaş aralığında 308 katılımcıdan oluşmaktadır. Veriler katılımcılardan çevrimiçi olarak Kişilik İnanç Ölçeği – Kısa Türkçe Form (KİÖ-KTF) Bağımlı Kişilik Alt Ölçeği, İnsan İlişkilerinde Manipülasyon Ölçeği (İİMÖ) ve Çok Boyutlu Kıskançlık Ölçeği (ÇBKÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizi bulguları, erkek olmanın kurban seçimi manipülasyonu ve bilişsel kıskançlığı anlamlı olarak yordadığını, bağımlı kişilik özelliklerinin ise tüm manipülasyon türlerini ve kıskançlığın bilişsel ve davranışsal boyutlarını anlamlı olarak pozitif biçimde yordadığını göstermiştir. Ayrıca, bulgular erkeklerin kurban seçimi manipülasyon düzeylerinin kadınlara göre daha yüksek olduğuna ve kadınların bağımlı kişilik özelliklerinin erkeklere kıyasla daha yüksek olduğuna işaret etmektedir. Araştırma sonuçlarının bağımlı kişilik özelliklerine sahip bireylerin ilişki dinamiklerini anlamak ve ilişkideki işlev bozucu biliş ve davranış örüntülerini saptamak açısından alan yazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Dependent personality characteristics are described by submissive and passive-compliant behaviors that are stem from intensive need for support, approval and attention in addition to their fears of being abandoned and alone. Besides, it is propounded that individuals who have dependent personality characteristics might engage in manipulative strategies to fulfill their needs and to diminish the anxiety in romantic relationships, and they might display intensive jealousy responses when they perceive a potential threat to their relationship. The aim of this study is to examine the predictive roles of dependent personality characteristics and gender on manipulation and romantic jealousy in romantic relationships. The sample of the present study consists of 308 participants who have romantic relationship for at least three months and aged 18-50. The data were collected online via Dependent Personality Subscale of Personality Belief Questionnaire –Short Turkish Form, Manipulation in Human Relationship Scale and Multidimensional Jealousy Scale. The results of hierarchical regression analysis demonstrated that being a male significantly predicted victim selection manipulation and cognitive jealousy while dependent personality characteristics positively and significantly predicted all types of manipulation and cognitive and behavioral dimensions of jealousy. Additionally, results indicated that victim selection manipulation levels of males were higher than females and dependent personality characteristics of females were higher than males. It is thought that the findings of this study make a contribution to the literature with regards to understand the relationship dynamics and determine their dysfunctional behavioral and cognitive romantic relationship patterns of individuals with dependent personality characteristics.