İş-Aile yaşam çatışmasının iş tatminine etkisinde psikolojik sermaye ve algılanan örgütsel desteğin düzenleyicilik rolü: Pandemi sürecinde evden çalışma üzerine bir araştırma

Abstract

Bu araştırmada, iş talepleri-kaynakları modeli kapsamında bir iş talebi olarak karşımıza çıkan iş-aile yaşam çatışmasının iş tatminine etkisinin kaynakların korunması teorisi bağlamında nedenselleştirilmesinin yanı sıra bu doğrudan ilişki üzerinde psikolojik sermaye ve algılanan örgütsel desteğin düzenleyici rolü irdelenmiştir. İş ve aile rolleri arasında çatışma düzeyi yüksek olan çalışanların daha az çatışma yaşayan çalışanlara göre daha düşük iş tatmini algılaması mümkündür. Sonuçları itibarıyla örgütsel davranış alanının en önemli iş tutumlarından biri olan iş tatmini düzeyinin artırılması için örgütler, çalışanlarının algıladıkları iş-aile yaşam çatışması düzeyini azaltabilecek birtakım faktörleri ve uygulamaları dikkate almalıdır. Bu eylem, söz konusu ilişkinin yönetilmesi açısından önemlidir. Buradan hareketle nicel araştırma yöntemi ile yapılan araştırma sonucunda 550 katılımcıdan anket aracılığıyla elde edilen bulgularla, iş-aile yaşam çatışmasının iş tatminini anlamlı ve negatif yönde etkilediği, psikolojik sermayenin ve algılanan örgütsel desteğin bu ilişki üzerinde düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte araştırmanın yapıldığı pandemi döneminde katılımcıların tecrübe etme fırsatı buldukları evden (uzaktan) çalışmayı bir iş kaynağı olarak algıladıkları, evden çalışanlar için iş-aile çatışması ve iş tatmini arasındaki ilişkide psikolojik sermayenin ve algılanan örgütsel desteğin düzenleyici role sahip olduğu görülürken; iş yerinde çalışanlar için düzenleyicilik rolü olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bulgularımız kaynakların korunması teorisi ile uyumludur. Teori çerçevesinde çatışma yaşayan çalışanların sorunlarla başa çıkmak için kaynaklarını kullanmaları; iş taleplerini karşılamalarını ve olumlu iş tutumları sergilemelerini kolaylaştırmaktadır. Araştırmanın, iş-aile yaşam çatışması ile iş tatmini arasındaki ilişkiyi yönetmek isteyen örgüt yöneticileri ve diğer uygulayıcılar için bir kılavuz olması ve bununla birlikte akademik yazına cüzi de olsa katkı sağlaması amaçlanmıştır. This study investigates the causalization of the effect of work-family conflict, which is a job demand as defined by the job demands-resources model, on job satisfaction in the context of conservation of resources theory, as well as the moderating role of psychological capital and perceived organizational support on this direct relationship. Employees with high levels of conflict between work and family roles may perceive a decreased level of job satisfaction in comparison to employees with lower levels of conflict. To enhance the level of job satisfaction, which represents one of the most important work attitudes in the field of organizational behavior in terms of its consequences, organizations should consider certain factors and practices that can mitigate the level of work-family conflict perceived by their employees. This action also counts for the management of the relationship under consideration. From this point of view, the results of this quantitative research, which was conducted on 550 participants through a questionnaire, reveals that work-family conflict has a significant and adverse effect on job satisfaction, and that psychological capital and perceived organizational support have a moderating role on this relationship. Nevertheless, it was found that the participants perceived working from home (telecommuting), which they had the opportunity to experience during the pandemic period in which the research was conducted, as a job resource, and that psychological capital and perceived organizational support played a moderating role in the relationship between work-family conflict and job satisfaction for those who work from home, but not for those who work in the office. The results are consistent with the conservation of resources theory. The theory posits that using resources to cope with conflict makes it easier for employees who experience conflict to meet job demands and exhibit positive work attitudes. The study is intended to serve as a guide for organizational managers and other practitioners seeking to manage the relationship between work-family conflict and job satisfaction, as well as to contribute, albeit in a small way, to the academic literature.