Renal manyetik rezonans görüntülerinden bölütleme ile otomatik analiz bölgeleri çıkarımı ve bu bölgelerin difüzyon hesaplamalarında kullanımı
No Thumbnail Available
Files
Date
2026
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü
Abstract
Kronik böbrek hastalığı giderek artan bir halk sağlığı sorunudur ve renal transplantasyonda
greft disfonksiyonunun erken ve invaziv olmayan biçimde saptanması karşılanmamış bir
klinik gereksinim olmayı sürdürmektedir; zira serum kreatinini patolojik değişikliklere geç
yanıt verir ve renal biyopsi invaziv, ağrılı ve komplikasyon riski taşıyan bir yöntemdir.
İntravoksel İnkoherent Hareket (IVIM) difüzyon MRG'si, dokudaki saf difüzyon ile kılcal
damar ağındaki mikrosirkülasyona bağlı perfüzyonu ayrıştırabildiğinden umut verici bir
görüntüleme biyobelirtecidir. Ancak eko-planar difüzyon sekanslarının doğası gereği
düşük uzamsal çözünürlüğü, düşük sinyal-gürültü oranı ve manyetik duyarlılık artefaktları,
kortiko-medüller sınırı bulanıklaştırarak ilgi alanı (ROI) yerleşimini öznel, operatör
bağımlı ve tekrarlanabilirliği düşük bir sürece dönüştürmektedir. Mevcut genel amaçlı
ticari iş istasyonları (ör. Siemens Syngo.via) ve açık kaynaklı platformlar (3D Slicer,
MITK) ise renal IVIM analizine özgü, şeffaf ve bütünleşik bir iş akışı sunmamaktadır. Bu
tez; MATLAB App Designer ortamında geliştirilen, lisans gerektirmeyen bağımsız
(standalone) bir uygulama olarak derlenen, yerel (native) DICOM işleme ve yerleşik
veritabanı yeteneklerine sahip bütünleşik renal MRG analiz yazılımı "Diffusion
Calculator"ın tasarımını, kodlanmasını ve klinik doğrulamasını sunmaktadır. Yazılım;
mono-, bi- ve tri-eksponansiyel ile Bayesian (MCMC) fitting modellerini Levenberg–
Marquardt ve Trust-Region optimizasyonuyla çözülen tek bir grafik arayüzde
birleştirmekte; yüksek çözünürlüklü Dinamik Kontrastlı (DCE) anatomik bilgiyi,
MedSAM tabanlı kutu-istemli bölütleme ve bölütleme güdümlü çakıştırma hattı
aracılığıyla fonksiyonel IVIM haritalarına bağlayarak korteks ve medulla "kılavuz
bölgelerini" difüzyon uzayına aktarmaktadır. Sisteme ayrıca bir R2* BOLD modülü ve
veriye dayalı özgün bir uyarlanır perfüzyon–difüzyon b-eşiği algoritması entegre edilmiştir. Doğruluk üç düzeyde ortaya konmuştur: (i) 11 yıllık deneyime sahip uzman bir radyolog
gözetiminde 15 hastada endüstri standardı Syngo.via'ya karşı, (ii) üç dokulu (sağlıklı,
tümör, nekroz) sayısal bir IVIM fantomuna karşı (SNR = 60, Rician gürültü) ve (iii)
denetimli benzetim (simülasyon) çalışmalarıyla. Syngo.via ile karşılaştırıldığında bieksponansiyel
serbest model istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemiş (p > 0,05) ve
mükemmel sınıf-içi uyum sağlanmıştır (ICC: gerçek difüzyon D için 0,972; perfüzyon
fraksiyonu f için 0,980; gürültüye en duyarlı psödo-difüzyon D* için 0,945). Otomatik
MedSAM bölütlemesi, uzman referans maskelerini ortalama Dice benzerlik katsayısı 0,932
± 0,046 (IVIM, 312 kesit) ve 0,948 ± 0,035 (DCE, 66 kesit) ile yüksek doğrulukla yeniden
üretmiştir. Uyarlanır b-eşiği algoritması, f ve D parametrelerinin ortalama mutlak hatasını
sabit eşik yaklaşımına kıyasla belirgin biçimde azaltmış; düşük b-değerinin yoğun
örneklendiği protokollerde bu iyileşme yaklaşık %90'a ulaşmış ve yöntem, tolerans
ayarlarına karşı sağlam kalmıştır. Açık kaynak yan ürünler olarak bir "ivimfit" Python
kütüphanesi, hafif bir Python arayüzü ve bir 3D Slicer eklentisi de literatüre
kazandırılmıştır. Sonuç olarak bu çalışma; yüksek maliyetli ve kapalı "kara kutu" ticari
sistemlere şeffaf, tekrarlanabilir ve klinik olarak doğrulanmış bir alternatif ile renal
difüzyon-biyobelirteç araştırmaları için esnek ve bütünleşik bir platform sunmaktadır. Chronic kidney disease is a growing public-health burden, and in renal transplantation the
early, non-invasive detection of graft dysfunction remains an unmet clinical need, since
serum creatinine responds late to pathological change and renal biopsy is invasive, painful
and carries a risk of complications. Intravoxel Incoherent Motion (IVIM) diffusion MRI is
a promising imaging biomarker because it can separate true tissue diffusion from capillarynetwork
microcirculatory perfusion. However, the low spatial resolution, low signal-tonoise
ratio and susceptibility artefacts inherent to echo-planar diffusion sequences blur the
cortico-medullary boundary and render region-of-interest (ROI) placement subjective,
operator-dependent and poorly reproducible. Existing general-purpose commercial
workstations (e.g., Siemens Syngo.via) and open-source platforms (3D Slicer, MITK) lack
a renal-specific, transparent and integrated workflow. This thesis presents the design,
implementation and clinical validation of "Diffusion Calculator", an integrated renal MRI
analysis software developed in MATLAB App Designer, compiled as a licence-free
standalone application with native DICOM handling and a built-in database. The software
unifies mono-, bi- and tri-exponential and Bayesian (MCMC) fitting models solved with
Levenberg–Marquardt and Trust-Region optimisation within a single graphical interface,
and couples high-resolution Dynamic Contrast-Enhanced (DCE) anatomy to functional
IVIM maps through a MedSAM-based box-prompt segmentation and a segmentationguided
registration pipeline that transfers cortical and medullary "guide regions" onto the
diffusion space. An R2* BOLD module and a novel, data-driven adaptive perfusion–
diffusion b-threshold algorithm are additionally integrated. Accuracy was established at
three levels: (i) against the industry-standard Siemens Syngo.via in 15 patients under the
supervision of a radiologist with 11 years of experience; (ii) against a three-region (healthy,
tumour, necrotic) numerical IVIM phantom (SNR = 60, Rician noise); and (iii) through controlled simulations. Compared with Syngo.via, the free bi-exponential model showed
no statistically significant difference (p > 0.05) and excellent intraclass agreement (ICC =
0.972 for true diffusion D, 0.980 for perfusion fraction f and 0.945 for the noise-sensitive
pseudo-diffusion D*). Automatic MedSAM segmentation reproduced expert reference
masks with mean Dice similarity coefficients of 0.932 ± 0.046 (IVIM, 312 slices) and
0.948 ± 0.035 (DCE, 66 slices). The adaptive b-threshold markedly reduced the mean
absolute error of f and D relative to the fixed-threshold approach, with improvements
reaching approximately 90% under densely sampled low-b protocols, while remaining
robust to tolerance settings. As open-source by-products, an "ivimfit" Python library, a
lightweight Python GUI and a 3D Slicer extension were also contributed to the literature.
In conclusion, the study delivers a transparent, reproducible and clinically validated
alternative to costly, closed "black-box" systems, together with a flexible and integrated
platform for renal diffusion-biomarker research.
Description
Keywords
İntravoksel inkoherent hareket (IVIM), difüzyon ağırlıklı MRG, renal transplantasyon, görüntü bölütleme, görüntü çakıştırma, Bayesian kestirim, uyarlanır b-değeri eşikleme, yazılım doğrulama., Intravoxel incoherent motion (IVIM), diffusion-weighted MRI, renal transplantation, image segmentation, image registration, Bayesian estimation, adaptive bvalue thresholding, software validation