Şizofreni tanısına sahip bireylerin aile deneyimlerine ilişkin nitel bir araştırma

Abstract

Aile sistemi, insanlık tarihi kadar eski ve dinamik bir yapıda olmasına rağmen önemini halen korumaya devam etmektedir. Şizofreni tanısına sahip (ŞT) bireyler için ise zorlu hastalık süreçlerinde en yüksek desteği aldıkları aileleri ayrıca önemlidir. Bununla birlikte, özellikle ülkemizde çoğunlukla aileleri ile yaşayan ŞT bireylerin ailelerine ilişkin deneyimlerini inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Buradan hareketle bu çalışmada, ŞT bireylerin ailelerine ilişkin deneyimlerinin derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. ŞT bireylerin ailelerine ilişkin bakış açılarını, algılarını ve değerlendirmelerini içeren deneyimlerinin derinlemesine incelenmesine olanak sağlaması yönüyle nitel yöntemin femonolojik (olgu bilim) deseninden yararlanılmıştır. Bu kapsamda, amaçlı örneklem yöntemi kullanılarak kendi ebeveynleri ile yaşayan, 18 yaş üstü şizofreni tanısa sahip, tedaviye uyum gösteren ve ilaçlarını düzenli kullanan, kendini ifade etmede güçlük yaşamayan 19 katılımcı ile yüz yüze derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilen veriler, NVivo programı aracılığıyla içerik analizi yöntemiyle çözümlenerek yorumlanmıştır. ŞT bireylerin aile deneyimleri dört ana tema altında incelenmiştir: Ailenin anlamı (aile tanımları, aile ile yaşamak), aile içi rollere ilişkin deneyimler (ebeveynlere, ailedeki çocuk olmaya, kardeşliğe, boş zaman aktivitelerine ve sorun çözmeye ilişkin deneyimleri), destek sistemleri, damgalanmaya ilişkin deneyimleri (anlaşılmamak, değersizleştirme, suçlama, hastalığa inanmama, çalışmaya yönelik baskı). ŞT bireylerin çoğunlukla ailelerini iyi kategoride tanımlamasıyla paralel bir şekilde ailelerinin kendileri için oldukça önemli olduğu ve hayatlarını devam ettirmede ailelerine bağımlılıklarının yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, aile içi ilişkilerdeki kopukluklar, iletişim zorlukları ve sosyalleşme sürecinde eksiklikler de bulunmaktadır. Aile ilişkilerinin ve etkileşiminin geliştirilmesi, ebeveynlerinin kaybına ilişkin korku düzeyleri yüksek olduğu görülen ŞT bireylerin tek başına hayatlarını devam ettirme becerilerinin arttırılması ve ailelerine olan bağımlılığının azaltılmasına ilişkin psikososyal destek hizmetlerinin geliştirilerek ailelerin ve bireylerin yararlandırılması önemli bir ihtiyaçtır. Although the family system is as old as human history and has a dynamic structure, it maintains its importance. For individuals with a diagnosis of schizophrenia (CTD), their families are also important, as they receive the highest support during difficult disease processes. However, studies examining the experiences of ST individuals related to their families, especially those who mostly live with their families in our country, are limited. Based on this, this study aims to examine the experiences of ST individuals related to their families in depth. The qualitative method's femonological (case science) design has been used to enable an in-depth examination of the experiences of individuals involving their perspectives, perceptions and evaluations of their families. In this context, in-depth face-to-face interviews were conducted with 19 participants over the age of 18 living with their parents and diagnosed with schizophrenia using the purposeful sampling method. The data obtained through the semi-structured interview form were analyzed and interpreted by the content analysis method through the NVivo program. Family experiences of ST individuals were examined under four main themes: The meaning of family (definitions of family, living with the family), experiences regarding family roles (experiences regarding parents, being a child in the family, siblinghood, leisure activities and problem solving), support systems, stigma. experiences (not being understood, devaluing, blaming, not believing in the disease, pressure to work). In parallel with the fact that ŞT individuals mostly define their families in the good category, it has been concluded that their families are very important to them and their dependence on their families is high to continue their lives. On the other hand, there are disruptions in family relationships, communication difficulties and deficiencies in the socialization process. It is an important need to benefit families and individuals by developing psychosocial support services to improve family relationships and interaction, to increase the ability of ST individuals who are seen to have high levels of fear regarding the loss of their parents to continue their lives alone, and to reduce their dependence on their families.