Zarar görenin kusuru

Abstract

Makul, dürüst, orta zekalı bir kimsenin kendi menfaati gereği zarar görmemek için kaçınması gereken davranışlar bütünü, zarar görenin kusuru olarak nitelendirilmektedir. Zarar görenin kusuru, tazminattan indirim sebebi olarak Türk Borçlar Kanunu m. 52’de düzenlenmiştir. Bu kusur, kaynağını Türk Medeni Kanunu m. 2’de yer alan dürüstlük kuralından almaktadır. Zarar görene kusur olarak yüklenen hâller, zarar görenin zararın meydana gelmesine etki etmesi ve zararın artmasına neden olmasıdır. Zarar görenin kusurunun bulunduğu böyle bir durumda hâkim, tazminattan indirim yapma ya da tazminatı tamamen kaldırma konusunda takdir hakkına sahiptir. Hâkim, bu yetkisi çerçevesinde somut olayın koşullarını değerlendirerek, sorumluluğu, kusurları oranında taraflar arasında paylaştırır. Zarar görenin kusuru, zararın belirlenmesinde değil tazminatın hesaplanmasında dikkate alınır. Bu indirim sebebi, kanunda haksız fiil sorumluluğuna ilişkin olarak öngörülmüş olmakla birlikte, sözleşmeye aykırılık ve kusursuz sorumluluk hallerine de uygulanmakta; ayrıca hem maddi hem de manevi zararın tazmininde göz önünde bulundurulmaktadır. Bu çalışmada, taraflar arasındaki menfaat dengesinin korunması ve hukuk güvenliğinin sağlanması bakımından önemli olan zarar görenin kusuru, yargı kararları ışığında etraflıca incelenmiş olup bu indirim sebebine ilişkin özel düzenlemeler ve uygulamalar ortaya konulmaya çalışılmıştır. The set of behaviors that a reasonable, faithful and prudent person should avoid in order not to suffer damage is defined as the contributory negligence. It is regulated under the Turkish Code of Obligations Art. 52/I as a ground for reduction from compensation and it derives its source from the good faith under the Turkish Civil Code Art. 2. The circumstances that are attributed to the injured party as fault are that the injured party influenced the occurrence of the damage and caused the damage to increase. In a case where the injured party is fault, the judge has the discretion to reduce or eliminate the compensation. The judge shall apportion the liability between the parties in proportion to their faults by evaluating the circumstances of the concrete case. The faulty behavior of the injured person is taken into account in calculating the compensation, not in determining the damage. Although this is regulated as a reason for reduction in tort liability, it is also applied to contractual liability and causal liability; it is also taken into consideration in the compensation for both material and moral damages. In this study, contributory negligence, which is important in terms of preserving the balance of interests between the parties and ensuring legal certainty, has been examined in detail in the light of judicial decisions and special regulations and practices regarding this reason for reduction have been tried to be revealed.