E-Tüketicilerin bilgilendirilmesi çerçevesinde sanal mağazalardaki gıda ürün sayfalarının tasarım ve içerik analizi

Abstract

Bu tez, sanal marketler tarafından satışa sunulan gıda ürün sayfalarının tüketici bilgilendirme içerikleri açısından analizini kapsamaktadır. Bu çerçevede, sanal mağaza sayfalarında yer alan gıda ürün bilgilerinin içeriği ve görsel tasarımı, tüketicilerin bilgiye erişimi açısından değerlendirilmiştir. İçerik analizinde “Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği” doğrultusunda gıda ambalajlarında bulunması gereken zorunlu bilgilerin sanal ortamda ne ölçüde yer aldığı incelenmiştir. Diğer yandan bu sayfaların görsel tasarımları, bilgilerin tüketicilere açık, anlaşılır ve erişilebilir bir şekilde sunulması açısından değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında Türkiye’de çevrim içi satış hacmi yüksek olan 5 sanal market (A101, Migros Sanal Market, Getir, Şok Market, Carrefoursa) seçilmiş, bu marketlerdeki et ürünleri (sucuk), süt ürünleri (peynir) ve sebze-meyve ürünleri (patates) kategorilerine ait üçer farklı gıda ürününün etiket incelemesi gerçekleştirilmiştir. Fiziki ürün üzerinde yer alan zorunlu bilgilendirmeler ile sanal ortamda satışı yapılan aynı ürünün tüketici bilgilendirme içerikleri karşılaştırılmıştır. Yönetmeliğe göre mesafeli satış kanalları için zorunlu tutulmayan birtakım bilgilerin değişen günümüz ihtiyaçları perspektifinden değerlendirmesi yapılmıştır. Bu noktadan hareketle sanal marketlerde araştırma kapsamındaki ürünler için özellikle alerjen bilgilerinin görünürlüğüne odaklanılmıştır. Gıda alerjenlerini tüketici için görünür kılma amaçlı bir tasarım önerisi geliştirilmiştir. Bu tasarımın sanal market sayfalarında görünür olması ve bu tasarım ile tüketicinin alerjen bilgilerine gerek kullanılan görsel gerekse yazılı metin aracılığıyla açık, doğru ve kolay bir şekilde ulaşabilmesi hedeflenmiştir. Hazırlanan örnek tasarım gıda alerjisine sahip tüketicilerin sağlık açısından yaşayabilecekleri risklere karşı bir tedbir niteliği taşımaktadır. This study examines the consumer information content presented on food product pages of online supermarkets. It evaluates both the textual and visual elements of these pages in terms of accessibility and clarity of information for consumers. The analysis is grounded in the “Turkish Food Codex Regulation on Food Labeling and Consumer Information,” focusing on the extent to which mandatory labeling elements required on physical packaging are reflected in digital sales platforms. Five major online supermarkets in Turkey (A101, Migros Sanal Market, Getir, Şok Market, and Carrefoursa) were selected, and three food product categories meat products (sucuk), dairy products (cheese), and fresh produce (potatoes) were examined through a comparative content analysis of physical and online product labels. The study also addresses the absence of certain non-mandatory information in digital environments and assesses their relevance from the perspective of contemporary consumer needs. Special emphasis is placed on the visibility of allergen information. In this context, a design proposal was developed to enhance the visibility and accessibility of allergen warnings on online product pages. The proposed model aims to ensure that consumers, especially those with food allergies, can clearly, accurately, and easily access allergen-related information through both visual cues and textual content. This design serves as a precautionary tool to help mitigate health risks for allergy-sensitive consumers in the context of online food retail.