Bankacılık sektöründe rekabetin bankaların risk alma davranışı üzerine etkisi- OECD ülkeleri uygulaması

Abstract

Multidisipliner bir yapıya sahip olan rekabet ve risk konuları, insanın bulunduğu hemen hemen her alanda karşımıza çıkmaktadır. Teknolojinin de ilerlemesiyle birlikte bu kavramlara olan bakış açısı doğal olarak gün geçtikçe gelişmekte ve değişmektedir. Etkilediği en önemli sektörlerden biri olan bankacılık sektöründeki rekabet ve risk alma davranışıyla ilgili yapılan çalışmalar geçmişten günümüze popülaritesini korumuştur. Çalışmanın temel amacı, banka verilerini kullanarak bankalarda rekabet ve risk alma davranışı arasındaki ilişki hakkında yeni kanıtlar sunmaktır. Ayrıca çalışmada finansal gelişmişlik düzeyinin rekabetin risk üzerinde etkisinin olup olmadığı ele alınmıştır. Bu kapsamda çalışmanın yazın için ilk olma özelliği vardır. Çalışmaya OECD’ye üye ülkelerde faaliyet gösteren 6.478 banka dahil edilerek kapsamlı bir çalışma yapılmıştır ve kullanılan veri seti 2013-2021 dönemlerini kapsamaktadır. Panel veri analizi yapılan çalışmanın bulgularına göre hem piyasa kaynaklı rekabet göstergesi olan CR5 değişkeniyle hem de finansal tablo bazlı rekabet göstergesi olan HHI değişkeniyle ölçülen rekabet ile Z-SKOR değişkeniyle ölçülen risk alma davranışı arasında elde edilen bulgular Boyd ve De Nicolo (2005)’nun “Rekabet-istikrar” görüşüyle uyumludur. Yani rekabetin artması bankalarda risk alma davranışını azaltır ve dolayısıyla istikrarı artırır. Sonuçlar aynı zamanda Martinez- Miera ve Repullo (2010)’nun “Doğrusal olmayan” görüşüyle de uyumlu çıkmıştır. Bu görüşe göre rekabet ve risk alma davranışı arasında doğrusal olmayan bir ilişki vardır ve aslında bankalar sektörün durumuna göre almış oldukları pozisyona uygun hareket ederler. Rekabetin artması, başlangıçta risk alma davranışını artırabilirken, çok yüksek seviyelere ulaştığında risk alma davranışını azaltabilir veya dengeleyebilir. Competition and risk issues, which have a multidisciplinary structure, are encountered in almost every field where people are present. With the advancement of technology, the perspective on these concepts naturally develops and changes day by day. Studies on competition and risk-taking behavior in the banking sector, one of the most important sectors it affects, have maintained their popularity from past to present. The main objective of this study is to provide new evidence on the relationship between competition and risk-taking behavior in banks using bank data. In addition, the study examines whether the level of financial development has an impact on the risk of competition. In this context, the study is the first of its kind in the literature. A comprehensive study was conducted by including 6,478 banks operating in OECD member countries and the data set used covers the period 2013-2021. According to the findings of the panel data analysis, the findings obtained between competition measured by both the CR5 variable, which is a market-based competition indicator, and the HHI variable, which is a financial statement-based competition indicator, and risk-taking behavior measured by the Z-SCOR variable are consistent with the "Competition-stability" view of Boyd and De Nicolo (2005). That is, increased competition decreases risk-taking behavior in banks and thus increases stability. The results are also consistent with the “nonlinear” view of Martinez- Miera and Repullo (2010). According to this view, there is a non-linear relationship between competition and risk-taking behavior and, in fact, banks act in accordance with the position they have taken according to the state of the industry. While increased competition may initially increase risk-taking behavior, it may reduce or offset risk-taking behavior when it reaches very high levels.