İşçilik alacaklarının talep edilmesinde dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı

Abstract

İş hukukunun temel amaçlarından biri, işçiyi ekonomik bakımdan korumak ve işveren karşısında zayıf olan konumunu dengelemektir. Bu çalışmada, iş hukukunun en önemli ilkelerinden biri olan işçiyi koruma ilkesi ile TMK m. 2’de yer alan dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı ilkeleri arasındaki denge, teorik ve yargısal perspektiften incelenmiştir. Özellikle işçinin hak arama özgürlüğünün sınırlarının kapsamı, hangi hallerin hakkın kötüye kullanılması yasağı teşkil ettiği Yargıtay kararları çerçevesinde ele alınmıştır. Somut uyuşmazlıklarda bazı taleplerin zamanlaması, içeriği veya işçinin daha önceki davranışları dikkate alınarak dürüstlük kuralının ihlal edilip edilmediği tartışılmış; mahkemelerin söz konusu talepleri ne şekilde değerlendirildiği analiz edilmiştir. Genel hukuk kuralları olarak kabul gören dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı ilkeleri iş hukukunda da yalnızca işverenin davranışlarını sınırlamaz, işçinin de davranışlarını sınırlar. Bu ilkelerin işçilik alacaklarının talebinde ne şekilde uygulandığına ilişkin yargı kararları ve öğretideki yaklaşımlar doğrultusunda ulaşılan değerlendirmeler, uygulamada daha öngörülebilir ve tutarlı kararlar verilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. One of the main purposes of labor law is to protect the worker economically and to balance his/her weak position against the employer. In this study, the balance between the principle of protecting the worker, which is one of the most important principles of labor law, and the principles of the principle of honesty and prohibition of abuse of rights in Article 2 of the TMK, has been examined from a theoretical and judicial perspective. In particular, the scope of the limits of the worker's freedom to seek rights and the situations that constitute a prohibition of abuse of rights have been addressed within the framework of the decisions of the Supreme Court of Appeals. In concrete disputes, it has been discussed whether the principle of honesty has been violated by considering the timing, content or previous behavior of the worker in some requests; and how the courts evaluate these requests has been analyzed. The principles of honesty and prohibition of abuse of rights, which are accepted as general rules of law, do not only limit the behavior of the employer in labor law, but also the behavior of the employee. The evaluations reached in line with the approaches in the doctrine and the court decisions on how these principles are applied in the claim of labor receivables aim to contribute to more predictable and consistent decisions in practice.